برخی از افراد، قهوه را صرفاً برای لذت از طعم و رایحه این نوشیدنی مینوشند، در حالی که عدهای دیگر به خاطر کافئین موجود در آن به سراغ قهوه میروند. به هرحال، هر دو دسته باید آگاه باشند که تمامی مواد موجود در این دنیا، بهجز خواص مثبت، ممکن است عوارضی نیز داشته باشند و قهوه از این قاعده مستثنی نیست. بنابراین، اگر بهعنوان یک قهوهخور مشتاق هستید، باید در کنار آگاهی از فواید قهوه، آگاهی از عوارض آن نیز داشته باشید.
بهترین شیوه برای جلوگیری از بروز مشکلات ناشی از مصرف، رعایت تعادل در خوردن هر نوع ماده غذایی است. این اصل درباره قهوه هم صادق است؛ به این معنا که اگر نسبت به کافئین حساسیتی نداشته باشید، میتوانید حدود ۴ فنجان (معادل 400 میلیلیتر) قهوه مصرف کنید و در صورتی که کافئین برای شما مضر است، بهتر است این مقدار را به تقریباً 200 میلیلیتر کاهش دهید.
اما بهطور کلی، حتی در صورت مصرف متعادل، باید به عوارض محتمل قهوه در درازمدت توجه کنید؛ چرا که برخی از این عوارض متفاوت هستند و بر اساس فرد و نوع قهوه، تغییر میکنند. بنابراین با ما تا پایان این مقاله همراه باشید تا به بررسی عوارض قهوه بپردازیم و مهمترین آنها را مرور کنیم.
مهمترین عوارض قهوه چیست؟
بر اساس گزارش عالیس، ژنتیک شما میتواند تأثیر زیادی بر عوارض قهوه بر بدنتان بگذارد؛ بنابراین نمیتوان بهطور قطعی درباره عوارض قهوه سخن گفت. با این حال، کافئین همزمان که ممکن است در برخی مواقع خواص مثبتی همچون افزایش انرژی، بهبود عملکرد ذهنی و خلق و خو را به همراه داشته باشد، میتواند عواقب منفی نیز داشته باشد. در اینجا به طور خلاصه، چند مورد از عوارض قهوه عبارتند از:
- افزایش فشار خون
- احساس سرگیجه یا سردرد
- اضطراب یا خستگی مداوم
- دشواری در خواب یا بیخوابی
- لرزش یا سوزش در عضلات، به ویژه در عضلات داخلی و معده
- ضربان غیرطبیعی قلب یا تپش بیش از حد آن
- کاهش آب بدن یا بالعکس، بالا رفتن تعداد دفعات ادرار
- خطر پوکی استخوان، بهویژه برای زنان یائسه (که در دوران غیریائسگی و بهخصوص در بارداری نیز میتواند مشکلاتی ایجاد کند، که در مطلب مضرات قهوه در دوران بارداری به آن اشاره شده است)
- افزایش سطح کلسترول خون
اینها عمده علائم مضر ناشی از مصرف زیاد قهوه هستند. در ادامه به تفصیل در مورد اهمیت و انواع عوارض قهوه بیشتر خواهیم گفت.
اضطراب
اگر از شما بپرسند که اولین عارضه قهوه چیست، پاسخ ما اضطراب خواهد بود! بهطور علمی، کافئین با کاهش تأثیر هورمونی به نام آدنوزین سبب افزایش سطح هوشیاری میشود. همچنین قهوه باعث ترشح نشت آدرنالین زیادی در بدن میگردد.
نتیجه نهایی این دو اثر این است که در دوزهای پایین، هوشیاری شما افزایش مییابد، اما با اعتیاد به قهوه و مصرف حدود 1000 میلیلیتر قهوه در روز، ممکن است به اضطراب دائمی دچار شوید.
بنابراین بهتر است در مصرف قهوه خود تجدیدنظر کنید. همچنین به نکتهای که اشاره میکنیم توجه داشته باشید: انواع مختلف قهوه متفاوتند. دو دسته اصلی شامل قهوههای عربیکا و روبوستا هستند که میزان عوارض آنها بسته به خواص آنها متغیر خواهد بود.
بیخوابی
گاهی اوقات ما قهوه مینوشیم تا سنت خواب ما را به تعویق بیندازد. این ویژگی ممکن است جذاب به نظر بیاید، به شرط آنکه کنترل آن در دستان ما باقی بماند. برخی اوقات، عوارض قهوه، به خصوص قهوه تلخ همانند روبوستا، بهحدی در بدن باقی میمانند که با عادت به نوشیدن زیاد قهوه، دیگر خواب بر ما لذت نمیبخشد!
با افزایش مصرف کافئین، خوابیدن، زمان لازم برای خواب رفتن و کیفیت خواب به نحو قابل توجهی تحت تأثیر قرار میگیرند. به خصوص در زندگی امروز، جایی که بسیاری دیگر از مواد مانند نوشابههای انرژیزا و آدامسها نیز حاوی کافئین هستند، حساسیت به مصرف کافئین قهوه بیش از پیش احساس میشود.
مشکلات گوارشی
یکی از فواید قهوه این است که این نوشیدنی میتواند روند هضم غذا را تسهیل کند. بنابراین طبیعی است که یکی از عوارض ناشی از مصرف زیاد قهوه، مشکلات گوارشی و اسهال باشد!
اگر نگران مشکلات گوارشی هستید، بهتر است مصرف انواع نوشیدنیها را متنوع سازید. مثلاً میتوانید بخشی از قهوه روزانه خود را با چای سبز جایگزین کنید.
از کار افتادگی عضلات
نه، این یک شوخی نیست! رابدومیولیز یکی از عوارض قهوه است که شاید از آن بیخبر باشید. این بیماری باعث میشود تا فیبرهای عضلانی نه تنها از کار بیفتند، بلکه وارد جریان خون شوند و اختلالات کلیوی و آسیب به اندامهای داخلی بدن ایجاد نمایند.
این بیماری گرچه نادر است، اما احتیاط همیشه بهتر از درمان است. اغلب مبتلایان به این بیماری، مصرف بالای 400 میلیلیتر قهوه در روز داشتهاند، بنابراین سعی کنید مصرف خود را زیر این مقدار نگه دارید، مگر آنکه به مصرف بالای آن عادت کرده و هیچ مشکلی احساس نکنید.
اعتیاد به قهوه
اگر دقت کرده باشید، کافئین نیز همانند نیکوتین، هروئین، کوکائین و سایر مواد مخدر نامش با پسوند «ئین» پایان مییابد. بله! درست است. کافئین یک نوع ماده مخدر به حساب میآید. هرچند که تأثیر آن کمتر از دیگر مواد مذکور است و عوارض آن نیز در حد آنها نمیباشد، اما به هرحال میتواند وابستگی ایجاد کند.
شاید فکر کنید که قهوه را صرفاً بهعنوان یک تفریح مینوشید، اما مطالعات پزشکی نشان دادهاند که قهوه نیز پتانسیل اعتیاد دارد. بگونهای که اگر قهوهخواران چند روز به این نوشیدنی دسترسی نداشته باشند، ممکن است آثار ترک قهوه را احساس کنند!
افزایش فشار خون
به نظر میرسد که همه فکر میکنند که قهوه آرامبخش است و نوشیدنش موجب ایجاد آرامش در ارگانیسم بدن میشود، در حالی که فشار خون ما بهطرز معکوس افزایش مییابد و با مصرف قهوه، مستمر بالا میرود.
این یک تأثیر موقتی است و پس از چند دقیقه از بین خواهد رفت. با این حال، در دو حالت باید به این موضوع دقت کنید: یا اگر به طور مزمن به فشار خون بالا مبتلا هستید یا بار اول است که قهوه مینوشید.
تپش بیش از حد قلب
مصرف قهوه نه تنها میتواند فشار خون را افزایش دهد، بلکه منجر به تپش قلب غیرطبیعی نیز میشود. تسریع ضربان قلب بدون وجود هر گونه فعالیت زمینهای یکی از عوارض استفاده از دوزهای بالای کافئین است. همانطور که ذکر شد، مصرف روزانه باید کمتر از ۳ یا ۴ فنجان باشد.
این وضعیت نیز از جمله مواردی است که در طی مطالعات مختلف نتایج جالبی به دست آمده است. به همین ترتیب، برخی افراد، مخصوصاً آنهایی که دچار تپش قلب هستند، با نوشیدن دوز بالای کافئین مشکل خاصی مواجه نشدهاند، در حالی که بعضی دیگر، حتی با مصرف چند فنجان قهوه به تپش شدید قلب دچار شدهاند. با توجه به لزوم کاهش خطرات احتمالی، بهتر است در مصرف قهوه احتیاط کنید!
خستگی
بسیاری از هورمونها و نشانههای اینچنینی به موازات یکدیگر عمل میکنند. وقتی به کافئین عادت میکنید، بعد از دریافت آن احساس خستگی را از بین میبرد.
اما وقتی که کافئین را از دست میدهید (از طریق ادرار یا مدفوع)، بدن شما بهصورتی شرطیشده دچار احساس خستگی میشود که شدیدتر از کسانی است که از قهوه استفاده نمیکنند. بنابراین بهتر است که همواره تعادل را رعایت کنید؛ این موضوع بهخصوص یکی از عوارض قهوه برای مردان محسوب میشود، زیرا بسیاری از مردان از قهوه بهعنوان راه حلی برای رفع خستگی ناشی از کار در شیفتهای طولانی استفاده میکنند.
افزایش تکرر ادرار
تکرر ادرار نیز یکی از اثرات قهوه است، بهخصوص اگر مثانهتان کوچک باشد، این مشکل ممکن است در طول زمان برای شما اتفاق بیفتد. زیرا قهوه باعث تحریک مثانه میشود؛ به همین علت، حتی مقدار کمی از آن میتواند باعث احساس ادرار در شما شود، بهویژه به دلیل دیگر مایعاتی که قبلاً نوشیدهاید و در مثانهتان موجود هستند.
فواید قهوه چیست؟
- قهوه میتواند از زوال عقل در پیری جلوگیری نماید.
- قهوه دشمنی جدی برای بیماری پارکینسون محسوب میشود!
- نوشیدن قهوه میتواند به درمان دیابت نوع دوم کمک کند.
- وجود قهوه تلخ میتواند احتمال بروز حمله قلبی و ایست قلبی را کاهش دهد.
- بیماریهای کبدی و بهویژه بیماریهای مرتبط با چربی بدن مثل چاقی با مصرف روزانه قهوه تضعیف میشوند.
علاوه بر این، مصرف قهوه با شیر میتواند خواص آن را افزایش دهد و به کاهش عوارض قهوه کمک کند.
چگونه مقداری از مصرف قهوه خود را کاهش دهیم؟
حالا که نکات نظری این موضوع را بررسی کردیم، ممکن است بپرسید چطور میتوان به کاهش وابستگی به قهوه پرداخت؟ کاهش مصرف روزانه قهوه برای کاستن از عوارض آن از طریق ۳ تکنیک اصلی امکانپذیر است که در ادامه به بررسی هر یک میپردازیم:
- به دنبال این نباشید که اگر دیروز ۱۰ فنجان قهوه نوشیدید، امروز تنها یک فنجان بنوشید! گامهای بهتدریج بردارید و برای نمونه هر هفته یک فنجان کمتر قهوه بنوشید.
- آب یک نوشیدنی فوقالعاده است که میتواند جانشینی برای قهوه باشد. بله؛ آب خالص و بدون هیچ افزودنی! البته این در شرایطی کارساز است که در ابتداییترین مراحل ترک قهوه هستید و مقدار مصرف شما بهطور آنی پایین نیامده باشد تا بدنتان واکنش شدیدی نشان دهد.
- قهوه بدون کافئین نیز گزینهای مناسب است. میتوانید بخشی از قهوه روزانهتان را با قهوه بدون کافئین جایگزین کنید. این نوع قهوهها معمولاً در دسترس هستند و از لحاظ طعم و عطر نیز تفاوت چندانی با قهوه معمولی ندارند.
جمعبندی
امیدواریم که این نوشتار توانسته باشد شما را نسبت به عوارض قهوه آگاه سازد. البته هدف ما از نوشتن این متن، ترساندن شما و حذف لذت نوشیدن قهوه نبوده است. همانطور که در بخشهای مختلف متن نیز اشاره کردیم، برای جلوگیری از عوارض ناشی از قهوه کافی است که صرفاً تعادل را رعایت کنید. نوش جان و گوارای وجود!
سوالات متداول
آیا قهوه بر سلامت روان تأثیر منفی دارد؟
خیر. در مقادیر پایین خطر خاصی ندارد، اما در مقادیر بالا ممکن است قهوه موجب بروز حالتهای اضطرابی و پنیک شود.
آیا قهوه ممکن است به کلیه آسیب برساند؟
بله. اگر بیش از 500 میلیلیتر قهوه در روز بنوشید، ممکن است به کلیههای شما آسیب برسد.
عوارض منفی قهوه بر مغز چیست؟
قهوه میتواند باعث بروز بیخوابی و در نتیجه آسیب به مغز شما شود؛ البته این امر در درازمدت قابل مشاهده است!