جزایر کیش و قشم، به عنوان دو الماس درخشان در دل خلیج فارس، به منظور تأمین نیازهای فزاینده آبی خود به سیستمهای آبشیرینکن متکی هستند؛ اما این وابستگی با خود چالشهایی به همراه داشته است. عملکرد غیرمجاز بعضی از این تأسیسات، بهصورت جدی زیستبوم این نواحی را تهدید میکند.
خطر ناشی از این آبشیرینکنهای غیرمجاز تنها به کیش و قشم محدود نیست، بلکه این موضوع برای دیگر سواحل کشور نیز بهعنوان یک زنگ خطر به حساب میآید که به چنین ایستگاههایی روی آوردهاند. رشد بیرویه و بدون نظارت کافی، به شدت سلامت زیستمحیطی را به خطر میاندازد و نیازمند تجدیدنظر نیرومندی در سیاستها و رویکردها میباشد.
آبشیرینکنهای خارج از کنترل با ایجاد تغییرات شیمیایی و فیزیکی در آب دریا، خسارات زیادی به اکوسیستم خلیج فارس میزنند. این تأسیسات با تشدید شوری آب، زیستگاههای طبیعی را نابود میکنند.
اثر مخرب ساختوسازهای بیرویه
مریم محمدی، رئیس اداره محیط زیست منطقه آزاد کیش، خاطرنشان میکند که خلیج فارس بهعنوان یک محیط دریایی نیمهبسته، با وجود آبشیرینکنها، شاهد افزایش شوری آب و آسیب به اکوسیستم دریایی است.
وی به نوعی از آبشیرینکنها که تبخیری بوده و علاوه بر افزایش شوری، دما را نیز بالا میبرند، اشاره میکند و میگوید که هر مکان با خروجی این تأسیسات، به شدت تحت تأثیر قرار گرفته و آسیب میبیند. همچنین این تأسیسات غیرمجاز به جای استفاده از آب دریا، از منابع زیرزمینی نیز آب برداشت میکنند که این امر به سفرههای آب زیرزمینی آسیب میزند.
رئیس اداره محیط زیست منطقه آزاد کیش تصریح میکند: متأسفانه آبشیرینکنهای غیرمجاز با روشهای مختلفی آب را برداشت میکنند که یکی از این روشها، برداشت از چاهها است؛ این عمل به سفرههای آب زیرزمینی در کیش آسیب رسانده و مشکلاتی را برای این منابع آبی ایجاد میکند.
محمدی همچنین به این نکته اشاره میکند که تنها دو محل در شمال و جنوب کیش و چند نقطه در بندر صیادی مجوز تولید آب دارند و باقی تأسیسات غیرمجاز هستند. از دیگر عوامل مخرب، توسعه بیرویه ساختوسازها بدون در نظر گرفتن مسائل زیستمحیطی است.
این مقام مسئول به فعالیتهای زیرسطحی در برجسازیها از سالهای ۹۱ و ۹۲ اشاره نموده و میافزاید که این گودبرداریها در پی نجات منابع آب زیرزمینی، آسیبهای جدی به این منابع وارد کردهاند.
این وضعیت گواهی بر این است که فقدان نظارت قوی و هماهنگ، میتواند توسعه را به سمت و سوی تخریب سوق دهد؛ ولی باید ذکر کرد که از سال ۱۴۰۱ با ورود اداره محیط زیست کیش به شورای شهرسازی، توانستهاند از گودبرداریهایی که به سفرههای زیرزمینی آسیب میزنند جلوگیری کنند.
مدیر محیط زیست سازمان منطقه آزاد کیش میگوید هر سه سال یکبار، وضعیت آبهای زیرزمینی در کیش بررسی میشود و مناطق پرخطر برداشت آب محدود میگردد.
محمدی در خصوص برداشتهای غیرمجاز در گذشته بیان میکند: برداشتهای غیرقانونی از منابع آب زیرزمینی در سالهای اخیر به سفرههای زیرزمینی آسیب رسانده بودند که با همیاری دادستان کیش مسدود شدند. آنچه که در کیش و جزایر اطراف آن به وقوع میپیوندد، صرفاً یک بحران محلی نبوده، بلکه میتواند بهعنوان زنگ خطری برای تمامی سواحل کشور در نظر گرفته شود.
