طبق تحلیلی که در وبسایت ال مانیتور نوشته شده است، میزان احتیاج رؤسای جمهور ایران و آمریکا به احیای برجام یک اندازه نیست و این هدف برای آینده سیاسی ابراهیم رئیسی بیشتر واجب است تا اهداف جو بایدن. این مقاله درباره این ادعا اینچنین استدلال میکند:
موضع دولت بایدن درحال حاضر «تبعیت دربرابر تبعیت» است. معنی این امر این است که اگر برجام احیا شود، تحریمهایی که آمریکا درسال 2018 بر ایران اعمال کرده بود تعلیق میشوند و ایران به منابع مالی دست پیدا میکند. این یعنی ایران میتواند دوباره به فعالیت اقتصادی بپردازد و در انرژی، کشتیرانی، فلزات، خودروسازی، بیمه و سایر بخشهای اقتصاد خود به جذب سرمایه بپردازد.
بنابراین بازگشت به برجام برای رئیسی دارای مشوقهایی است که هم اقتصادی هستند و هم سیاسی. مشوقهای اقتصادی بدیهی هستند: اگرچه اقتصاد ایران درمعرض فروپاشی نیست و حتی ممکن است طبق پیشبینی صندوق بینالمللی پول به رشدی 2 درصدی هم دست یابد ولی درنهایت حل مشکلاتی مثل تورم، بدهی، و دیگر مشکلات ساختاری بدوم رفع تحریمها ممکن نیستند. احیای برجام به رشد بسیار سریع، درآمد زیاد ایران از فروش نفت که درحال گران شدن نیز هست، و نهایتاً جذب سرمایهگذاری خارجی منجر خواهد شد که فرآیند بهبود اقتصاد ایران را کلید خواهد زد.
بیشتر بخوانید:
تفاوت محتوایی مذاکرات برجامی روحانی و رئیسی چیست؟
اما مشوقهای سیاسی برجام هم برای رئیسی روشن هستند: برجام بین افکار عمومی ایرانیان بسیار محبوب است و رئیسی که با کمترین میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری در تاریخ ایران سرکار آمده است میتواند ازطریق احیای برجام برای خود حمایت مردمی کسب کند. این نکته بهخصوص باتوجه به این مسئله صحیح است که رئیسی درحین مبارزات انتخاباتی خود مخالف برجام سخن نمیگفت و تأکید میکرد که ایران درنهایت از برجام تبعیت خواهد کرد. بنابراین هواداران او هم نمیتوانند به او اتهام خلف وعده بزنند.
اما بایدن اگرچه ترجیح میدهد که برجام احیا شود و این مسئله را یک اولویت برای خود میداند، ولی تنها در صورتی که ایران نیز سهم خود را ادا کند و درنهایت بههمخوردن معامله برای او هزینه بزرگی دربر نخواهد داشت. بایدن میداند که با صرف ورود به دیپلماسی رابطه آمریکا با اروپا را ترمیم کرده است و ضررهای ترامپ به رابطه فراآتلانتیکی را جبران و حتی اگر معاملهای صورت نگیرد اروپا در مرحله بعد فشار حداکثری کاملاً با او همراه خواهد بود. بایدن همچنین میداند که روسیه و چین هم کاملاً با دستیابی ایران به بمب اتمی مخالف هستند [اتهامی که ایران هرگز آن را نپذیرفته است] و بنابراین درنهایت برای مهار برنامه هستهای ایران با او همکاری خواهند کرد. همچنین بایدن میداند که کنگره بیشتر با برجام مخالف است تا موافق، و بنابراین شکست مذاکرات برجام بین او و کنگره مشکلی ایجاد نخواهد کرد.
217