شب گذشته با تلاش و فشارهای آمریکا و متحدانش به بهانه تحولات اخیر در ایران، عضویت کشورمان در کمیسیون مقام زن سازمان ملل لغو شد و قطعنامه پیشنهادی واشنگتن برای پایان دادن به عضویت ایران در این کمیسیون با ۲۹ رأی موافق، ۸ رأی مخالف و ۱۶ رأی ممتنع به تصویب رسید.
در این جلسه پیش از رای گیری، نمایندگان برخی کشورهای عضو این کمیسیون در مخالفت با پیشنویس این قطعنامه به سخنرانی پرداختند و کشورهای بولیوی، چین، روسیه، عمان، نیجریه، زیمبابوه، قزاقستان و نیکاراگوئه به این قطعنامه رای منفی دادند و کشورهایی همچون بنگلادش، هند، اندونزی، مکزیک، تایلند و … به قطعنامه مذکور رای ممتنع دادند و در نهایت دولتهای کانادا، استرالیا و برخی دیگر از کشورهای غربی همسوی واشنگتن از جمله تعدادی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا و برخی از کشورهای آمریکای لاتین از جمله شیلی، کلمبیا، پرو و آرژانتین با این قطعنامه همراهی کرده و به لغو عضویت ایران در این کمیسیون رای مثبت دادند.
نمایندگان تعدادی از کشورها در سخنرانی های خود در این نشست بر این موضوع تاکید داشتند که لغو عضویت ایران در این کمیسیون بر اساس قطعنامه پیشنهادی آمریکا، بدعتی سیاسی جدید در این کمیسیون است و تصویب چنین قطعنامه ای به تضعیف نهادهای بینالمللی منجر خواهد شد و خلاف روح و کارکرد این گونه نهادهاست .
آنها همچنین بر این موضوع تاکید کردند که هیچ سابقه ای در رویه کار این شورا برای خاتمه دادن به مشارکت یک عضو منتخب در کمیسیون کارکردی آن وجود ندارد و همچنین آیین کار مربوطه نیز از این اقدام پشتیبانی نمی کند.
در همین ارتباط نماینده روسیه در شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در بیانیهای ضمن مخالفت با لغو عضویت ایران از کمیسیون مقام زن گفت: این جلسه برای چه تشکیل شده است؟ پاسخ آن این است که آمریکا و برخی اعضای دیگر که خود ناقض حقوق بشر هستند، در تلاش هستند که یک کشور مستقل و دارای حاکمیت را از کمسیون مقام زن حذف کنند. این خود مغایر با قوانین موجود و پروسه کاری اکوسوک است.
نماینده پاکستان نیز در شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل متحد هم در مخالفت با لغو عضویت ایران از کمیسیون مقام زن گفت که هیچ قانونی برای لغو عضویت اعضا وجود ندارد. او گفت که عضویت ایران با رای اعضای همین شورا در سال ۲۰۲۱ و برای یک دوره چهارساله بوده و نباید اکنون به پایان برسد.
نماینده سوریه در این نشست نیز ضمن مخالفت با قطعنامهی پیشنهادی آمریکا بیان کرد: لغو عضویت ایران سابقه خطرناکی برای این نهاد محسوب خواهد شد.
نماینده برزیل نیز وضعیت زنان و دختران در ایران را موضوعی مورد توجه جامعه بینالملل خواند اما گفت اخراج یک کشور از چنین کمیسیونی سابقه ندارد و در طرح پیشنهادی آمریکا هم مشخص نیست که اخراج ایران چه طور کمکی به بهبود وضعیت میکند.
نماینده ونزوئلا در جلسه شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل هم با لغو عضویت ایران از کمیسیون مقام زن مخالفت کرد و گفت این کار، به «سنتی خطرناک» تبدیل خواهد شد و در نهایت باعث تضعیف نهادهای بین المللی می شود .
در این جلسه سعید ایروانی، سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران نزد سازمان مللنیز با انتقاد شدید از قطعنامه پیشنهادی آمریکا تحت عنوان «پایان دادن به عضویت جمهوری اسلامی ایران در کمیسیون مقام زن برای باقی دوره ۲۰۲۲-۲۰۲۶» گفت: این اقدام غیرقانونی آمریکا در قبال ایران با توجه به خصومت دیرینه آن با مردم کشورم به هیچ وجه غیرمنتظره نیست، اما در صورتی که چنین تصمیمی عملی شود، برای یکپارچگی سیستم سازمان ملل به شدت خطرناک خواهد بود. اقدام ایالات متحده با روح و متن منشور سازمان ملل، به ویژه یکی از اصول بنیادین آن مبنی بر برابری حاکمیتی کشورها در عضویت از طریق مشارکت معنادار و برابر آنها در همه مجامع چندجانبه گرا، که به عنوان ستون اصلی چندجانبه گرایی و سیستم سازمان ملل متحد شناخته می شود، در تضاد است. این رفتار غیرقانونی آمریکا همچنین ممکن است منجر به ایجاد سابقه ای ناصواب با عواقب بسیار گسترده شود.
این دیپلمات ارشد ایرانی با بیان این که این درخواست صرفاً نمونه بارز دیگری از ریاکاری ایالات متحده است، تصریح کرد: ایالات متحده برای دستیابی به هدف سیاسی نامشروع خود، سوء استفاده و منحرف کردن مفاهیم ارزشمندی مانند حقوق بشر را به یک رویه استاندارد تبدیل کرده و با استفاده از پلتفرمها و منابع سازمان ملل به نوعی به آن دست یافته است. وجود قطعنامه پرسابقه ای در کمیسیون مقام زن که مصیبتهای وحشتناک زنان فلسطینی در مناطق تحت اشغال اسرائیل را شناسایی می کند، نمونه بارز این استانداردهای دوگانه و ریاکاری است. در حالی که بررسی پیامدهای اشغالگری اسرائیل بر مردم فلسطین در دستور کار اکوسوک نیز قرار دارد، ایالات متحده در مورد نقض حقوق زنان فلسطینی توسط اسرائیل سکوت کرده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران نیز بامداد پنچشنبه بعد از تصویب قطعنامه پیشنهادی آمریکا در یک موضع گیری رسانه ای با بیان این که تصویب قطعنامه غیراجماعی آمریکا علیه ایران، فاقد وجاهت قانونی است گفت: شوری که خود ناقض بزرگ حقوق ملت و جامعه زنان ایران است و از ابتدای انقلاب اسلامی ایران تاکنون، از هیچ اقدام خصمانه ای علیه حقوق و منافع مردم ایران دریغ نکرده، چگونه اکنون داعیهدار حمایت از حقوق زنان ایرانی شده است؟ بیتردید آمریکا نمیتواند با سیاه نمائی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، بر نقض گسترده حقوق عامه ملت و خاصه زنان ایران از طریق تحمیل تحریمهای یکجانبه در چند دهه متمادی سرپوش بگذارد.
ناصر کنعانی افزود: جمهوری اسلامی ایران در طول چهل سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی، دستاوردهای بزرگی در حوزه پیشرفت زنان داشته و بدیهی است بعد از این نیز زنان ایران مسیر پیشرفت و ترقی را بر مبنای ارزش های ایرانی اسلامی ادامه خواهند داد.
ایران در طول ده سال گذشته (از سال ۲۰۱۱ میلادی تاکنون) دو دوره عضو کمیسیون مقام زن سازمان ملل بوده و طی انتخابات سال گذشته نیز با آرای حداکثری (۴۳ رأی از ۵۴ عضو اکوسوک) برای سومین بار عضویت این نهاد را کسب کرده بود؛ بنابراین اقدام به محروم کردن یک عضو قانونی کمیسیون مقام زن از ادامه عضویت در این کمیسیون، یک بدعت سیاسی، اعتبار زدائی از این تشکل بین المللی و همچنین ایجاد کننده رویهای یکجانبه برای سوء استفادههای آتی از نهادهای بین المللی و همچنین تلاشی برای تحمیل خواستههای سیاسی یکجانبه و نادیده گرفتن رویه انتخابات در نهادهای بین المللی است.
از دیگر سو باید توجه داشت که لغو عضویت ایران در این کمیسون به معنای این نیست که ایران دیگر نمی تواند در نشست های این کمیسون شرکت کند بلکه ایران همچون گذشته می تواند برای ارائه نقطه نظرات خود در نشست های این کمیسیون شرکت کند اما دیگر از حق رای برخوردار نیست .
برخی از تحلیلگران معتقد هستند که پایان دادن به عضویت جمهوری اسلامی ایران در کمیسیون مقام زن سازمان ملل بر اثر فشار و قطعنامه پیشنهادی امریکا، نشانه آشکار دیگری از بازگشت یکجانبه گرایی در عرصه بین المللی و تمسخر چندجانبه گرایی است، آنها همچنین تاکید می کنند که این اقدام، منشور سازمان ملل متحد از جمله اصل برابری حاکمیتی کشورها در عضویت، مشارکت معنادار و برابر در همه مجامع چندجانبه را نقض کرده است که به عنوان پایه کلیدی چندجانبه گرایی و نظام سازمان ملل تلقی میشود.
در همین چارچوب این تحلیل گران بر این موضوع تاکید دارند که سازمان ملل متحد نباید به آمریکا اجازه دهد تا برنامه یکجانبه و خودمحورانه خود را به طور نامحدود دنبال کند یا از هر گونه خلاء در هنجارها و رویه های نهادهای سازمان ملل سوِء استفاده کند، از دیگر سو جامعه بین المللی نیز نباید به کشورهای عضو خود اجازه دهد که در برابر فشارهای آمریکا تسلیم شوند و باید در گفتار و عمل به شدت با یکجانبهگرایی آمریکا مخالفت کرده و آن را رد کند.