ایرانیان بنابر یک سنت قدیمی با خانهتکانی به استقبال بهار و سال جدید میروند و در روزهای آخر هر سال با شستن و تمیز کردن فرشها، ملحفهها، پردهها و … غبار را از خانههایشان پاک میکنند اما در این روزها افزایش مصرف آب و عدم مدیریت آن، موضوع نگرانکنندهای است که به دغدغه فعالان محیط زیست تبدیل شده است.
کاهش مصرف آب یکی از دغدغههای اساسی محیط زیست در ایام خانهتکانی است چون هر ساله شاهد افزایش مصرف آب در نیمه دوم اسفندماه هستیم. این موضوع انتقادات بسیاری را از سوی برخی مسئولان و کارشناسان محیط زیست به دنبال داشته است. محمد درویش – فعال محیط زیست – از جمله دغدغهمندان این حوزه است که نسبت به یکی بودن آب شرب با آبی که برای مصارف بهداشتی است، انتقاد میکند و به ایسنا میگوید: در مورد خانهتکانی در کشور متاسفانه یک مشکل جدی وجود دارد چراکه آب مورد نیاز برای شرب و مصارف بهداشتی جدا نیست. در نتیجه مجبوریم برای شستوشو از آب تصفیهشده و سالم شرب استفاده کنیم. در هیچ کشوری چنین کاری رایج نیست و همه جا آب شرب و بهداشتی جداست.
وی همچنین تاکید میکند: اگر دولت این دو نوع مصرف را جدا میکرد، طبیعتا قیمت آب شرب افزایش پیدا میکرد و مردم خودشان حواسشان جمع بود که برای شستوشو، خانهتکانی، استحمام و شستن خودرو از آب شرب استفاده نکنند چون استفاده از آب شرب برای این مصارف اصلا صرفه اقتصادی برای شهروندان نداشت.
بیشتر بخوانید: آب و جاروهای نوروزی در بحبوحه بحران آبی!
این فعال حوزه محیط زیست با انتقاد از یکی بودن کنتور آب آپارتمانها در مجتمعهای مسکونی تصریح میکند: متاسفانه مجتمعهای آپارتمانی تنها یک کنتور آب دارند و طبیعی است که در چنین شرایطی انگیزهای برای کاهش مصرف آب وجود ندارد چون میزان مصرف آب در مجتمعها تقسیم بر تعداد هر خانواده میشود. اگر لولههای آب شرب و بهداشتی جدا باشد طبیعی است که مردم با کاهش مصرف آب سعی میکنند هزینه کمتری برای شستوشو بپردازند. متاسفانه دولت این کار را انجام نمیدهد و تنها توپ کاهش مصرف آب را به زمین مردم میاندازند بنابراین ابتدا باید ابزارهای لازم برای کاهش مصرف آب را برای مردم فراهم کنیم و قیمت آب شرب را بالا ببریم. در این صورت مردم خود اتوماتیکوار مصرف آب را کاهش خواهند داد.
به گفته او قطعا میتوانیم از مردم ایران تقاضا کنیم در ایام خانهتکانی در مصرف آب دقت کافی داشته باشند اما تا زمانی مکانیسمهای لازم فراهم نباشد، آب شرب و بهداشتی از هم جدا نشود و قیمت آب شرب گران نشود نمیتوانیم تنها از مردم انتظار کاهش مصرف آب داشته باشیم.
شینا انصاری – مدیرکل سابق محیط زیست شهرداری تهران – نیز درباره مصرف آب اظهار میکند: «مراقب مصرف آب باشیم. ما در کشوری زندگی میکنیم که با مشکل کمآبی و کمبارشی مواجه هستیم. گفته میشود در هفتههای پایانی سال، مصرف آب در شهرهای بزرگ افزایش ۱۰ تا ۲۰ درصدی دارد. از کارهای غیر محیط زیستی در این روزها، شست و شوی فرشها در منازل با «آب شرب» است.»
برای مدیریت مصرف آب چه کنیم؟
قبل از اقدام به شست وشوی هر چیزی از خود بپرسید که آیا شستن آن وسیله واقعا ضروری است یا از روی عادت این کار را انجام میدهید همچنین برای شست وشوهای ضروری برنامه داشته باشید و اقلام هم جنس را در کنار هم بشویید تا میزان آب مصرفی کمتر شود.
همچنین میتوان آبی که حاوی مواد شوینده شیمیایی نیست را به مصرف گلها و گیاهان خانگی رساند و اینگونه از هدر دادن آنها جلوگیری کرد.
شستن پردهها و فرشها را به کاربلدها و کارگاههای فرششویی بسپارید. با این کار از استفاده از آب تصفیه شده برای شستشوی این وسایل جلوگیری میشود چراکه این کارگاهها اغلب از آب چاه برای شستوشو استفاده میکنند.
بیشتر بخوانید: راهکارهایی برای کاهش مصرف آب در خانهتکانی
بیشتر بخوانید: توصیههای محیط زیستی برای خانهتکانی
قبل از اقدام به شستن هر چیزی به راهکارها و ابزارهای مورد نیاز آن فکر کنید. استفاده از آب به عنوان جارو برای تمیز کردن بالکن یا حیاط کار بسیار غلطی است که گاهی اوقات موقع خانه تکانیها دیده میشود. بدین جهت بهتر است برای تمیز کردن راهروها و پارکینگ به جای استفاده از آب فراوان از جارو استفاده کنند. در شرایطی که در کشور با کم آبی دست و پنجه نرم میکنیم هدر دادن آب به این شکل بسیار ناپسند است همچنین برنامههای فنی وسایل خانگی مختلف مانند لباسشویی را بیاموزید تا بتوانید مدت زمان شست وشو را بر اساس نیاز خود تنظیم کنید.
خودداری از شست و شوی وسواسگونه و شستن وسایلی که در طول سال از آنها استفاده نشده و تمیز هستند از دیگر توصیهها به شهروندان است تا حد امکان مصرف آب به حداقل برسد.
سرویس و تعمیر شیرآلات خراب و لولههای آب به منظور جلوگیری از چکه کردن سرشیرها و نشت آب لازم است در لیست کارهای خانه تکانی قرار گیرد. با این کار مانع از هدررفت آب تصفیه شده و تبدیل آب سالم به فاضلاب میشویم.
اگر فردی پول کافی دارد که میتواند هزینه آب، برق و گاز را پرداخت کند نباید این مسئله بهانهای برای اسراف شود. نباید فراموش کنیم که کشور ما طی چندین سال گذشته با شرایط حاد خشکسالی مواجه بوده و تغییرات اقلیم ناشی از خشکسالی، منابع طبیعی و محیط زیست کشور ما را به نابودی کشانده است. روشن است که در چنین شرایطی صرفهجویی در مصرف آب از سوی شهروندان ایرانی میتواند کمک شایانی به بقیه هموطنانی کند که از آب شرب بهداشتی محروم هستند.