ابتدا باید دانست که انواع مختلفی از عفونتهای چشمی وجود دارد. شایعترین نوع این عفونتها از محیط اطراف به فرد منتقل میشود. همچنین، عفونتهای چشمی ممکن است در نتیجه اقدامات درمانی یا در مراکز درمانی بروز کنند. با این حال، در مورد عفونتهای بیمارستانی، باید گفت که شیوعشان نسبتاً کم است. این عفونتها میتوانند داخل چشمی باشند که معمولاً بعد از جراحیهایی مانند جراحی آب مروارید یا جراحی شبکیه به وجود میآیند، یا سطح چشم را درگیر کنند که ممکن است پس از عمل لیزیک ظاهر شوند.
همانطور که ذکر شد، عفونتهایی که از محیط بیمارستان بروز میکنند بهندرت دیده میشوند اما اغلب شدت و آسیبپذیری بیشتری دارند و درمانشان دشوارتر است. به همین خاطر تأکید میشود که بیماران حتماً برای جراحیهای چشمی به کلینیکها و بیمارستانهای معتبر و شناختهشده مراجعه کنند. در صورتی که چنین عفونتهایی به وجود آید، بیمار باید تحت مراقبتهای درمانی شدید قرار گیرد یا در صورت صلاحدید پزشک با استفاده از آنتیبیوتیکهای خاص یا حتی انجام عمل جراحی نسبت به درمان اقدام کند.
برای تشخیص صحیح این نوع عفونتها، باید از محل موردنظر نمونهبرداری شده و کارشناسان آزمایشگاه آن را مورد بررسی قرار دهند. نتایج بهدستآمده میتواند به تعیین بهترین روش درمانی کمک کند.
همانطور که اشاره شد، عفونتهای چشمی ناشی از محیط به فرد منتقل میشوند. این نوع عفونتها در جامعه شایعترند و عموماً سطح خارجی چشم را، مانند پلکها، تحت تأثیر قرار میدهند. برخی از این عفونتها نیز بخشهای داخلی چشم را مثل ملتحمه درگیر میکنند. این عفونتها معمولاً ناشی از تماس دستهای آلوده با چشم یا قرارگرفتن در معرض آلودگیهای موجود در آب استخرها هستند. بهعلاوه، دستهای از عفونتها وجود دارد که بر روی قرنیه تأثیر میگذارد و علت اصلی آنها استفاده نادرست از لنزهای تماسی، زخمهای چشمی و خشکی چشم است. در چنین مواردی، بیمار ممکن است نیاز به بستری شدن داشته باشد و همچنین انجام نمونهبرداری از ناحیه عفونی الزامی است. درمان این نوع عفونتها معمولاً پیچیده و زمانبر خواهد بود.
برای پیشگیری از عفونتهای چشمی، یکی از سادهترین روشها شستن مرتب دستها و صورت است، زیرا آلودگیها میتوانند از طریق تماس مستقیم با چشم منتقل شوند. افراد باید توجه کنند که تماس دستها با صورت و بهخصوص چشمها، خطر ابتلا به انواع عفونتها را افزایش میدهد.
اگر به عفونت چشمی مبتلا شدید، ضروری است به چشمپزشک مراجعه کنید. در بسیاری از موارد، تجویز آنتیبیوتیکها برای درمان عفونتها نتایج خوبی به همراه خواهد داشت. بیمار نباید با مشاهده علائم بهبودی، مصرف داروهای خود را قطع کند؛ بلکه باید روند درمان را که معمولاً یک هفته تا ۱۰ روز به طول میانجامد تکمیل کند تا عفونت بهطور کامل از بین برود.
عفونتهای ملتحمه میتواند ناشی از ویروسها، باکتریها یا قارچها باشد. در نوع ویروسی، عفونت بهطرز قابل توجهی شدید است و معمولاً هر روز بدتر میشود، بهطوریکه حتی با تجویز دارو این روند ادامه پیدا میکند و محل عفونت پس از متورم شدن با درد و احساس وجود جسم خارجی مواجه میشود. بعد از حدود ۱۰ روز این وضعیت به ثبات میرسد و نهایتاً به تدریج بهبود مییابد. گاهی این نوع عفونتها تا یک ماه ادامه پیدا کرده و هر دو چشم را درگیر میکند. بنابراین، باید به این نکته توجه کرد که عفونتهای ویروسی واگیردارند و افراد مبتلا باید رعایت بهداشت فردی و اجتماعی را جدی بگیرند و وسایل شخصی خود را از دیگران جدا نگهدارند.
با وجود اینکه ظاهر این عفونتها شدید است، معمولاً تأثیری بر بینایی فرد ندارند و همانطور که ذکر شد، به تدریج بهبود پیدا میکنند. تقریباً ۸۰ تا ۹۰ درصد از مبتلایان بدون هیچ عارضهای به سلامتی خود برمیگردند. ۱۰ درصد باقیمانده ممکن است با رسوبات روی قرنیه مواجه شوند که این مسئله نیز با تجویز دارو قابل درمان خواهد بود.
عفونتهای میکروبی نیز رایجاند و عموماً در مکانهای تجمع مانند مدارس، مهدکودکها و پادگانها رواج دارند. این نوع عفونتها با علائم مشابه عفونتهای ویروسی ظاهر میشوند و معمولاً با قرمزی، تورم، احساس وجود جسم خارجی، ترشح، درد، حساسیت به نور و چسبندگی پلکها بهویژه در صبح همراه است. تفاوت این عفونتها با نوع ویروسی در این است که آنها سریعتر به درمان پاسخ میدهند و معمولاً در مدت ۳ تا ۴ روز به طور کامل برطرف میشوند.
عفونتهای قارچی نیز وجود دارند که بیشتر به دلیل تماس شاخههای گیاهان با چشم یا استفاده نادرست از لنزهای تماسی ایجاد میشوند. در مراحل اولیه، این عفونتها مشابه عفونتهای میکروبی هستند و عمدتاً قرنیه را تحت تأثیر قرار میدهند. به مرور زمان، شکل خاصی به خود میگیرند و برای انتخاب مناسبترین روش درمانی نیاز به نمونهبرداری از ناحیه عفونی خواهد بود. این عفونتهای قارچی قابل درمان بوده اما طولانی بودن دوره درمان از ویژگیهای آنهاست. در این دوره، بیمار باید از آنتیبیوتیکهای مخصوص استفاده کند. به یاد داشته باشید که افرادی که زخم قرنیه دارند بیشتر در معرض این نوع عفونتها قرار دارند.
باید اشاره کرد که این عفونتها ممکن است کدورتهایی بر روی بینایی ایجاد کنند که با روشهای جراحی و درمانهای دیگر قابل حل خواهند بود.
این نکته مهم است که لبه پلک شامل مژهها در قسمت جلو و غدد روغنی خاص در قسمت عقب است که ترشحات آنها برای ساختار اشک بسیار حیاتی هستند. عدم عملکرد صحیح این غدد و سایر غدد چربی میتواند منجر به علائم ناخوشایند همچون خشکی چشم، خارش و سوزش و احساس وجود جسم خارجی شود. بهداشت پلک در واقع کمک به عملکرد صحیح این غدد است.
برای حفظ بهداشت پلک میتوان اقدامات زیر را انجام داد:
یک دستمال صورت را در آب گرم خیس کرده و آب اضافی آن را بگیرید؛ به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه بر روی پلکها قرار دهید و به آرامی فشار دهید تا پوست پلک نرم شده و پوستههای چسبیده آزاد شوند.
پلکها را به آرامی ماساژ دهید و با حرکت دورانی انگشت کوچک خود را بر روی پلکها بکشید تا ترشحات اضافی از غدد پلکی خارج گردد.
با استفاده از گوش پاککن پلکها را تمیز کنید. بهتر است گوش پاککن را با شامپو بچه رقیقشده (از حدود ۳ تا ۴ قطره شامپو بچه در نیم فنجان آب گرم) خیس کنید و آب اضافی آن را گرفته و سپس پلکها را بشویید.
سپس با یک پارچه اثرات شامپو را پاک کنید. اگر علائمی از جمله شوره و پوسته بر لبه پلک خود دارید یا مرتباً احساس خارش و سوزش چشم میکنید، باید این فرآیند را روزانه ۴ بار به مدت ۵ دقیقه انجام داده تا علائم بهبود یابند. پس از آن، این کار را روزانه یک بار و برای طولانیمدت ادامه دهید.
در موارد خاص (مانند زمانهایی که لبه پلکها دچار عفونت و التهاب شدید هستند) ممکن است استفاده از پماد آنتیبیوتیک لازم باشد، اما بهطور کلی نیازی به این اقدام نیست. در هنگام استفاده از این روش شستشوی پلک، توصیه میشود از مواد آرایشی چشمی استفاده نشود.
منبع: بهپو