بسیاری از پروژههای مسکونی تحت نظارت و توجه مراجع نظام مهندسی در کشور به مرحله اجرا درمیآید. به همین دلیل، توجه به اهمیت نظام مهندسی و جلوگیری از ورود مهندسان فاقد صلاحیت به عرصه ساخت و ساز نقشی کلیدی در ارتقای وضعیت ساخت و ساز در کشور ایفا میکند.
به نقل از باشگاه خبرنگاران جوان، با توجه به اینکه دولت در حال راهاندازی ۴ میلیون واحد مسکونی در قالب طرح نهضت ملی مسکن است، بنابراین بهکارگیری ظرفیتهای مهندسان کشور و نظارت دقیق بر این بخش و همچنین ارائه تخفیف ۵۰ درصدی در تعرفههای نظام مهندسی بهطرز شایانی در بهبود روند ساخت پروژههای مسکونی مؤثر خواهد بود.
افزایش صدور شناسنامه فنی و ملکی ساختمان نیز از ارکان حیاتی در نظام مهندسی به شمار میرود. خوشبختانه بر اساس آمارهای منتشرشده، اقدامات خوبی در این زمینه انجامشده است بهطوریکه برای تمامی ساختمانهای بالای ۲ هزار متر شناسنامه فنی و ملکی صادر شده است. این شناسنامه به نوعی هویت و کارنامه ساختمان از لحظه تاسیس تا بهرهبرداری و نگهداری آن محسوب میشود. با این حال، صدور این شناسنامه مشروط به رعایت شرایط خاصی است.
در همین راستا، تسلیمی مشاور عالی رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور به باشگاه خبرنگاران جوان اعلام کرد: شناسنامه فنی و ملکی ساختمان که صدور آن الزامی شده است، در صورتی که قوانین و مقررات مرتبط با مبحث ۲، از جمله الزامات اطفای حریق در ساختمانها، رعایت نشده باشد، صادر نخواهد شد.
وی افزود: در تمامی فرآیندهای ساخت و ساز باید مقررات ملی ساختمان رعایت شود و از مصالح ساختمانی مقاوم در برابر حریق و آتشسوزی استفاده گردد تا در شرایط اضطراری، ساختمان دچار ریزش نشود. ارزیابیها بیانگر آن است که بسیاری از ساختمانها در برابر حوادث مختلف، به ویژه حریق، ایمن نیستند.
مبحث دوم مقررات ملی ساختمان به مقوله اطفای حریق و کنترلهای مربوط به آن پرداخته و در ساختمانهای قدیمی کمتر به آن توجه شده است. اما ساختمانهای جدید باید تمامی الزامات این حوزه را رعایت نمایند.
بر اساس این گزارش، یکی دیگر از مسائلی که باید در نظام مهندسی ساختمان همواره مورد توجه قرار گیرد، صدور پروانههای ساختمانی است. حمزه شکیب رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور بیان کرد که در صورت عدم وجود مشکل در نقشههای ساختمانی و رعایت ضوابط و مقررات ملی در آنها، پروانههای ساختمانی ظرف مدت دو تا سه هفته صادر خواهد شد. درخواستهای اضافی در طرحهای تفصیلی، از جمله افزایش طبقات یا درخواست پارکینگ اضافه میتواند به تأخیر در صدور پروانه منجر شود.
شکیب ادامه داد: در نظارت بر بسیاری از ساختمانها که تعداد آنها به ۱۰ هزار واحد میرسد، مشاهده میشود که ضوابط ایمنی از جمله اطفای حریق به درستی رعایت نمیشود و این موضوع سبب بروز مشکلات جدی در حوزه ساخت و ریزش ساختمانها پس از مدتی میگردد.
متاسفانه، در مقررات ملی ساختمان، ضوابط پاسخگو به نیازهای موجود نیست و نیازمند بازنگری جدی است. همچنین، مبحث ۳ طراحی ساختمانها و مباحث ۹ و ۱۰ که به مقاومت در برابر زلزله ارتباط دارد نیز باید مورد بازنگری قرار گیرند.
بر اساس نظر بسیاری از کارشناسان، بهکارگیری نیروهای ماهر و صاحب صلاحیت در حیطه ساخت و ساز، زمینهساز کاهش قابل توجه حوادث ساختمانی خواهد بود؛ بنابراین، تمامی سازندگان و دارندگان ساختمان باید از تجربیات حوادثی مانند پلاسکو، خلازیل و متروپل درس بگیرند و از افراد متخصص در این حوزه استفاده کنند تا امکان ساخت سازههایی ایمن و باکیفیت را در پروژههای مسکونی و عمرانی فراهم آورند.
در همین راستا، رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور اظهار داشت: تنها راه جلوگیری از تکرار حوادث ساختمانی، همکاری تمامی نهادهای مرتبط در چرخه ساخت و ساز است. سازمان نظام مهندسی ساختمان تنها یک بخش از این زنجیره است و سایر نهادهای ذیربط مانند شهرداریها، وزارت راه و شهرسازی، وزارت کشور و غیره باید به صورت هماهنگ و مشترک فعالیت کنند تا حوادث ساختمانی کاهش یابد. به عنوان مثال، در مورد حادثه تخریب ساختمانی در منطقه سعادت آباد که چند سال پیش اتفاق افتاد، متاسفانه تعدادی از کارگران جان خود را از دست دادند و این امر به دلیل عدم آگاهی از روشهای صحیح تخریب ساختمان بوده است.
او ادامه داد: مسلماً، فرآیند تخریب ساختمانها یک علم و دانش خاص دارد و وظیفه ما در سازمان نظام مهندسی ساختمان، آموزش اعضا در زمینه تکنیکهای علمی و استاندارد تخریب ساختمانها است. اما علاوه بر این، شهرداری و دولت نیز باید قابل تشخیص بودن صلاحیت تخریب ساختمانها را مد نظر قرار دهند و هزینههای مرتبط با تخریب باید به وضوح مشخص شود تا این فرآیند به شکل مطلوبی اجرا گردد.
به تازگی، نامهای از شورای اسلامی شهر تهران به سازمان نظام مهندسی شهر تهران ارائه شده که در آن خواسته شده است تا سازمان نظام مهندسی گزارشی تهیه کرده و روشهای تخریب ساختمانها را به طور جامع برای شهرداری توضیح دهد.
شکیب توضیح داد: اتخاذ تدابیر ایمنی و کاهش حوادث ساختمانی مستلزم همکاری تمامی نهادهای ذیربط در صنعت ساختمان است. همچنین، فرآیند تخریب ساختمانها نیازمند تخصص و حرفهایگری است که به دانش و تجربیات لازم نیاز دارد.
آموزش اعضای سازمان نظام مهندسی ساختمان در این زمینه از اهمیت ویژهای برخوردار است و باید توسط دولت و سایر نهادهای ذیربط مورد حمایت واقع شود. در رابطه با حادثه پلاسکو، متاسفانه، یادگیری اعمال نشده و بایستی از این تجربه برای بهبود و اصلاح فرآیندها و استانداردهای ایمنی استفاده میشد.
اما بررسیها نشان میدهند که این فرآیند به درستی انجام نشده و باید به این موضوع توجه بیشتری داشته باشیم. یادگیری از حوادث گذشته و اصلاح سیستمها و روشها برای کاهش خطرات بحرانی از اهمیت بالایی برخوردار است.
او بیان کرد: همکاری میان سازمان نظام مهندسی ساختمان و دیگر نهادهای دولتی و شهرداری برای ایجاد یک روند سازنده و برنامهریزی منسجم بهمنظور ساخت سازههای ایمن و کاهش حوادث ساختمانی بسیار حائز اهمیت است.
رئیس سازمان نظام مهندسی ساختمان کشور در مورد کاهش تخلفات نظام مهندسی گفت: در سالهای اخیر، به جای اصلاح ساختار، تمرکز بیشتری بر روی افراد بودیم و به رصد تخلفات اعضا پرداخته شد، در حالی که باید به اصلاح ساختار توجه شود. به همین دلیل، سیستم خدمات یکپارچه مهندسی را راهاندازی کردهایم و ۶ استان به عنوان پایلوت برای اجرای آن انتخاب شدهاند.
اکنون با توجه به جایگاه اساسی نظام مهندسی در تمامی بخشهای ساخت و ساز، سازندگان باید به این نکته توجه کنند که بهکارگیری نیروهای متخصص و دارای صلاحیت در زمینه ساخت و ساز به وضوح میتواند پیشزمینهای برای ایجاد ساختمانهایی با کیفیت و مقاوم در برابر تمام حوادث و بلایای طبیعی در کشور باشد.