تقریباً یک دهه پیش، این موضوع به محور اصلی اخبار رسانهها تبدیل شد و با توجه به هشدارهای به موقع و اتخاذ تصمیمات صحیح در نهادهای تصمیمگیر کشور، از اتلاف منابع فراوانی جلوگیری به عمل آمد و این مسئله به شکل مطلوبی مدیریت شد.
به سالهای دورتر بازمیگردیم، به فروردین ۱۳۹۳، زمانی که طرح افزایش قیمت بنزین به تصویب رسیده بود و همه جایگاههای سوخت در کشور نیاز به تغییر نمایشگرهای خود داشتند، چراکه قادر به نمایش بیش از ۹۹۹ هزار ریال نبودند. در روز اول اردیبهشت آن سال، مقالهای در روزنامه هفت صبح منتشر شد که با پیشنهادات بهجا و تصمیمگیری هوشمندانه دولت، امکان صرفهجویی در منابع بالایی فراهم آمد. در این نوشتار، اشاره شده بود که تغییر واحد پول از ریال به تومان میتواند مشکل نمایش قیمت سوخت را به سادگی حل کند.
اکنون پس از گذشت یک دهه، دوباره این موضوع به تیتر اخبار تبدیل شده است. «تغییر نمایشگرهای پمپهای عرضه سوخت» که به تازگی دستورالعمل آن صادر شده است و حدود یک سال و نیم پیش در برنامه کاری شرکت پخش فرآوردههای نفتی قرار گرفته بود. مسئله اینجاست که با جدیتر شدن افزایش قیمت بنزین، باید مقدمات لازم در جایگاهها آماده شود، اما بار دیگر همان چالشی که به دلیل محدودیتهای ظرفیت نمایشگرهای پمپهای عرضه سوخت وجود دارد، مشهود است. نمایشگرهای فعلی ۶ رقمی هستند و با افزایش قیمت سوخت نیاز است که دو رقم به نمایشگرهای موجود افزوده شود تا گنجایش آنها به هشت رقم برسد.
از سوی دیگر، ۹۰ درصد از پمپهای فعلی در کشور از نوع تولید داخلی هستند که به روزترین فناوریها را در خود ندارند. به ویژه در حوزه (بخش نمایشگر، نرمافزار، سی پی یو، و مادربرد) که تعویض آنها در سطح کشور ایجاد چالشهایی خواهد کرد و احتمالاً بسیاری از پمپها با نمایشگرهای جدید سازگار نخواهند شد یا در عملیات دچار مشکل خواهند گشت.
اما با توجه به ظرفیتهای قانونی موجود، گزینه بهتری وجود دارد که تنها با یک بهروزرسانی نرمافزاری ساده حاصل میشود و نهتنها از وارد آمدن هزینههای سنگین به جایگاهداران ممانعت میکند، بلکه معضلات همسانسازی نمایشگرها با پمپهای موجود را نیز حل خواهد کرد و در نهایت مانع فدای منابع کشور به خاطر یک تصمیم نادرست میشود.
اما این راه بهتر چیست؟ راهی که میتواند مشکلات ذکر شده را به حداقل برساند و به سادگی هم قابل اجرا باشد؟
راهحل بسیار ساده است؛ همانگونه که ۱۰ سال پیش، جایگاهداران پیش از تصمیم بانک مرکزی، تومان را به عنوان واحد پولی از ریال جایگزین کردند. اکنون با توجه به لایحهای که دولت به مجلس ارائه داده و به تازگی در مجلس به تصویب رسیده و قانون شده است و ساز و کار اجرایی آن به زودی به تمامی دستگاهها ابلاغ خواهد شد، موضوع حذف ۴ صفر از پول ملی مطرح است.
اگر این بار نیز، جایگاهداران زودتر از دولت، چهار صفر را از واحد محاسبه قیمت سوخت حذف کنند، در واقع با حذف ۴ صفر که در گذشته انجام شد، حال نیاز به حذف تنها ۳ صفر وجود خواهد داشت که علاوه بر رفع این مشکل، نمایشگرهای پمپهای عرضه سوخت برای افزایشهای احتمالی سال آینده نیز یک رقم دیگر ظرفیت خواهند داشت.
باید به این نکته توجه کرد که همانطور که در تبدیل نرخ به تومان در سالهای گذشته بهترین تصمیم اتخاذ شد و افکار عمومی نیز کاملاً همکاری کردند؛ چه مراجعین به جایگاهها و چه مصرفکنندگان، مدیران جایگاه و مسئولین تصمیمگیر صنعت نفت همه در این امر همدلی داشتند، این بار نیز با احتمال افزایش نرخ سوخت، جایگاهداران باید پیشگام حذف چهار صفر شوند. ضمناً این موضوع از سالهای پیش در دکترین بانک مرکزی نیز وجود داشته و اجرای آن در آینده با تأیید شورای محترم نگهبان قانون، امری قطعی و لازمالاجرا خواهد بود. یکی از بهترین نمونههای فرهنگسازی در خصوص (حذف چهار صفر از پول ملی) در جایگاههای سوخت است که هم از تحمیل هزینههای بیهوده برای تعویض نمایشگرها جلوگیری میکند و هم بدون هیچ اختلالی نرخ سوخت را محاسبه مینماید. اگر مسئولان نسبت به این موضوع تردید داشته باشند، باید به درایت و مدیریت آنها انتقاد کرد و این موضوع باید در سطح ملی مورد بررسی قرار گیرد و به مجموعه نفت ابلاغ شود. البته اشکالات و ایرادات پمپهای عرضه سوخت موضوعی جداست و نیاز به مقالهای مجزا دارد که به زودی منتشر خواهد شد. (و مسائل فراوان دیگری در حوزههای جایگاههای سوخت که در آینده مطرح خواهد شد و علاقهمندان به این موضوعات میتوانند از طریق خبرگزاری خبرآنلاین پیگیر آن باشند.)
*کارشناس