محققان موفق به طراحی روشی غیرتهاجمی شدند که به آن‌ها امکان می‌دهد تا تشخیص دهند آیا بدن بیمار، عضو پیوندی همچون کلیه، کبد، ریه یا قلب را رد می‌کند یا خیر.
این تکنیک جدید از آزمایش خون برای شناسایی زودهنگام پذیرش یا رد عضو پیوندی در بدن بیمار استفاده می‌کند.
محققان امیدوارند با انجام تحقیقات بیشتر و بهره‌گیری از بیومارکرهای جدیدی که شناسایی کرده‌اند، بتوانند انواع مختلف رد پیوند و پیامدهای آن نظیر مشکلات ایمنی و کمبود خون را به دقت تشخیص دهند.
نسبت پذیرش پیوندها در اعضای مختلف به‌طور متفاوتی است و به‌طور کلی، نرخ موفقیت درازمدت این پیوندها به‌صورت میانگین به شرح زیر است: ۵۹ درصد برای ریه، ۸۰ درصد برای کبد، ۸۲ درصد برای کلیه و ۷۳ درصد برای قلب.
پس زدن یک عضو پیوندی ممکن است در هر زمان پس از عمل جراحی، حتی سال‌ها بعد، اتفاق بیفتد و به‌این‌ترتیب، تهدیدی دائمی برای بیمار ایجاد کند.
پزشکان معمولاً زمانی به رد پیوند مشکوک می‌شوند که نشانه‌هایی را مشاهده کنند که نشان می‌دهد عضو پیوندی به‌طور کامل کار نمی‌کند. اما در برخی موارد، هیچ علامتی پیش از بروز شکست در پیوند وجود ندارد و در این صورت، تنها راه تشخیص دقیق، بیوپسی یا بافت‌برداری است.
با این حال، در سال‌های اخیر، تحقیقات گسترده‌ای صورت گرفته تا شاید از طریق خون یا ادرار بیمار بتوان علائم رد عضو پیوند شده را پیدا کرد و بدین ترتیب از نیاز به جراحی مجدد جلوگیری کرد.
اکنون گروهی از دانشمندان، بیومارکرهای بالقوه‌ای را شناسایی کرده‌اند که به احتمال بسیار می‌توانند رد انواع خاصی از اعضای پیوندی را پیش‌بینی کنند؛ البته این تحقیق هنوز وارد فاز آزمایش‌های بالینی نشده است.
این تحقیقات به رهبری «هری رابرتسون» از دانشگاه سیدنی انجام می‌شود و شامل بررسی ۵۴ مجموعه داده مربوط به ۴۰ پیوند کلیه، ۵ پیوند ریه، ۵ پیوند کبد و ۴ پیوند قلب است.
تیم پژوهش با مقایسه نمونه‌های اولیه خون هر بیمار با نمونه‌هایی که از بیوپسی گرفته شده بود، ۱۵۸ ژن را شناسایی کردند که وضعیت آن‌ها در صورت رد عضو پیوندی متفاوت خواهد بود.
هری رابرتسون در این زمینه اظهار داشت: «این یافته بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا امکان توسعه استراتژی‌هایی برای افزایش نرخ موفقیت تمامی پیوندها را به ما می‌دهد.»
برخی از این بیومارکرها در فعالیت‌های مربوط به ترشح پروتئین‌هایی که گلبول‌های سفید را تحریک می‌کنند، آنزیم‌هایی که در فرایند مرگ سلولی دخیل هستند، فعالیت گیرنده‌هایی که به سلول‌ها اجازه می‌دهند مواد را وارد و خارج کنند و همچنین فعالیت سلول‌های مغز استخوان که در پاسخ‌های ایمنی نقش دارند، اثرگذار هستند.
این تیم همچنین یک وبسایت تعاملی راه‌اندازی کرده است که به دانشمندان در سراسر دنیا این امکان را می‌دهد تا بیومارکرهای مربوط به رد پیوند را با روش‌های دیگر مقایسه کنند و ارزیابی استانداردی ارائه دهند.
هری رابرتسون گفت: «این اقدام می‌تواند به راه‌اندازی “اصولی” برای انجام نوعی آزمایش خون جهانی منجر شود که قادر به پیش‌بینی احتمال رد پیوند قبل از وقوع آن باشد و به‌این‌ترتیب، استاندارد نوینی در علم پزشکی را پایه‌گذاری کند.»
از سال ۱۹۸۹ میلادی، نرخ بقای یک‌ساله پیوند کلیه، که شایع‌ترین نوع پیوند عضو است، به‌طور قابل‌توجهی بهبود یافته اما نرخ بقای درازمدت آن تغییر چندانی نکرده است. بخشی از این مشکل به این دلیل است که پزشکان هنوز نتوانسته‌اند روشی مطمئن و آسان برای ارزیابی روزهای ابتدایی پس زدن عضو پیدا کنند.
به این ترتیب، بسیاری از بیمارانی که سال‌ها در انتظار پیوند بوده‌اند و در نهایت یکی از اعضای پیوندی از عزیزان یا اهداکنندگان متوفی دریافت کرده‌اند، بقیه عمر خود را با نگرانی درباره سلامت آن عضو سپری می‌کنند.
از این رو، یافتن راهی برای انجام آزمایش خون قابل اعتماد و پیگیری وضعیت پیوند و احتمال رد آن، می‌تواند شرایط را برای بیماران و پزشکان بهبود بخشد.
گزارش این تحقیق در نشریه Nature Medicine منتشر شده است.
منبع: یورونیوز