ایسنا/خراسان رضوی در روزهایی که طوفانهای شن و گرد و غبار نفس مردم سرخس را به تنگ میآورند، عدهای سودجو و نامتعهد به محیط زیست پس از قطع درختان تاغ که در مبارزه با طوفانهای شن و گسترش بیابان نقشی اساسی دارند، این درختان را به زغال تبدیل کرده و به قلیانسراها یا دیگر خریداران این محصول میفروشند!
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس در گفتوگو با خبرنگار ایسنا اظهار داشت: برخی از این سودجویان برای تأمین زغال به قطع و بوتهکنی درختان تاغ اقدام میزنند. با این حال، در صورت شناسایی این افراد، برخورد قانونی نسبت به آنها انجام خواهد شد.
سید حسین حسینیکیا افزود: با اینکه مردمان محلی همکاری بسیار مؤثری در حفاظت از جنگلهای دستکاشت منطقه دارند، اما برخی متخلفان به خاطر منافع شخصی، این درختان را قطع میکنند. زیرا زغال تاغ به دلیل کیفیت و ماندگاری بالای خود، در بازار دارای بهایی زیاد است و برخی بهطور غیرقانونی اقدام به قطع و قاچاق این درختان میکنند و به تاغزارها و جنگلهای دستکاشت آسیبزنندهاند.
او خاطرنشان کرد که این افراد به طور عمده از تاغزارها برای تولید زغال استفاده میکنند و از ابتدای سال جاری ۱۷ تا ۱۸ مورد از خودروهای حامل چوب تاغ قاچاق شناسایی و به دستور مراجع قضایی توقیف شدهاند.
او اضافه کرد: تعدادی از این متخلفان به زندان محکوم یا با جریمههای سنگینی مواجه شدهاند. هر بار که خودرویی توقیف میشود، حدود ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلوگرم چوب تاغ قاچاق در آن کشف میگردد.
حسینیکیا با قدردانی از همکاری نیروهای انتظامی در بخش گنبدلی و بخش مرزداران و همچنین رئیس دادگستری و دادستان برای شناسایی، دستگیری و برخورد با قاچاقچیان چوب در شهرستان گفت: قطع درختان تاغ تحت هر عنوان یک تخلف به حساب میآید و با متخلفان طبق قانون برخورد خواهد شد.
او اظهار داشت که واحد حفاظت اداره بهصورت ۲۴ ساعته فعالیت کرده و به گزارشهای مردمی سریعا رسیدگی میکند. بوتههای تاغ اگرچه به نظر میرسد درختانی بیثمر باشند، اما به واسطه تثبیت شنهای روان و جلوگیری از گسترش بیابانها، از مهمترین و ارزشمندترین گیاهان بهشمار میروند.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس با ابراز تأسف از اینکه تاغزارهای این شهرستان به دست سودجویانی در حال تخریب است که این درختان را به زغال تبدیل و به قلیانسراها میفروشند، ادامه داد: به خاطر دوام آتش چوب تاغ و قیمت بالای زغال آن، افراد سودجو درختان تاغزارهای منطقه را قطع میکنند که این امر به نابودی جنگلهای تاغ دستکاشت میانجامد.
او تأکید کرد که حفاظت و توسعه تاغزارهای شهرستان سرخس بهمنظور مقابله با هجوم شنهای روان و طوفانها از اهمیت بالایی برخوردار است و روستاییان میتوانند بهخوبی با منابع طبیعی همکاری کرده و در صورت مشاهده تخلف، با شماره ۱۵۰۴ تماس بگیرند تا اقدامات لازم انجام شود.
کاشت ۳۰ هزار هکتار تاغ از عرصههای سرخس
حسینیکیا وسعت مراتع شهرستان سرخس را ۵۴۳ هزار هکتار برآورد کرده و بیان کرد: از این مقدار، ۲۱۰ هزار هکتار آن بیابان است. مالک بیشتر زمینهای این شهرستان، آستان قدس رضوی است و تنها ۱۰۰ هزار هکتار را عرصههای ملی تشکیل میدهد. از ۲۱۰ هزار هکتار کانونهای بیابانی شهرستان، حدود ۳۰ هزار هکتار آن از سال ۱۳۵۲ تا به امروز بهوسیله کاشت درختان تاغ به جنگل تبدیل شده و تاکنون حفاظت و نگهداری از این منابع به شکل مؤثر انجام گرفته است.
هر تاغ میتواند از حرکت ۱۰ تا ۷۰ تن شن روان یا ماسه جلوگیری کند
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس با اشاره به اینکه سرخس بهعنوان بحرانیترین شهر استان خراسان رضوی از منظر گرد و غبار شناخته میشود، بیان کرد: ریزگردها شامل گرد و غبارهایی هستند که در ارتفاعات بالا از دو تا سه هزار متر حرکت میکنند و دارای دانهبندیهای ریز هستند و منبع اصلی آنها از خارج کشور تأمین میشود.
او افزود: در شهرستان سرخس، علاوه بر ریزگردهایی که در ارتفاعات بالا حرکت میکنند، طوفانهای شن و شنهای روان در سطح زمین و جادهها نیز مشاهده میشود. تاغزارها با نقش مهمی که در جلوگیری از حرکت این شنهای روان ایفا میکنند، به حفظ توازن محیط کمک میکنند. بهطور متوسط هر درخت تاغ، بسته به موقعیت جغرافیایی، میتواند از حرکت حدود ۱۰ تا ۷۰ تن شن روان یا ماسه جلوگیری کند.
مرجعهای منابع طبیعی همچنین بر عزم خود برای حفاظت و نگهداری مؤثر از عرصههای طبیعی تأکید دارند. حسینیکیا اعلام کرد: با وجود اینکه در دهه ۸۰ حفاظت از ۳۰ هزار هکتار تاغزارها تنها با هشت نفر انجام میشد، امروزه این کار تنها با سه نیروی قرقبان انجام میگیرد.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس تصریح کرد: این ۳۰ هزار هکتار جنگلهای کاشته شده متعلق به گذشته هستند و در حال حاضر، در سرخس سه منطقه بحرانی شامل خانگیران، ابمال و صمدآباد وجود دارند که هر یک حدود ۲۰ هزار هکتار مساحت دارند.
مساحت کانونهای بحرانی شهرستان ۶۰ هزار هکتار است
او همچنین از مشخص بودن مساحت کانونهای بحرانی شهرستان سرخس به میزان ۶۰ هزار هکتار خبر داد و گفت: محدودهای که امسال در طرح مقابله با بیابانزدایی و کنترل فرسایش بادی مورد مطالعه قرار گرفته، ۲۱۰ هزار هکتار است.
حسینیکیا توضیح داد: برای تعیین مناطق نیازمند احیا و کشت تاغ و سایر گونهها، برای هر منطقه و کانون مطالعات جداگانهای انجام میشود و مشاوران بر اساس این مطالعات، نوع و روش کاشت گیاهان را تجویز میکنند. بهطور ویژه برای گردنه گنبدلی که امسال در سطح ۱۰۰ هکتار آغاز شده است، اجرای انواع روشها و کاشت گیاهان کور، آتریپلکس، تاغ و بادشکنهای غیرزنده برنامهریزی شده است.
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس تأکید کرد: رویکرد پیشنهادی برای انجام این اقدامات بهصورت زیکزاک و بهطور پیچیده اجرا میشود، بهطوری که ضمن جلوگیری از ایجاد تونل باد، مانع از حرکت باد و شنهای روان نیز شود.
او بیان کرد: در نزدیکی راهآهن، مشاورانه سه ردیف را بررسی کرده و در نتیجه برای جلوگیری از حرکت باد و شنهای روان، لازم است تا بادشکنهای غیرزنده عملیاتی گردد.
بیابانزدایی زمانبر است
حسینیکیا در پاسخ به سؤالی درباره مدت زمان لازم برای دستیابی به پوشش گیاهی مطلوب بیان کرد: با توجه به اینکه همه گیاهان در مناطق بیابانی تحت شرایط کمآبی رشد میکنند، انجام طرحهای منابع طبیعی و بیابانزدایی به زمان زیادی نیاز دارد.
او افزود: کشت و نگهداری در مناطق بیابانی بهدلیل گرمای شدید و کمآبی با چالشهای بیشتری همراه است. مثلاً، یک نهال تاغ که در مناطق بیابانی کاشته میشود، برای آنکه در خاک جا بیفتد، حداقل سه سال زمان میخواهد. در سال اول، هشت بار، در سال دوم چهار تا پنج بار و در سال سوم سه تا چهار بار باید به آن آب داده شود تا ریشههای آن در خاک تثبیت شود و بتواند رشد کند.
حسینیکیا تأکید کرد که حفاظت و نگهداری از عرصههای طبیعی باید با همکاری نگهبانان و ایجاد فرهنگسازی و مشارکت جامعه مانند دانشآموزان، اعضای بسیج، دهیاران و افراد محلی انجام شود و برای تثبیت شنهای روان نیز باید به مدیریت مرتع توجه ویژهای گردد.
او همچنین تأکید کرد که برای تثبیت شنهای روان و جلوگیری از نابودی پوشش گیاهی منطقه، در سالهایی که دچار خشکسالی هستیم، باید میزان چرای دام را کاهش دهیم.
او در ادامه گفت: اگرچه آبیاری پوشش گیاهی مراتع اغلب با بارش باران و برف انجام میشود، اما در شرایط بیبارشی، این پوشش بهسرعت از بین میرود. با اینکه در گذشته، عشایر زیادی به این منطقه میآمدند، اما به دلیل خشکسالی و کمبود مرتع، در سالهای اخیر دامهای زیادی به اینجا نیامدهاند.
پیشروی بیابان در سرخس بیشتر از سایر مناطق است
رئیس اداره منابع طبیعی و آبخیزداری سرخس ضمن تأکید بر اینکه اگر پوشش گیاهی از بین برود، بهسرعت بافت خاک سست میشود و کوچکترین حرکتی ممکن است گرد و غبار بهوجود آورد، گفت: وضعیت پیشروی بیابان و فرسایش خاک در سرخس در مقایسه با دیگر مناطق خراسان رضوی شدیدتر است.
او در خصوص تأثیر سفر مسؤولان کشوری به شهرستان برای حفظ منابع طبیعی بیان کرد: در جلسه ستاد ملی مدیریت گرد و غبار که با حضور مسؤولان کشوری و استانی در سرخس برگزار شد، اعتباراتی برای مقابله با ریزگردها به شهرستان تخصیص یافت. برای مبارزه با ریزگردها حدود دو همت اعتبار پنجساله تعلق گرفت که به سه پروژه کوتاهمدت یکساله، میانمدت ۲.۵ ساله و بلندمدت پنجساله تقسیم خواهد شد. طرح اولیه در گردنه گنبدلی به مساحت ۱۰۰ هکتار و اعتبار ۲.۵ میلیارد تومان آغاز گردیده است.
در پایان، او از ساکنان مناطق نوبنیاد، گنبدلی، قطار چاه، الله نظر و ابمال که در حفاظت و حراست از عرصههای طبیعی همکاری مؤثری دارند، قدردانی کرد.