جامعۀ باستانشناسی ایران در انتقاد از استمرار سیاست «تفویض اختیارات»، در نامهای به وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی درخواستهایی را بهصورت رسمی مطرح نموده و اعلام کرد: ارسال پیامهای ناامیدکننده به جامعۀ میراثی جایز نیست. ادامهی سیاست «تفویض اختیارات» قطعاً احساس مثبتی ایجاد نخواهد کرد.
در متن ارسال شده از سوی جامعۀ باستانشناسی ایران که در اختیار رسانهها قرار گرفته، خطاب به سیدرضا صالحی امیری آمده است: «ما آگاهیم که مدت زمان زیادی از آغاز کار شما در جایگاه وزارت میراث فرهنگی و گردشگری نگذشته است. شما نیز بهتازگی اشاره کردهاید که تغییرات نیازمند مطالعهای جامع هستند و بر اساس ضرورت اجرا خواهند شد. به وضوح نمیتوان انتظار تحولات قابل ملاحظهای در این حوزه داشت، اما انتظار میرود که پیامهای ناامیدکننده به جامعۀ میراثی ارسال نشود. دراینخصوص، آنچه در رابطه با تداوم «تفویض اختیارات» بیان داشتهاید، با توجه به سابقۀ ناخوشایند آن در سه سال گذشته، حس خوشایندی به جامعۀ میراثی منتقل نمیکند و حداقل انتظار میرود که در خصوص ابعاد و چگونگی آن توضیحات لازم ارائه شده و نگرانیهای دلسوزان میراث کاهش یابد.
بهعنوان یک نهاد تخصصی غیردولتی، ضمن درک ضرورت «فرصت مطالعه» برای اجرای تغییرات لازم، درخواست داریم بهصراحت به جامعۀ میراثی اعلام کنید که سیاستهای نادرست قبلی را ادامه نخواهید داد. در این راستا، به برخی نکات دیگر نیز اشاره خواهیم کرد:
«معاونت میراث فرهنگی» بهعنوان یکی از اصلیترین و حساسترین اجزای وزارتخانه، نیازمند آسیبشناسی وضعیت موجود و انتخاب فردی متخصص، توانمند، مسئولیتپذیر و دغدغهمند است. معاون میراث فرهنگی باید علاوه بر داشتن دانش کافی از علوم میراثی، درک مناسبی از جایگاه فرهنگی و تمدنی ایران داشته و از نگاه استراتژیک به مسائل میراث بهرهمند باشد. چنانچه در معاونتهای کلیدی وزارتخانه افراد متخصص و کارآمدی که معتبر و واجد شرایط باشند منصوب نشوند، نمیتوان انتظار خروجی مطلوبی از استانها داشت. همانطور که میدانید، وضعیت فعلی این معاونت و مدیریتهای مربوطه با آنچه که برای حل مسائل میراث مورد انتظار است فاصله معناداری دارد.
بیشترین وظایف و مأموریتهای میراثی بر عهده ادارات کل استانی است. متأسفانه، اکثریت استانها با مشکلات مدیریتی، ضعف کارشناسی، کمبود تعاملات مؤثر و منابع لازم مواجه هستند و به تبع آن فرصتهای کشور به هدر میرود. امروزه «یگان حفاظت میراث فرهنگی» بدون تجهیزات مناسب و آموزشهای کافی، قادر به حفظ میراث فرهنگی و تاریخی نیست. ازاینرو، انتخاب مدیرانی متخصص که دارای قابلیتهای اجرایی، مقبولیت و توان برنامهریزی و سازماندهی برای حل مسائل باشند، از اهمیت ویژهای برخوردار است (در این زمینه، مدیریت ادارۀ کل میراث فرهنگی استان لرستان میتواند بهعنوان نمونه و الگوی مناسبی عمل کند).
مدیریت در «پژوهشگاه میراث فرهنگی و گردشگری» در کمتر از یکونیم سال گذشته، با وجود زمان کوتاه، موفق به ایجاد یک کارنامۀ درخشان شده و این مرکز را از حالت انفعال خارج کرده و اقداماتی اساسی را آغاز کرده است. این یکی از معدود بخشهای وزارتخانه محسوب میشود که مدیریت تخصصی توانسته است با شفافیت و برنامهریزی، در راستای انجام تغییرات ضروری اقدام کند. امیدواریم با ثبات در مدیریت این بخش، برنامهها و فعالیتهای اساسی همچنان ادامه یابد.
این نکته درباره «موزۀ ملی ایران» نیز صدق میکند و امیدواریم وزیر محترم با پشتیبانی از مدیریت این موزۀ مادر، در تکمیل طرحهای نیمهتمامی نظیر «میدان مشق» و ساخت یک بناي جدید و مجهز برای موزۀ ملی ایران کمک نمایند. ساختمانهای موزۀ ملی بهعنوان یکی از نخستین مراکز میراث فرهنگی ایران در برابر حوادث غیرمترقبه از ایمنی کافی برخوردار نیستند و توجه به این مقوله جزو اولویتها باید محسوب شود.
بر همین اساس، توجه به کارآمدی دیگر بخشهای کلیدی وزارتخانه (مانند معاونت حقوقی و امور مجلس، یگان حفاظت میراث فرهنگی، صندوق حفظ و احیاء و …) نیز ضروری به نظر میرسد. همکاری و ارتباط مستمر میان یگان حفاظت و معاونت حقوقی، ضامن حفظ آثار تاریخی و فرهنگی کشور است که این روزها در شرایط مناسبی به سر نمیبرد.
گفتوگو و تعامل با متخصصان و نهادهای تخصصی، دانشگاهیان و رسانهها و بهطور کلی صاحبنظران خارج از وزارتخانه بههیچوجه کمتر از گفتوگو با کارکنان درون وزارتخانه اهمیت ندارد. باید به ارزش سرمایه اجتماعی میراث توجه کرد و به نظرات صاحبنظران گوش فرا داد.
چنانکه پیشتر نیز اعلام نمودهایم، «جامعۀ باستانشناسی ایران» آمادگی دارد در هر زمینهای که بتواند به تحقق اهداف و مأموریتهای این وزارتخانه کمک کند، همکاری نماید.»
