متخصصان بر این باورند که با توجه به آمار فارغالتحصیلان در رشتههای کشاورزی، ضروری است که برنامهریزیهای لازم برای بهرهبرداری از این منابع ارزشمند در اولویت قرار گیرد و باید مقدمات آموزش و شرایط ورود تحصیلکردگان به بازار کار فراهم گردد.
تعاونیها به عنوان ساختارهایی مستقل و متشکل از افرادی که به طور داوطلبانه برای تأمین نیازهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود گرد هم آمدهاند، شناخته میشوند و فعالیتهای خود را با مشارکت و مدیریتی دموکراتیک به پیش میبرند.
برای تحقق توسعه روستایی، دسترسی به امنیت غذایی و بهبود شرایط جوامع محلی نیاز است که کشاورزان به صورت گروهی و در قالب تشکلهای محلی سازماندهی شوند.
طبق برآوردها، بیش از ۷۵ درصد محصولات کشاورزی کشور به وسیله تعاونیها تولید شده و این بخش تأمینکنندۀ امنیت غذایی کشور است.
تعاونیهای تولید روستایی به کشاورزان کوچک کمک میکنند تا ظرفیت تولید و بازاررسانی خود را ارتقا دهند. این تشکلها با افزایش قدرت چانهزنی بهرهبرداران، هزینههای تولید، حمل و نقل، بازاریابی و فرآوری محصولات را کاهش میدهند.
بر اساس آمارها، ۵۵ درصد از تعاونیهای فعال در کشور به بخش کشاورزی تعلق دارند. اگرچه تعاونیها در زمینههای مختلف از جمله صنعت، خدمات و بازرگانی نیز فعالیت میکنند، اما بیشترین اقدامات مشترک آنها در بخش کشاورزی انجام میگیرد، به طوری که ۷۰ درصد از تولیدات کل کشاورزی زیر نظر بخش تعاون قرار دارد و ۳۵ درصد از این تولیدات به محصولات باغی اختصاص دارد و بخش بزرگی از تأمین نهادههای کشاورزی نیز از طریق تعاونیها انجام میشود.
در این راستا، ارسلان قاسمی، رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون ایران، تولید بیش از ۷۵ درصد محصولات کشاورزی توسط تعاونیها را تأیید کرده و تصریح میکند که امنیت غذایی کشور به وسیله این بخش تأمین و حفظ میشود.
او با اشاره به صادرات ۲ میلیارد دلاری تعاونیها در ایران، بیشترین صادرات مربوط به محصولات کشاورزی را تبیین کرده و اظهار میدارد: ۹۰ درصد فعالیتهای شیلاتی به ویژه در حوزه صید و صیادی، ۲۵ درصد تولید دام، ۳۰ درصد زنجیره تولید مرغ، بیش از ۶۰ درصد تولید پسته و بخش عمدهای از تولیدات گلخانهای، خرما و زعفران نیز توسط این تعاونیها انجام میگیرد.
رئیس کمیسیون کشاورزی اتاق تعاون ایران به ارائه آمار ۲۱۰ هزار شرکت تعاونی ثبتشده در کشور اشاره کرده و میگوید: این تعداد در گذشته رقم پایینی بود که تنها شامل تعاونیهای روستایی و بعضاً تعاونیهای توزیعی کارگری میشد، اما امروزه حضور تعاونیها در ۳ بخش صنعتی و معدنی، کشاورزی و صنایع غذایی و خدمات به شدت گسترش یافته است.
۹۰ درصد فعالیتهای شیلاتی به ویژه در زمینه صید و صیادی، ۲۵ درصد تولید دام، ۳۰ درصد زنجیره تولید مرغ، بیش از ۶۰ درصد تولید پسته و بخش عمدهای از تولیدات گلخانهای، خرما و زعفران از سوی تعاونیها انجام میشود. در این خصوص، فتحالله بیات، رئیس اتحادیه کارگران قراردادی و پیمانی در مصاحبهای با ایسنا بر لزوم خروج بخش کشاورزی از حالت سنتی تأکید کرده و خاطرنشان میسازد: در حال حاضر تعداد زیادی از نیروهای تحصیلکرده و مهندسان رشتههای کشاورزی در کشور وجود دارند که بسیاری از آنها بیکار هستند و وزارت جهاد کشاورزی باید در همکاری با دولت، بسترهای لازم برای آموزش و ورود آنان به بازار کار را فراهم کند.
او با تأکید بر ضرورت آشنایی فارغالتحصیلان رشته کشاورزی با تکنیکهای نوین جهانی میافزاید: به منظور تقویت اشتغال در این حوزه، بکارگیری روشهای نوین در آموزش فارغالتحصیلان واجب است و در صورت وجود مشکل کمبود متخصص، باید نسبت به اعزام آنان به کشورهایی دیگر جهت یادگیری تکنیکهای نوین کشت و بهروزرسانی سیستم کشاورزی داخلی اقدام شود.
بیات خواستار تمرکز بر بخش کشاورزی شده و عنوان میدارد: با پیادهسازی شیوههای مدرن باید به ارتقای دانش فارغالتحصیلان کمک کنیم، زیرا در بسیاری از حوزهها دیگر روشهای سنتی جوابگو نیست و لازم است که به سراغ تکنیکهای نوین و مکانیزه برویم تا تحصیلکردگان بیکار نمانند.
هماکنون تعاونیها به عنوان ابزاری مؤثر در توسعه اقتصادی شناخته میشوند که میتوانند در همگامی با سیاستهای دولت، تأثیر قابلتوجهی در بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی مردم ایفا کنند و در این راستا هزینههای دولت را بهطور قابل توجهی کاهش دهند. لذا، نیاز به توجه ویژه به مقوله کارآفرینی و نقش تعاونیهای کشاورزی در گسترش آن در شرایط کنونی جامعه بیشتر از پیش احساس میشود.