آسیب‌های ناشی از آلودگی نفتی، تهدیدی جدی برای دریای خزر

 ایسنا گزارش داد: در خصوص آلودگی‌های موجود در دریای خزر، گفت: دریای خزر در بستری بسته قرار دارد، به همین دلیل با تبخیر شدید و کاهش سطح آب، آلودگی‌هایی که به آن وارد می‌شوند به دلیل افزایش غلظت بیشتر نمایان می‌گردند.

وی با اشاره به اینکه عمده آلودگی‌های واردشده به دریای خزر نفتی است، تصریح کرد: ایران بخش قابل توجهی از آلودگی‌های نفتی را ندارد، اما کشورهای دیگر نظیر آذربایجان، در حوزه‌های خود با آلودگی‌های نفتی و همچنین مقادیر زیادی آلودگی‌های ناشی از مصالح صنعتی که تصفیه نمی‌شوند دست و پنجه نرم می‌کنند و این آلودگی‌ها به سمت دریای خزر سرازیر می‌شوند.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: سازمان حفاظت محیط زیست چندین سال است که به دنبال تصفیه فاضلاب‌های شهری و صنعتی است، تا پس از تصفیه، آب‌ها به حوضه‌های آبی تالاب‌های اطراف و دریای خزر وارد شوند و در این راستا تا حدودی موفق عمل کرده است.

 وی تاکید کرد که کارهایی نظیر تصفیه آب توسط کارخانه‌ها و یا شرکت‌های آب و فاضلاب محلی باید صورت پذیرد و افزود: سازمان حفاظت محیط زیست سعی کرده است تا با ارائه حمایت‌های مالی از طریق صندوق ملی محیط زیست و یا بانک‌ها، به این مراکز کمک کند تا این کارخانه‌ها و مراکز بتوانند با در دسترس داشتن تسهیلات، هرچه سریع‌تر تصفیه‌خانه‌های خود را راه‌اندازی کنند.

ذوالجودی ادامه داد: به دلیل فعالیت‌های پرورش آبزیان در این مناطق، گاهی برخی از آلودگی‌ها با درصد کمتری از طریق این مراکز به دریای خزر وارد می‌شوند و ما در هماهنگی با اداره کل شیلات سعی کرده‌ایم تا حد ممکن شرایط را کنترل نماییم. به طور کلی، این محیط بسته، که پنج کشور به آن دسترسی دارند، به کنترل و نگهداری ویژه‌ای نیاز دارد.

وی افزود: کنوانسیون تهران بین پنج کشور به امضا رسیده است، اما فعالیت آن در سال‌های گذشته متوقف شده بود و اکنون دوباره فعال شده و کشورهای حاشیه دریای خزر پس از یک توقف پنج ساله، تقریباً دو سال است که مجدداً به فعالیت در این کنوانسیون پرداخته‌اند.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به نشست مشترک وزرای پنج کشور حاشیه دریای خزر که در ژنو برگزار گردید، گفت: این نشست به لحاظ دستاوردهای کارشناسی و عملیاتی که به همراه خواهد داشت، بسیار حائز اهمیت است. اگر این همکاری میان کشورهای مذکور وجود نداشته باشد، نه تنها در موضوع آلودگی بلکه در زمینه سطح آب دریای خزر نیز نمی‌توانیم عملکرد مثبتی داشته باشیم و مشکلات را کنترل کنیم؛ لذا نیاز مبرم به همکاری میان کشورها وجود دارد.

وی افزود: در کنوانسیونی که به امضا رسیده بود، تمامی پنج کشور وظیفه انجام برخی امور را بر عهده داشتند و امیدواریم مراکز بین‌المللی که تجربه مناسبی در این زمینه دارند و همچنین برنامه محیط زیست سازمان ملل، همکاری‌های لازم را انجام دهند.

ذوالجودی به چالش‌های محیط زیستی بخصوص در بخش‌های شمالی کشور اشاره کرد و افزود: استان گلستان و میانکاله در شرق دریای خزر تحت تاثیر وضعیت قرار گرفته‌اند و تالاب‌های شمال دچار مشکلاتی شده‌اند؛ بنابراین باید همکاری مشترکی برای مدیریت منابع آبی پنج کشور و ورودی‌های دریای خزر صورت پذیرد.

وی همچنین تصریح کرد: در جلساتی که رئیس سازمان حفاظت محیط زیست داشتند و بلافاصله بعد از آن واکنش مناسب وزیر محیط زیست و اکولوژی روسیه، این موضوع مطرح شد که چگونه می‌توانیم محیط آبی دریای خزر را از آسیب‌های ناشی از خشکسالی، فرسودگی مدیریت منابع آبی کشاورزی، کمبود بارش و ورودی آب از حوضه‌های آبخیز در پنج کشور حفظ کنیم و چه نکاتی باید در راستای حفظ حقوق دریای خزر رعایت شود.

معاون محیط زیست دریایی سازمان حفاظت محیط زیست ادامه داد: موضوع خشکسالی و کمبود بارش به گونه‌ای پیش رفته است که بسیاری از اکوسیستم‌های آبی دچار چالش شده‌اند. در قرن اخیر، بیش از ۷۰ درصد تالاب‌ها و دریاچه‌های جهان دچار خشکی شده‌اند، بنابراین باید به این واقعیت اذعان کنیم که جهان در شرایطی قرار گرفته است که وقوع برخی حوادث طبیعی اجتناب‌ناپذیر است.

وی افزود: در زمان‌های گذشته دریاها ایران را در بر گرفته بودند اما به دلیل خشکسالی، بسیاری از آن‌ها یا به شدت خشک شدند و یا آب‌های آن‌ها پس‌رفته‌اند. لذا تمامی اکوسیستم‌های آبی در معرض خطر خشکسالی هستند، اما ما باید به گونه‌ای مدیریت کنیم که اثرات آن را به حداقل برسانیم و سعی کنیم با توجه به راهکارهای مهندسی، حساسیت اکوسیستم‌های آبی به خشکسالی را کاهش‌دهیم تا بتوانیم محیط‌ زیست را برای نسل‌های آینده حفظ نماییم. امیدواریم به نتایج مثبت دست یابیم.

ذوالجودی درباره نوسانات سطح دریای خزر اشاره کرد: در سال ۱۴۰۱، سطح آب دریای خزر حدود ۲۶ سانتی‌متر و در سال ۱۴۰۰ حدود ۲۴ سانتی‌متر کاهش یافته است. بنابراین در دو سال اخیر، حدود نیم متر و در هشت سال گذشته، حدود دو متر از سطح دریای خزر کاسته شده است، در حالی که اگر به آمارهای قدیمی‌تر نگاهی بیندازیم، نوسانات سطح آب دریای خزر بیشتر حالتی سینوسی داشته است.

وی ادامه داد: حدود ۱۵ سال پیش شاهد افزایش سطح آب دریای خزر بودیم که امواج به ساحل وارد شدند و تعدادی از تأسیسات مستقر در آن نواحی را تخریب کردند و مردم متوجه شدند که باید فاصله بیشتری از دریا و سواحل نگه دارند. این رفتار طبیعت است و ما باید خود را با آن سازگار کنیم.

ذوالجودی در پایان خاطرنشان کرد: در سال‌های اخیر، کاهش سطح آب دریای خزر مشهودتر شده و روند کاهش تراز آب به وضوح ملموس است. این پدیده زمانی به بهترین نحو مدیریت خواهد شد که بتوانیم به توافقات خوبی با پنج کشور حاشیه خزر دست یابیم و تدابیر بهتری اتخاذ کنیم.