ایسنا/لرستان فقدان بارشهای کافی، خشکسالیها و محدودیت در دسترسی به منابع آب زیرزمینی بهطور جدی وضعیت رودخانه کشکان را به خطر انداخته و صدای عطش آن به گوش میرسد.
مسئله آب به عنوان چالشی کلیدی و حیاتی برای آینده کشور بهشمار میآید و بحرانی که در این زمینه وجود دارد، از جمله مهمترین چالشها محسوب میشود. تغییرات اقلیمی اخیر تأثیرات قابل توجهی بر روی الگوی بارشها و مقادیر آنها گذاشته است، به طوری که خشکسالیهای اخیر به مدت چند سال در کشور بروز پیدا کرده و بر رودخانههای مختلف کشور و بهویژه لرستان اثرات عمیق گذاشته است. این در حالیست که رودخانهها در تأمین آب و حفظ اکوسیستمهای طبیعی نقشی حیاتی ایفا میکنند و نهتنها منبع ضروری برای کشاورزی و تأمین آب شرب به حساب میآیند، بلکه در مدیریت سیلابها و حفاظت از محیطزیست نیز اهمیت ویژهای دارند.
شبکه آبرسانی لرستان از بیش از ۱۳۰ رودخانه دائمی و فصلی به طول تقریبی ۸۸۷۷ کیلومتر تشکیل شده است. این شبکه شامل چهار رودخانه اصلی یعنی سیمره، کشکان، سزار و بختیاری به طول تقریبی ۱۴۵۴ کیلومتر و سایر سرشاخههای دائمی و فصلی جمعآوریشده که طول آنها به ۷۴۲۳ کیلومتر میرسد و در دو حوضه کارون (دز) و کرخه قرار دارد. خشکسالیها این شبکه غنی که یکی از بهترین شبکههای آبی کشور بحساب میآید را تحت تأثیر قرار داده و با در نظر گرفتن آبهای ورودی از استانهای همجوار، میلیاردها مترمکعب آب به دریاچههای پشت سدهای دز و کرخه تخلیه میشود.
کشکان به عنوان یکی از اساسیترین و پرآبترین رودخانههای لرستان، نقش کلیدی در اکوسیستم و منابع آبی منطقه ایفا میکند و سرچشمه اصلی رود کرخه به شمار میرود. در گذشته، کشکان به عنوان سیلخیزترین رودخانه شناخته میشد و وجود آن برای مردم استان فراتر از یک منبع آبی، به منزله حیات بود. این رودخانه مکانی بود که روستاها در اطراف آن زندگی و کشاورزی و دامداری رونق میگرفت و ساکنان با صدای آن احساس آرامش میکردند. اما اکنون کشکان، با روزهای سختی که دستبهگریبان است، به دلیل بستر خشک و ترکخوردهاش، ناامیدی بسیاری از مردم منطقه را به همراه دارد.
پایین بودن دبی این رودخانه در این فصل موجب نگرانی کشاورزان شهرستانهای پلدختر و معمولان شده است زیرا فصل زراعی جدید آغاز گشته و آنها هنوز اقدام به کاشت غلات نکردهاند و کشتهای دیگر مثل صیفیجات نیز تنها به مقدار محدودی انجام میشود.
آب کشکان پاسخگوی نیازهای کشاورزی نیست
محمد پیری، یکی از کشاورزان این منطقه ، با اشاره به دعا و انتظار مردم برای بارش باران و نعمت الهی، گفت: معیشت ما روستاییان به کشاورزی وابسته است و شغل دیگری نداریم. هر سال معمولاً در این زمان به کشت مشغول میشدیم، اما در حال حاضر نه بارانی وجود دارد و نه آب کشکان برای کاشت محصول دیگری در دسترس است.
وی ادامه داد: در حال حاضر، آب کشکان کفاف کشاورزی منطقه معمولان و پلدختر را نمیدهد و این موضوع نگرانکننده است. لازم است برای معیشت مردم راهحلی مؤثر اندیشیده شود.
پیری تصریح کرد: اگر کشکان در این موقع حیاتی خشک شود، کشاورزی منطقه به طور کامل نابود خواهد شد و آن زمان چه کسی پاسخگوی کشاورزان خواهد بود؟
علی رفیعی، کشاورز دیگری از لرستان ساکن پلدختر، با اشاره به موضوع کمآبی در تابستان میگوید: در تابستان سال جاری، مشکل کمآبی در کشکان محسوس بود و در عین حال، کشاورزان بالادست ما به کشت برنج پرداخته بودند، در حالی که ما در این منطقه با کمبود آب مواجه بودیم.
او افزود: اگر کشکان کمآب است، چرا مسئولان استان اجازه کشت برنج میدهند؟ چرا آنها میتوانند با کشت محصولات خود معیشت خانوادههایشان را تأمین کنند، اما ما در پلدختر و معمولان که عمدتاً تولیدکننده انجیر و صیفیجات هستیم، با کمبود منابع آبی مواجه هستیم به دلیل اینکه گفته میشود کشکان آب ندارد.
رفیعی تأکید کرد: هماکنون که کشت برنج پایانی یافته، دیگر آب قابل توجهی در کشکان وجود ندارد که ما بتوانیم پروژههای بزرگ کشاورزی انجام دهیم و همچنان با محدودیتهای زیادی مواجهیم. امیدواریم مسئولان برای اینگونه مسائل به فکر چاره باشند و با بستههای حمایتی به کشاورزان عرصهها را یاری نمایند.
در حالی که شاهد کاهش بارشها نسبت به دهههای پیشین هستیم، نیاز آبی در بخش کشاورزی به طور فزایندهای افزایش یافته و بر اساس اظهارات کارشناسان، تقریباً ۹۰ درصد مصرف آب کشور مربوط به این حوزه است.
پیمان رجبی، استادیار دانشگاه پیام نور در این خصوص به ایسنا گفت: حدود ۹۰ درصد از مصرف آب کشور در بخش کشاورزی بوده و ارتقاء بهرهوری آب در این بخش، کلید کاهش فشار به منابع آبی است.
افزایش دورههای خشکی و تبخیر بیشتر
او با بیان اینکه احیای سریع دشتهای بحرانی و رودخانهها نیازمند تغییرات ساختاری در مدیریت آب است، تأکید کرد: ایران در وضعیت تنش آبی بسیار حادی قرار دارد. ترکیبی از کاهش بارشها در مقایسه با گذشته، افزایش نیاز آبی بخش کشاورزی و برداشت بیش از حد منابع زیرزمینی، موجب شده که تقریباً بخشهای وسیعی از کشور با کسری آب قابل توجهی مواجه شوند. بسیاری از حوضهها با کسری جدی ذخیرهٔ آب زیرزمینی دست و پنجه نرم میکنند که تابآوری آبی کشور را تهدید میکند.
رجبی با اشاره به برآوردهای علمی منتشرشده، خاطرنشان کرد: روند کاهشی ذخیره آب زیرزمینی در سطح ملی بسیار بزرگ است و مطالعهای که بر اساس داده چاهها انجام شده نشاندهنده یک روند منفی معادل ۲۰.۰۸ میلیارد تن در سال برای کل ایران است. این کاهش به ویژه پس از خشکسالیهای شدید (نظیر سال ۲۰۰۷ به بعد) بیشتر شده است.
استادیار رشته زمینشناسی دانشگاه پیام نور خاطرنشان کرد: بخش کشاورزی درصد بالایی از مصرف آب کشور را به خود اختصاص داده است. برآوردها نشان میدهد که ۸۷ تا ۹۰ درصد از مصرف آب کشور به این حوزه تعلق دارد و بخش عمدهای از این مصرف به دلیل روشهای آبیاری سنتی و راندمان پایین، هدر میرود. این موضوع فشار بر منابع زیرزمینی را افزایش داده است.
او افزود: تغییرات اقلیمی منجر به کاهش میانگین بارش و تغییر در الگوی بارشها در فصول نامتعادل، افزایش دورههای خشکی و تبخیر بیشتر شده است. مدلهای اقلیمی (CMIP۶ و تحلیلهای ناحیهای) نشان میدهند که احتمال افزایش دفعات و شدت خشکسالی در آینده وجود دارد که فشار بر منابع آبی سطحی و زیرزمینی را بیشتر خواهد کرد. بنابراین حتی اگر برداشتها کاهش یابند، کاهش ورودی طبیعی آب احتمالاً تابآوری را کاهش میدهد، مگر اینکه تغییرات جدی در مدیریت منابع آبی انجام شود.
این استاد دانشگاه پیام نور متذکر شد: کاهش آب در دسترس برای کشاورزی میتواند به کاهش تولید محصولات، افزایش هزینههای آب و غذا و تشدید مهاجرت از روستاها به شهر یا بین مناطق منجر شود. در مناطقی که کشاورزی محور اقتصاد محلی است، کاهش آب زیرزمینی میتواند معیشت جوامع را به خطر اندازد و احتمالاً منازعات محلی بر سر آب را افزایش دهد.
رجبی در پاسخ به این سؤال که چه اقداماتی برای مدیریت و کاهش بحران آب پیشنهاد میشود، گفت: کاهش برداشت از آبهای زیرزمینی با تعیین کُوتا و اجرای دقیق در دشتهای بحرانی به همراه بستههای جبرانی برای کشاورزان و افزایش کارایی مصرف آب در کشاورزی از طریق انتقال به آبیاری تحت فشار و مدیریت دقیق از جمله اقدامات مؤثر در مدیریت بحران آب خواهد بود.
او ادامه داد: همچنین بازچرخانی و استفاده مجدد از آب شهری و صنعتی برای مصارف غیرشرب (مانند آبیاری فضای سبز و صنایع) و توسعه پایش و مدیریت دادهمحور، ایجاد شبکهٔ نظارت سطحی و زیرسطحی (چاهها، سنجش از دور) و ارتقاء آمار ملی معتبر و بهروز و تغییر در سیاستهای منطقهای و هماهنگی بینبخشی (کشاورزی، انرژی، شهرسازی) به ویژه در نواحی که با مشکلات مانند فرونشست و بحران آب مواجهند از جمله راهکارهای مؤثر در این زمینه است.
رودخانه کشکان همچنین به دلیل نقش مهمی که در توسعه منطقهای ایفا میکند، به عنوان منبع اصلی برای تأمین آب کشاورزی و آب شرب شناخته میشود.
بابک امرایی، فرماندار معمولان در خصوص وضعیت کنونی این رودخانه استراتژیک به ایسنا گفت: دبی رودخانه کشکان نسبت به سالهای اخیر به وضوح کاهش یافته و بسیاری از درختان در حال خشک شدن هستند. وی برای جلوگیری از آسیب به باغات معمولان، به ساخت سد به عنوان راه حلی اساسی اشاره کرد.
وی بیان داشت: سال گذشته دبی رودخانه کشکان تا حد بسیار پایینی کاهش یافت که باغات معمولان به شدت آسیب دید و در صورت ادامه این روند، با توجه به اینکه شغل عمده مردم معمولان کشاورزی است، آسیبهای بیشتری به وجود خواهد آمد.
ادامه روند کنونی، زودتر از آنچه تصور میشود منجر به خشک شدن کشکان خواهد شد
امرایی افزود: در معمولان، رودخانههای چولهول، مادیان رود و کشکان جریان دارند و با توجه به این فاصله، درختان باغات در مسیر رودخانه چولهول واقع شدهاند. اگر دبی رودخانه در همین روند باقی بماند و بارندگی کافی نداشته باشیم و همچنین کشت محصولات آبدوست چون برنج در بالادست انجام گیرد، باغات این منطقه به کلی خشک خواهند شد.
فرماندار معمولان تأکید کرد: در منطقه زیودار، مادیان رود جریان دارد و در این منطقه حدود ۷۰۰ تا ۱۰۰۰ هکتار باغ وجود دارد که برخی از درختان توسط باغداران قطع شده و با ادامه این روند، ممکن است تا ۲۰۰ هکتار دیگر از درختان نیز قطع شوند.
امرایی اظهار داشت: در مسیر رودخانه کشکان، کشاورزان مشغول کشت حبوبات هستند و درختان کمتری وجود دارد. بیشتر درختان و باغات شهرستان در مناطق چولهول و زیودار قرار دارند که دستیابی به آب از رودخانه کشکان برای باغات چولهول بسیار محدود است و برای باغات زیودار نیز تنها ۵۰ تا ۱۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی این منطقه از آب کشکان بهرهبرداری میکنند.
فرماندار معمولان تصریح کرد: با ادامه وضع فعلی، بهطور حتم رودخانه کشکان در زمان کمتری نسبت به سالهای گذشته خشک خواهد شد و کشاورزی شهرستان دچار آسیب زیادی میشود. بارندگی پاییزی در شهرستان صفر بوده و با توجه به عدم وجود سد یا آببند، امیدواریم وضعیت بارندگی بهتر شود.
امرایی یادآور شد: دبی کنونی رودخانه کشکان در سال جاری نسبت به سالهای گذشته بهطور واضح کاهش یافته و اگر سد در بالادست رودخانه چولهول ساخته میشد، به میزان آسیب دیدگیها کمتر میشد. همچنین اختصاص حقآبه برای معمولان و پلدختر از سد معشوره میتواند بسیاری از مشکلات این دو شهرستان را مرتفع سازد.
اهمیت رودخانه کشکان به حدی زیاد است که نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس شورای اسلامی آن را به عنوان رگ حیات شهرستانهای لرستان توصیف کرده است.
سیدحمیدرضا کاظمی، نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس شورای اسلامی و رئیس مجمع نمایندگان لرستان گفت: رودخانه کشکان دارای سرشاخههای مختلفی است که دو سرشاخه آن از شهرستانهای نورآباد و خرمآباد به این رودخانه ملحق میشوند و همچنین رودخانه چولهول و مادیان رود نیز جزء سرشاخههای این رودخانه محسوب میشوند.
رودخانه کشکان رگ حیات پلدختر و معمولان است
وی تصریح کرد: کشکان رگ حیات شهرستانهای پلدختر، معمولان و همچنین نورآباد، چگنی و خرمآباد است و لازم است اقدامات جدی برای حفظ آن صورت گیرد. ساکنان در حاشیه سرشاخههای رودخانه کشکان معیشت خود را از طریق باغداری و کشاورزی تأمین میکنند و بهشدت تحت تأثیر خشکی آن قرار دارند.
کاظمی با اشاره به مشکلاتی که در نتیجه خشکسالی و بیتوجهی مسئولان وزارت نیرو، آب منطقهای و جهاد کشاورزی استان به وجود آمده است، خاطرنشان کرد: جهاد کشاورزی باید الگوی کشت مناسبی برای کشاورزان ساکن در جادههای حاشیه رودخانه کشکان و به خصوص در بالادست ارائه دهند تا با کشت محصولات آبدوست مانند برنج، هندوانه و چغندر، منجر به خشکی این رودخانه نشود. همچنین آب منطقهای به دلیل ضعف در مدیریت منابع آبی و کشت برنج و… موجب کاهش آب رودخانه کشکان گردیده است.
وی تأکید کرد: شغل اکثر مردم پلدختر و معمولان کشاورزی و دامداری است و زندگی آنها به رودخانه کشکان بستگی دارد و انتظار داریم متولیان در مواردی که مربوط به خشکسالی است، درس عبرت بگیرند و جهاد کشاورزی و آب ناحیه، برنامههای مناسبی، از جمله الگوی کشت برای سالهای آینده، برای بستر آب گردابی رودخانه تدوین کنند تا چون گذشته، کشکان بیآب نشود.
نماینده مردم پلدختر و معمولان در مجلس افزود: باید فرهنگسازی در میان مردم انجام شود و در صورتی که مسئولان مربوطه به درستی آگاهیرسانی کنند، حتی در غیاب الگوی کشت، مردم به رعایت نکات لازم پرداخته و معیشت خود را تأمین خواهند کرد و از کشت محصولات پرآب جلوگیری خواهند کرد؛ در این زمینه نقش رسانهها بسیار مهم و حیاتی است و نیاز به هشدار به دستگاهها برای انجام اقدامات مؤثر وجود دارد.
وی تصریح کرد: حدود ۳۰۰۰ هکتار باغات انجیر در پلدختر و معمولان موجود است که این باغات پس از گذشت ۴ تا ۵ سال میوه خواهند داد و در صورت عدم تأمین آب، تلاشهای چندین ساله باغداران به هدر خواهد رفت. با تدوین الگوی کشت مناسب، کشاورزان در بالادست نیز مستعد به درآمدزایی خواهند بود و آب به باغات پاییندست خواهد رسید.
کاظمی خاطرنشان کرد: لازم است که با آغاز سال زراعی، دو نهاد مربوطه یعنی جهاد کشاورزی و آب منطقهای ریاستجمهوری مدیریت رودخانه و الگوی کشت را به درستی ساماندهی کنند.
گزارشها نشان میدهد که معضلات ناشی از عدم تعریف الگوی کشت مناسب برای کشاورزان حاشیه رودخانه لرستان، همراه با خشکسالی و تنشهای آبی در استان، تأثیر بهسزایی در کاهش دبی آب کشکان دارد که مدیرکل هواشناسی نیز بر این نکته تأکید میکند و میگوید: خشکسالی و تنش آبی که لرستان را دربرگرفته، به یکباره بهوجود نیامده و جزو مشکلاتی است که از ۵ تا ۳۰ سال قبل، با شدت و ضعف در این منطقه حس میشود.
بهروز مرادپور بیان کرد: خشکسالی و تنش آبی که بر لرستان حاکم است، تنها مختص امسال نبوده و از زمانهای دور، با شدت و ضعف وجود داشته است.
پاییز کمبارش و خشک برای بیشتر نواحی لرستان
وی افزود: کبود بارشها در سال زراعی اخیر به اوج خود رسیده و علاوه بر کمبود بارشهای مایع، بارشهای برفی نیز به طرز چشمگیری کاهش یافته است.
مرادپور خاطرنشان کرد: تا کنون پاییز امسال خشک و کمبارش برای اکثر مناطق استان بوده و از ابتدای مهرماه تا به حال، هیچ بارش قابل توجهی در سطح استان صورت نگرفته است.
مدیرکل هواشناسی لرستان همچنین تصریح کرد: طبق الگوهای بلندمدت، پیشبینی میشودکه وضعیت کمبارش تا نیمه اول آذر ادامه یابد، اما در این بین، تغییر الگوها هم ممکن است.
در جریان سیل سال ۱۳۹۸، دبی این رودخانه به بیش از ۶۰۰۰ متر مکعب در ثانیه افزایش یافت که نشاندهنده قدرت و خطر بالقوه آن در زمان بارندگی شدید بود، اما حالا مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان از عدم وجود جریان آب کشکان در مرداد و شهریور خبر میدهد.
داریوش حسننژاد تصریح کرد: رودخانه کشکان به طول تقریباً ۳۰۰ کیلومتر با سرشاخههایی از شهرستانهای خرمآباد و الشتر سرچشمه میگیرد.
وی گفت: دبی کنونی رودخانه کشکان در تاریخ ۲۱ آبان ۱۴۰۴ در محل پلدختر حدود ۶ مترمکعب بر ثانیه اعلام شده است که این نسبت به سال گذشته (۱۸ مترمکعب بر ثانیه) حدود ۶۶ درصد و نسبت به بلندمدت (۲۸ مترمکعب بر ثانیه) حدود ۷۹ درصد کاهش یافته است.
حسننژاد ادامه داد: کمترین دبی کشکان در مرداد و شهریور سال جاری بوده و بالاترین دبی در فروردین ماه سال ۱۳۹۸، حدود ۶۸۰۰ مترمکعب بر ثانیه (سیل پلدختر) بوده است.
وی تصریح کرد: بیش از ۲۰ هزار هکتار اراضی به وسیله موتورپمپهای سیار و ثابت در طول کل رودخانه آبیاری میشوند و در نتیجه، کشکان تأثیر مثبت زیادی بر اقتصاد و آبیاری مزارع دارد.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان بیان کرد: کاهش شدید دبی این رودخانه و خشکی آن، توان کشاورزان برای آبیاری اراضی را به شدت محدود میکند و نابودی محصولات آببر به خسارتهای هنگفت به کشاورزان و افت معیشت و امنیت غذایی منجر خواهد شد.
حسننژاد گفت: امسال شاهد خشکسالی بیسابقهای در کشور هستیم و استان لرستان نیز از این بحران به شدت آسیبدیده است.
وی اضافه کرد: مقدار بارشهای سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته و به همین دلیل علاوه بر کاهش بارش، پراکنش نامناسب و نوع بارشها که عموماً برفی بودند، به بارندگی تغییر کرده و ورودیهای سدها و خروجی چشمهها با کاهش چشمگیری مواجه شده که بر دبی رودخانهها تأثیر فزایندهای گذاشته است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای لرستان خاطرنشان کرد: بیشترین رودخانههای استان در حال حاضر، تحت تأثیر این خشکسالی بزرگ قرار گرفتهاند.
رودخانه کشکان فراتر از کشاورزی منطقه، نقش کلیدی در تغذیه تالابها و رودهای پاییندست ایفا میکند و کاهش دبی آن میتواند خسارات جبرانناپذیری بر محیط زیست تحمیل کند.
کامران فرمانپور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان در این راستا به ایسنا گفت: به خاطر برداشتهای نامناسب از آب رودخانه کشکان در فصل کشاورزی، حقآبه محیط زیست رعایت نشده و منجر به خشکی این رودخانه و آسیب به ذخایر ژنتیکی و گونههای آبزی شده است.
وی ادامه داد: منابع تغذیهکننده تالابهای ۱۱ گانه پلدختر و تالاب بیشهدالان بروجرد، به آبهای زیرزمینی بستگی دارد.
خشک شدن کشکان آسیب جدی به محیط زیست خواهد زد
فرمانپور انتقاد کرده و گفت: عدم مدیریت صحیح منابع آبی و برداشتهای مفتوح از آن، خسارتهای بسیاری به محیط زیست وارد کرده است. در صورتی که بارشها ادامه نداشته باشد و تدابیر مناسبی در مدیریت منابع آبی اتخاذ نشود، منابع زیرزمینی کاهش خواهند یافت و منجر به خشک شدن تالابهای پلدختر خواهند شد.
وی امیدواری کرد اثرات تغییرات اقلیمی کاهش یابد، اما با توجه به هشدارها و پیشبینیهای هواشناسی، نیاز است از هماکنون برای منابع آبی تدابیر مؤثری اتخاذ شود.
علاوه بر مباحث زیستمحیطی، کشاورزی و تأمین آب شرب، این رودخانه به خاطر مناظر طبیعی زیبا، پتانسیل زیادی برای گردشگری رودخانهای دارد و میتواند بهعنوان جاذبهای برای فعالیتهای تفریحی و طبیعتگردی استفاده شود که خشکسالی تهدید جدی بر این بخش و همچنین خطر بزرگی برای آثار تاریخی محسوب میشود.
در این زمینه، عطا حسنپور، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی لرستان گفت: رودخانه کشکان از ابتدای مسیر تا انتها، جاذبههای طبیعی نظیر چشمه لیلی، چغلوندی، دواب، تنگ گاوشمار و چگنی را دارد.
خشک شدن رودخانه کشکان به پلهای تاریخی آسیب جدی خواهد زد
وی ادامه داد: با توجه به اینکه این رودخانه شریان اصلی حیات است، اما تپهها، محوطهها و قلعههای تاریخی پیرامون کشکان قرار دارند که مهمترین آنها پل تاریخی کشکان میباشد.
حسننژاد بیان کرد: ملات پلهای تاریخی همچون کشکان، پلدختر، کلهر و گاومیشان از ساروج تهیه شده که مادهای آبدوست است و نبود آب به آسیب جدی به این پلها، به ویژه پل کشکان منجر خواهد شد.
مدیرکل میراث فرهنگی لرستان هشدار داد: در صورت ادامه خشکسالی، احتمال ریزش پایههای پلهای شناخته شده بر روی رودخانه کشکان وجود دارد. همچنین روستاهای دیدنی در حاشیه این رودخانه قرار دارند که خشک شدن آن تأثیر منفی بر روی گردشگری در این نواحی خواهد گذاشت.
کاهش شدید دبی رودخانه کشکان و خشکشدن بخشهایی از آن میتواند تأمین آب شرب، کشاورزی، صنعت و گردشگری را تهدید کند و خطر بروز خشکسالی وسیع را افزایش دهد. از این رو برای مدیریت بهینه منابع آبی و پیشگیری از چالشهای احتمالی در آینده به برنامهریزی دقیق در راستای حفاظت از رودخانهها و اکوسیستمهای آبی نیاز است تا به شکل مؤثری از این منابع ارزشمند استفاده شود و حفاظت از محیطزیست را تضمین کرد.