کلید این کار در پاکسازی پلاکهای زیانآور «آمیلوئید بتا»، یا همان تجمع قطعات پروتئینی در مغز، نهفته است که از نشانههای شکل برگشتناپذیر و درمانناپذیر زوال عقل به شمار میروند و بیش از هفت میلیون آمریکایی را تحت تاثیر قرار میدهد.
این پلاکها با استفاده از یک پروتئین تنظیمکننده انسولین به نام «پیتیپی۱بی» (PTP1B) پاکسازی شدند؛ پروتئینی که نیکلاس تانکس، پژوهشگر مسئول این پژوهش و استاد دانشگاه، آن را در سال ۱۹۸۸ کشف کرد. این پروتئین به عنوان هدفی شناختهشده برای درمان چاقی و دیابت نوع۲ مطرح است؛ دو عامل خطری که با آلزایمر ارتباط دارند.
پژوهشگران دریافتند که دادن داروهای مهارکننده به موشها باعث شد پلاکهای زیانآور از مغز آنها حذف شوند.
تانکس در اظهاراتی گفت: «هدف این است که پیشرفت آلزایمر کند شود و کیفیت زندگی بیماران بهبود یابد.»
هزارتوی موش
مشخص نیست چه تعداد موش آزمایش شدند، اما همه نمونهها ۱۲ تا ۱۳ ماهه بودند. به این حیوانات، دو بار در هفته، مهارکنندهای به نام «دیپیام ۱۰۰۳» با دوز پنج میلیگرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، داده شد.
این آزمایش به مدت پنج هفته ادامه داشت و در این مدت موشها مجموعهای از آزمونها را پشت سر گذاشتند، از جمله آزمون تشخیص شیء و هزارتوی آب. سپس مغز موشها کالبدشکافی شد تا ارزیابی سطح پلاکها آغاز شود.
یافتهای کمکی
این یافتهها به پژوهشگران نشان داد که پروتئین پیتیپی۱بی در مغز به طور مستقیم با پروتئین دیگری به نام «تیروزین کیناز طحال» (SYK) برهمکنش دارد.
تیروزین کیناز طحال به طور معمول سلولهای ایمنی مغز را تنظیم میکند تا اجزای بهجامانده، مانند پلاکهای اضافی، پاکسازی شوند. یوکسین سن، دانشجوی تحصیلات تکمیلی، توضیح داد: «در جریان روند بیماری، این سلولها فرسوده میشوند و کارایی خود را از دست میدهند.»
«نتایج ما نشان میدهند که مهار پیتیپی۱بی میتواند عملکرد سلولهای ایمنی مغز را بهبود دهد و پلاکهای آمیلوئید بتا را پاکسازی کند.»
آیندهای امیدوارکننده
تانکس و تیم او برای ساخت و توسعه این مهارکنندهها با شرکت داروسازی «دِپوایمِد» (DepYmed, Inc) همکاری میکنند. او گفت که درمانهای موجود برای آلزایمر میتوانند با این داروها ترکیب شوند.
نیاز بسیار زیادی برای معرفی و ارائه درمانهای بیشتر وجود دارد، زیرا پیشبینی میشود شمار موارد آلزایمر تا سال ۲۰۵۰ نزدیک به دو برابر شود.
تانکس که مادرش با آلزایمر زندگی کرده بود، یادآور شد: «این یک سوگواری آهسته است. فرد را ذرهذره از دست میدهی.»