تبلچر (tablature) یا به‌اختصار تب (tab)، روش متداول نت‌نویسی برای سازهای زهی نظیر گیتار الکتریک و گیتار بیس به شمار می‌آید. این روزها، بیشتر قطعات موسیقی که برای گیتار آماده می‌شوند، به شکل تبلچر نت‌نویسی می‌گردند؛ بنابراین، اگر شما هم در حوزه گیتار فعالیت دارید، یادگیری شیوه خواندن تب به شما پیشنهاد می‌شود. توانایی درک نت‌های موجود در فرم تبلچر به نوازندگان کمک می‌کند تا به سادگی و سرعت بیشتری، قطعات مورد علاقه خود را بیاموزند و بنوازند.
تبلچر به طور واضح و مستقیم، سیم‌ها و محل نواختن نت‌ها را برای شما نمایش می‌دهد و فرایند نواختن ملودی‌ها را تسهیل می‌کند. اگر با جدول‌های آکورد گیتار آشنا هستید، باید بدانید که تبلچر به لحاظ ساختاری شباهت‌هایی با این جداول دارد.
در این مطلب سعی داریم تا روش خواندن تبلچر را برای شما شرح دهیم.
مبانی اصلی در خواندن تبلچر گیتار
تب از چند جزء کلیدی تشکیل شده است که در ادامه به هر یک از آن‌ها پرداخته می‌شود. لازم به ذکر است که تب‌های مربوط به گیتار بیس نیز به همین صورت بوده و با این تفاوت که تنها شامل چهار سیم می‌باشند.
سیم‌ها
هر کدام از خط‌های افقی یک تبلچر نمایانگر یکی از سیم‌های گیتار است. در واقع، خط بالایی در این جدول نشان‌دهنده سیم اول و خط پایینی نیز سیم ششم گیتار را مشخص می‌کند. در صورتی که قطعه موسیقی بر اساس الگوی کوک استاندارد گیتار نوشته شده باشد، این دو خط به‌ترتیب بیانگر نت E بالا و نت E پایین خواهند بود.
در الگوی کوک استاندارد، هر یک از خطوط در تبلچر به نت‌های زیر اشاره دارند:
- E بالا
- B
- G
- D
- A
- E پایین
فرت‌ها
در تبلچر، هر عدد درج‌شده بر روی یکی از خط‌ها، نمایانگر شماره فرتی است که باید بر روی سیم مذکور بفشارید. به عنوان مثال، اگر در یک تب، شماره ۰ بر روی سیم پنجم به نمایش درآمده باشد، بدین معنی است که باید سیم پنجم را به‌صورت آزاد بنوازید. یا اگر شماره یک بر روی سیم ششم باشد، به معنای نواختن فرت اول این سیم است. با خواندن این جدول از چپ به راست و اجرای نت‌های موجود در آن، می‌توانید تدریجاً قطعه موسیقی را به درستی اجرا کنید. در حین نواختن یک ملودی، معمولاً تنها یک عدد در هر بخش زمانی از جدول وجود خواهد داشت و باید فقط یک نت را در هر لحظه بنوازید.
علاوه بر ملودی، امکان نمایش و نواختن آکوردها نیز با استفاده از تبلچر وجود دارد. در چنین مواردی، چند عدد بر روی یکدیگر و در خطوط مختلف قرار می‌گیرند. این اعداد بیانگر فرت‌هایی هستند که باید برای نواختن آکورد به‌طور همزمان بفشارید.
تکنیک‌ها
چندین علامت رایج در تبلچر وجود دارند که آشنایی با آن‌ها می‌تواند در اجرای ظرافت‌های یک قطعه موسیقی به شما یاری رساند. این علامت‌ها نشان‌دهنده تکنیک‌های خاص در نوازندگی هستند که باید در حین اجرای نت مورد نظر پیاده‌سازی کنید.
به عنوان مثال، فرض کنید در تب یک آهنگ، در سیم پنجم اعداد ۳ و ۵ وجود دارد که بین آن‌ها حرف h نیز قرار گرفته است و در مجموع، ترکیب ۳h۵ را تشکیل داده‌اند. این عبارت به این معناست که پس از نواختن فرت سوم، باید فرت پنجم را به‌صورت hammer-on (کوبیدن انگشت بر روی فرت، بدون نواختن سیم با دست راست) اجرا کنید.
از دیگر علائم رایج که در تبلچر گیتار به چشم می‌خورند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- P به معنای pull off
- B به معنای bend
- / به معنای اسلاید به سمت بالای دسته
- به معنای اسلاید به سمت پایین دسته
ریتم و زمان‌بندی
در تبلچر گیتار عموماً اطلاعات چندانی در مورد ریتم و زمان‌بندی یک قطعه موسیقی موجود نیست و برای نواختن درست قطعه، می‌بایست پیشتر آن را شنیده باشید تا با ترکیب گوش خود و جدول، به اجرای صحیح آن بپردازید. با این حال، برخی از تبلچرها حاوی اطلاعاتی درباره زمان‌بندی موسیقی مانند تمپو و کسر میزان هستند. همچنین نت‌ها نیز در این جداول با فواصل گوناگونی نوشته می‌شوند تا بتوانید به‌طور تقریبی فاصله زمانی بین آن‌ها را در قطعه دریابید.
کوک گیتار
جداول تبلچر، الگوی کوک مورد نیاز برای اجرای موسیقی را نیز به شما اطلاع می‌دهند. این اطلاعات معمولاً در ابتدای تب و در مقابل هر سیم نمایان می‌شود.
تفاوت نت‌نویسی کلاسیک و تبلچر چیست؟
روش نت‌نویسی کلاسیک نسبت به تبلچر اطلاعات بیشتری در مورد جزئیات موسیقی را به نوازنده ارائه می‌دهد. نت‌نویسی کلاسیک شامل مؤلفه‌هایی همچون کسر میزان، کلید، تمپو و شدت نواختن هر نت است و با جداسازی نت‌ها به دو بخش بیس و تربل، کوک و ریتم دقیق موسیقی را به نوازنده منتقل می‌کند. این جزئیات به نوازنده این امکان را می‌دهد که بدون نیاز به شنیدن قطعه موسیقی، آن را اجرا نماید. با این حال، خواندن نت‌های کلاسیک نیازمند یادگیری خاص این روش است که به خودی خود موضوعی پیچیده محسوب می‌شود. بنابراین، تبلچر به عنوان روشی آسان‌تر برای نواختن موسیقی به حساب می‌آید.
شروع به نوازندگی با استفاده از تبلچر
خواه یک نوازنده تازه‌کار باشید و خواه یک گیتاریست باتجربه، تبلچر می‌تواند ابزاری بسیار کارآمد برای یادگیری نحوه نواختن یک قطعه موسیقی به حساب آید. اگر با یک قطعه آشنایی داشته باشید، می‌توانید با کمک تبلچر آن را به راحتی بنوازید.
در نهایت، تبلچر ابزاری بسیار مناسب برای اشتراک‌گذاری نت‌های موسیقی به شمار می‌آید و تهیه آن نیز امری ساده و آسان است. به همین دلیل در حال حاضر منابع رایگان متعددی وجود دارند که تبلچر قطعات مختلف موسیقی را در اختیار شما قرار می‌دهند. البته ضروری است ذکر شود که این تبلچرها همیشه دقیق نیستند و ممکن است در فرایند یادگیری شما را دچار سردرگمی کنند. به همین خاطر، توصیه می‌کنیم در تهیه تب‌های موسیقی دقت کافی را به خرج دهید و از منابع معتبر بهره‌مند شوید.
اگر تمایل دارید یادگیری گیتار را آغاز کنید و مبانی کلیدی نوازندگی این ساز از جمله روش صحیح خواندن تبلچر را به طور دقیق و اصولی فرابگیرید، حتماً سری به وب‌سایت گیتار ایران بزنید و از ویدیوهای آموزشی در این سایت بهره‌مند شوید.