تحقیقات انجام شده بر روی صدها نمونه پرنده بهجا مانده در موزههای مختلف جهان، به دانشمندان این امکان را داد تا دریابند الگوهای خاصی در ساختار پرها وجود دارد که به پرندگان این قابلیت را میدهد که پرواز کنند.
این یافتهها به پژوهشگران کمک میکنند تا بهطرزی بهتر پیشبینی کنند کدام دایناسورها ممکن است که در آسمان پرواز کرده باشند.
«جینگمی اوکانر»، دیرینهشناس در موزه تاریخ طبیعی فیلد، اظهار میکند: «دایناسورهای تروپودا (که اجداد پرندگان امروزی هستند)، یکی از موفقترین گروههای مهرهداران بر روی کره زمین بهشمار میروند. از علل این موفقیت، میتوان به توانایی پروازشان اشاره کرد. دلیل دیگر احتمالاً ساختار خاص پرهای آنهاست، که به آنها قابلیتهای چندمنظوره میبخشد.»
دادههای تازه بدست آمده از سوی دانشمندان میتواند به حل برخی از مباحث قدیمی در زمینه دیرینهشناسی کمک کند که آیا پرواز در میان دایناسورها چندین بار تکامل یافته یا خیر.
الگوی پرها
«یوسف کیات»، پرندهشناس در موزه تاریخ طبیعی، با مطالعه بر روی پرهای 346 گونه متفاوت پرنده در موزهها در سراسر جهان، به یک الگوی جالب دست پیدا کرد. از کوچکترین مرغ مگسخوار تا بزرگترین عقابها، تمامی پرندگان با توانایی پرواز، بین 9 تا 11 پر اولیه ناهمسان بهنام پرهای اولیه دارند.
اما در پرندگان غیر قابل پرواز، تعداد پرهای اولیه بهطرز قابل توجهی متفاوت است. بهعنوان مثال، شترمرغها بهطور کامل فاقد آنها هستند و در حالی که پنگوئنها 40 پر اولیه دارند.
کیات معتقد است: «این واقعیت که تمامی پرندگان با حالتهای پروازی متنوع این ویژگی مشترک را دارند که بین نه تا یازده پر اولیه دارند، واقعاً شگفتآور است و من متعجبم که هیچکس قبلاً این الگو را کشف نکرده بود.»
کمیت و تقارن پرهای اولیه و تناسب دقیقی که در بالها وجود دارد، ظرفیت پرواز تمامی پرندگان مدرن را به نمایش میگذارد که امروزه میشناسیم.
با مطالعات بر روی فسیلهای متعلق به 160 میلیون سال پیش، محققان توانستند دریابند کدام اجداد پرندگان دارای این ویژگیها بودهاند و لذا احتمالاً قادر به پرواز بودهاند. کیات و اوکانر موفق به شناسایی برخی از 35 گونه مختلف پرنده منقرض شده شدند که برخی از آنها قابلیت پرواز و برخی دیگر فاقد آن بودند.
تعیین دایناسورهایی با قابلیت پرواز
پرندگان احتمالاً پروازی که معرفی میشوند شامل آرکئوپتریکس است، که بهعنوان یکی از نخستین موجودات ونزده بهشمار میآید. علیرغم وجود بحثها در مورد ارتباط دقیق بین آرکئوپتریکس و پرندگان، دایناسورهای کوچک چهاربال به نام میکروراپتور نیز این ویژگیها را دارا بودند، با این حال ارتباط مستقیمی با پرندگان ندارند.
اوکانر تشریح میکند: «به تازگی محققان دریافتهاند که پرندگان تنها اشکال پرندهخو دایناسورها نیستند.»
بهطرز جالبی، کائودیپتریکس دارای تعداد صحیحی از پرهای اولیه بود، اما این پرها تقریباً متقارن بودند و این موضوع احتمال پرواز را مردود میکند. محققان بر این باورند که جد کائودیپتریکس احتمالاً قابلیت پرواز داشته است، اما این گونه در طول زمان این توانایی را از دست داده است.
اوکانر بیان میکند: «نتایج ما نشان میدهد که پرواز در دایناسورها احتمالاً تنها یک بار تکامل یافته است.»
تحقیقات آنها نشان میدهد آناتومی مورد نیاز برای پرواز در نوعی که اجداد تمامی این گروههای پرنده بودند و قبل از تنوع آنها بهوجود آمده، تکامل یافته است. برخی همچون کائودیپتریکس تبدیل به پرندگان بدون پرواز شدند. گروههای دیگری همچون میکروراپتور توانایی پرواز خود را حفظ کردند اما به یک بنبست تکاملی رسیدند. معدود دیگری نیز به پرندگان مدرن تبدیل گشتند.
کیات و اوکانر به این نکته اشاره دارند که بررسیهای آنها در خصوص دایناسورها تنها بر اساس شواهد اسکلتی است. آنها در مقاله خود مینویسند: «ما بر این باوریم که ارزیابی پتانسیل پرواز در پناراپتورهای غیرپرنده، بدون مطالعه ساختارهایی که خود بالها را تشکیل میدهند، ممکن نیست.»
به عقیده آنها، با بررسی سوابق فسیلی، مراحل ابتدایی تکامل بال را نادیده میگیریم و بنابراین این نمیتواند آخرین کلام در این بحث باشد.
منبع: دیجیاتو