یکی از مدیران سازمان سینمایی اعلام کرد: جامعه فعال در عرصه سینما به بازنگری در جشنواره فیلم فجر واکنش مناسبی نشان نداد و تغییر و تحولات یک جایزه ممکن است پیامدهای معناداری به همراه داشته باشد.
شصتوسومین قسمت از برنامه «نقد سینما» شب گذشته، سوم بهمنماه، از شبکه چهار سیما پخش شد.
در قسمت پایانی این برنامه، میز گفتوگویی ویژه با محوریت «فیلماولیها و دورنمای سینما ایران» با مشارکت حبیب ایلبیگی، معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی برگزار گردید.
امیررضا مافی، مجری برنامه، بیان کرد: با توجه به گسترش سکوهای نمایش خانگی و احتمال مهاجرت برخی از فیلمسازان به این پلتفرمها به دلیل اوضاع اقتصادی حاکم که سینمای ایران را تحت تأثیر قرار داده است، موضوع فیلماولیها به معضلی جدی تبدیل شده است. به نظر میآید که فضای جدیدی برای بسیاری از علاقهمندان به سینما فراهم آمده تا بتوانند آثار ابتدایی خود را بسازند. از نظر شما آیا وضعیت کل فیلمسازان فیلم اولی رضایتبخش است و آیا میتوان آینده آنها را تضمین کرد؟
حبیب ایلبیگی در پاسخ اظهار داشت: پس از انقلاب اسلامی و بنیانگذاری سینمای نوین ایران، ما به تربیت نیروی انسانی در عرصه کارگردانی توجه ویژهای داشتیم؛ به ویژه در تلویزیون، مرکز آموزش اسلامی باغ فردوس و بنیاد فارابی، تأکید بر این موضوع همواره وجود داشته که فیلمسازان با نگاهی نو به سینمای ایران وارد شوند. در حال حاضر، دانشکدههای متعددی در شهرهای مختلف دایر شدهاند که به آموزش سینما به علاقهمندان میپردازند، در حالی که قبل از انقلاب تنها یک دانشکده در تهران و یک مدرسه رادیو تلویزیون وجود داشت. امروزه در بسیاری از شهرها، مؤسسات آموزشی سینما فعال هستند و دفاتر انجمن سینمای جوانان در طی چهل سال گذشته به تعداد زیادی از علاقهمندان آموزش دادهاند.
وی ادامه داد: با این حال، در این حوزه شاید سیاستگذاری بلندمدت مؤثری نداشتیم و با توجه به نیازمندیهای خود، نیروهای لازم برای عملیات و اجرایی تربیت نکردهایم. در واقع، ورودی و خروجی ما به اندازه کافی متناسب نبوده است. به همین دلیل، تعداد زیادی از علاقهمندان با تسهیل فرآیند فیلمسازی، با رزومهای جامع در جشنوارهها شرکت کرده و خود را شایسته ساخت فیلم سینمایی میدانند. این مسئله طبیعی به نظر میرسد، اما به دلیل محدودیت در نمایش فیلمهای سینمایی ناچار به گزینش میشویم، چرا که هر کسی که آموزش دیده میتواند با منابع خود، فیلم بلند تولید کند. یکی از نقاط قوت سینمای ایران، وجود این تعداد زیاد علاقهمندان به فیلمسازی است و ما هر ساله شاهد حضور تعدادی از این عزیزان در جشنواره فجر هستیم.
معاون نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی خاطرنشان کرد: انگیزه و اشتیاق بالای فیلماولیها در مقایسه با بسیاری از فیلمسازان پیشکسوت ما قابل توجه است. آنها تمایل بیشتری به ریسک دارند و به آسانی هر فیلمنامهای را نمیپذیرند؛ زیرا در تلاش برای آینده خود هستند و به هر طریق ممکن به دنبال تأمین سرمایه برای کارشان میباشند. این یکی از معضلات است که بسیاری از آنها پس از ساخت فیلم اول، قادر به تولید اثر بعدی نمیشوند؛ اما این مساله نمیتواند دلیلی برای محدود کردن راه فیلماولیها باشد.
ایلبیگی در خصوص آموزش در حوزههای مختلف سینما اضافه کرد: در تمامی جنبهها وضعیت خوبی داریم. من به مدت نزدیک به هفت سال در انجمن سینمای جوان مشغول به کار بودم و با فیلمسازان ارتباط داشتیم. در انجمن سینمای جوان، ما تعداد زیادی فیلمبردار، تدوینگر و سایر تخصصها را تربیت میکنیم، اما به دلیل کمبود فرصت کار، بسیاری ناچار به مهاجرت شده و یا برای کشورهای دیگر مشغول به کار میشوند. این امر البته بد نیست، چرا که آنها باید به کار ادامه دهند. در بخشهای مختلف سینمایی، امکان فعالیت برای همه فراهم نیست چرا که بسیاری از عوامل تخصصی و تازهوارد به کار مشغولاند.
وی در پاسخ به چگونگی نگهداشتن فیلماولیها در سینما تصریح کرد: ما باید بر شهرتهای برتر آنها متمرکز شویم. در دهه 90، این مسئله مورد بحث قرار گرفت و باید بر روی فیلمسازان فیلم اولی با تجربه سرمایهگذاری کنیم تا بهترینهای آنها به کار پرداخته و به موفقیت برسند. مشکل از زمانی آغاز شد که مدرسه ملی سینما آموزش را از آکادمیسین شروع کرد، در حالی که در کشور ما این همه آموزش دیده داریم و باید بر روی فیلماولیها و دومین فیلمسازان انرژی گذاشته میشد تا در تمامی جنبههای سینما بهروز شوند. شاید سرمایهگذاری بر روی نسل اول و دوم سینمای ایران به نتیجه نرسد، اما بر روی جوانان نتیجه خواهد داد و آنها را زیر نظر آموزش قرار خواهد داد.
ایلبیگی افزود: نقاط ضعف فیلمسازان فیلماولی معمولاً در جشنوارهها مشخص میشود. برای مثال، امسال به عقیده داوران مشکل آنها به فیلمنامه مربوط میشود. بسیاری از فیلمهای ما در زمینه طراحی تولید میتوانستند بهتر عمل کنند و از هدر رفت انرژی و سرمایه کمتری رنج ببرد. علاوه بر این، تعداد زیادی از فیلمسازان خود فیلمنامهنویس هستند و این اقدام نادرست است. البته این مشکل تهیهکنندگان نیز هست که اگر حرفهایتر عمل میکردند، باید این راهنمایی را انجام میدادند و در واقع فیلمنامهای که برای تولید انتخاب میشد، باید توسط نویسندهای در فضای حرفهای نوشته شده باشد.
این مدیر سینمایی تصریح کرد: هر کار نیاز به پژوهش دارد و پس از انجام آن باید پایش گردد تا از دستیابی به اهداف خود مطمئن شویم. به نظرم شتاب و عجلهای که در مدیریتهای ما وجود دارد، فرصت تفکر، پژوهش و بحث را سلب کرده است. در دورههای مختلفی که کار کردهام، بارها مسأله تصدیگری و تنوع امور مانع از گفتگو با اندیشمندان شده است. هیچ مدیری نمیتواند ادعا کند که برای تعمیر این سیستم متوقف میشود، و در هر حال باید به فعالیت ادامه دهیم.
ایلبیگی اظهار کرد: در دورههای مختلف، مدیران سعی در بازنگری جشنواره داشتهاند اما جامعه سینمایی چنین تغییری را تاب نیاورده است؛ تغییر و تعدیل هر جایزه ممکن است عواقبی معنادار به همراه داشته باشد. همچنین زمان اجرای برنامههای مدیریتی بسیار کوتاه است، زیرا مشخص نمیشود که چه کسی قرار است مدیر شود تا از قبل مطالعه انجام دهد و برنامهریزی کند. همه در یک شب امتحان به میدان میآیند. در واقع، فردی در کمترین زمان ممکن به مدیریت منصوب میشود و اقدام به اجرای برنامههایی میکند که وزیر به مجلس ارائه داده است. این روند نه تنها مختص این دولت است بلکه در تمامی دورهها مشاهده میشود.
وی مطرح کرد: هر رئیس سازمان سینمایی با ورود به مسئولیت، فوراً با جشنواره و سایر مسائل مرتبط روبرو میشود. باید به مدیران فرصتی داده شود تا برای مدت طولانیتری باقی بمانند. این حوزه نیاز به سیاستگذاریهای بلندمدت دارد، اما به دلیل تغییر دولتها، چنین سیاستهایی به تناوب تغییر میکند و اجتنابناپذیر است. در بسیاری از موارد، موفقیتهای مدیریتی که حاکمیتی هستند، بیشتر به چشم میآید و فرصت بیشتری برای کار دارند. به همین دلیل، ایدهآل سینما در این است که حاکمیتی ایجاد کنیم تا مدیران بتوانند بدون نگرانی به برنامهریزی بپردازند.
این مدیر سینمایی در خاتمه تأکید کرد: کشور ما در حوزه تربیت نیروهای متخصص سینما در وضعیت مناسبی به سر میبرد، اما به نظر من، کاهش نگاه به داخل و عدم همکاری با کشورهای دیگر و عدم اعزام افراد به خارج از کشور مشکلاتی برای ما ایجاد کرده است. سایر کشورها متعجباند که ما چه تعداد نیروی متخصص داریم، اما در داخل کشور، قادر به استفاده مطلوب از آنها نیستیم. فیلماولیها میتوانند تولیدکنندگان خوبی برای پلتفرمها باشند و تلویزیون نیز به درستی از آنها بهرهبرداری نمیکند. سینما نیز به دلیل محدودیتهای اکران، نمیتواند به اندازه کافی از آنها حمایت کند. ارتباط آنها با پلتفرمها و سرمایهگذاری صداوسیما میتواند راهکار مناسبی باشد.
پایان پیام