مجلس نمایندگان آمریکا در روز چهارشنبه با اکثریت قاطعی از آرا، لایحه‌ای را به تصویب رساند که به شرکت چینی بایت دنس مهلتی حدود شش ماهه می‌دهد تا دارایی‌های آمریکایی خود در اپلیکیشن ویدئویی تیک‌تاک را به فروش برساند؛ در غیر این صورت با ممنوعیت مواجه خواهد شد.
این لایحه در یک رای‌گیری دوجانبه با ۳۵۲ رأی مثبت در برابر ۶۵ رأی منفی به تصویب رسید، اما در سنای آمریکا با چالش‌های بیشتری روبرو می‌باشد؛ چرا که برخی از نمایندگان رویکردی متفاوت برای مدیریت اپلیکیشن‌های خارجی که نگرانی‌های امنیتی به همراه دارند، در نظر دارند.
چاک شومر، رهبر اکثریت سنا، اعلام کرد که سنا این قانون را مورد بررسی قرار خواهد داد.
تصویب این لایحه، جدیدترین اقدام در واشنگتن برای پاسخ به نگرانی‌های امنیت ملی ایالات متحده در رابطه با چین است که از خودروسازی متصل تا تراشه‌های پیشرفته هوش مصنوعی و جرثقیل‌ها در بنادر را شامل می‌شود.
تاکید قانون‌گذاران بر عملیات سریع علیه تیک‌تاک
استیو اسکالیس، نماینده جمهوری‌خواه شماره ۲ در مجلس نمایندگان آمریکا در باره تیک‌تاک در شبکه اجتماعی ایکس گفت: این موضوع دارای اهمیت زیادی برای امنیت ملی می‌باشد. سناتورها باید آن را به رسمیت شناخته و اقدام کنند. کارین ژان پی یر، سخنگوی کاخ سفید نیز بیان کرد که دولت بایدن خواهان اقدام سریع سنای آمریکاست.
سرنوشت تیک‌تاک که نزدیک به ۱۷۰ میلیون آمریکایی از آن استفاده می‌کنند، به مسأله‌ای اساسی در واشنگتن تبدیل شده است. به طوری که نمایندگان گزارش داده‌اند دفاتر آن‌ها پر از تماس‌های کاربران تیک‌تاک شده که با این قانون مخالف هستند.
یک منبع معتبر اعلام کرد: شو زی چو، مدیرعامل تیک‌تاک در هفته جاری به واشنگتن سفر خواهد کرد.
وی در ویدئویی که پس از رأی‌گیری منتشر شد، عنوان کرد: اگر این قانون به مرحله اجرا درآید، به ممنوعیت تیک‌تاک در آمریکا منجر خواهد شد و میلیاردها دلار از جیب تولیدکنندگان محتوا و کسب‌وکارهای کوچک خارج خواهد شد.
وی همچنین افزود: این شرکت از حقوق قانونی خود برای جلوگیری از ممنوعیت استفاده خواهد کرد. این لایحه برای بایت دنس ۱۶۵ روز فرصت فراهم می‌آورد تا پس از امضای آن توسط رئیس‌جمهور آمریکا که هفته پیش اعلام کرده که این کار را خواهد کرد، اقدام به شکایت نماید.
فضای سیاسی در واشنگتن، در شرایطی که بسیاری از سیاستمداران تمایل ندارند در سال انتخابات نسبت به چین موضعی نرم اتخاذ کنند، به طور فزاینده‌ای از این لایحه حمایت می‌کند. هرچند که نگرانی‌هایی درباره تأثیرات هرگونه ممنوعیت بر رای‌دهندگان جوان وجود دارد.
جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی کاخ سفید، در روز سه‌شنبه اظهار داشت: آیا می‌خواهیم تیک‌تاک به عنوان یک پلتفرم متعلق به یک شرکت آمریکایی باشد یا متعلق به چین؟ آیا به داده‌های تیک‌تاک (شامل داده‌های کاربران بزرگسال و خردسال) تمایل داریم که در خاک آمریکا بمانند یا به چین منتقل شوند؟
وزارت خارجه چین این قانون را به شدت مورد انتقاد قرار داده و اظهار کرده است که با وجود این که آمریکا هیچ مدرکی مبنی بر تهدید امنیت ملی از جانب تیک‌تاک پیدا نکرده است، اما به هر حال هرگز از پیگرد تیک‌تاک دست برداشته است.
چگونه اقدامات ضد تیک‌تاک به این مرحله رسیدند؟
تیک‌تاک در سال‌های اخیر با چندین ممنوعیت و تلاش برای ممنوعیت روبرو شده است که با فرمان اجرایی دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۰ آغاز شد و در نهایت به دلیل نقض متمم اول قانون اساسی، اجرای آن توسط دادگاه‌ها مسدود شد. ترامپ از آن زمان موضع خود را تغییر داده و اکنون مخالف ممنوعیت تیک‌تاک می‌باشد. در مقابل، جو بایدن بیان کرده است که در صورت تصویب این لایحه، آن را امضا خواهد کرد.
مونتانا در سال ۲۰۲۳ تلاش کرد تا یک ممنوعیت کلی برای اپلیکیشن تیک‌تاک وضع کند، اما این قانون توسط یک قاضی فدرال به دلیل مغایرت با متمم اول لغو شد. استفاده از این اپلیکیشن در سال ۲۰۲۲ در تلفن‌های دولتی در آمریکا ممنوع شد و از سال ۲۰۲۳، حداقل ۳۴ ایالت نیز تیک‌تاک را در دستگاه‌های دولتی ممنوع کرده‌اند. همچنین، ۵۰ دانشگاه در آمریکا، دسترسی به تیک‌تاک از طریق وای فای در محوطه دانشگاه و رایانه‌های دانشگاهی را ممنوع ساخته‌اند.
کمیته سرمایه‌گذاری خارجی در ایالات متحده، در ماه مارس سال ۲۰۲۳، از شرکت بایت دنس خواست تا سهام خود در تیک‌تاک را به فروش برساند؛ در غیر این صورت با احتمال ممنوعیت این اپلیکیشن مواجه خواهد شد، اما هیچ اقدام خاصی صورت نگرفت.
پس از بروز موجی از چالش‌های خطرناک که باعث مرگ تعدادی از کاربران شد، تیک‌تاک در سال ۲۰۲۰ در هند ممنوع گردید. این ممنوعیت تأثیر قابل توجهی بر رقابت در هند داشت و بازار قابل توجهی را برای سرویس ویدئویی کوتاه یوتیوب و ریلز اینستاگرام که رقبای مستقیم تیک‌تاک هستند، ایجاد کرد. قابل ذکر است که این اپلیکیشن در خود چین قابل دسترسی نیست و در این کشور، دوین که اپلیکیشن ویدئویی دیگری از شرکت بایت دنس است، به طور گسترده‌ای مورد استفاده قرار می‌گیرد.
ابهام در مورد فروش
مشخص نیست آیا چین فروش تیک‌تاک را تأیید خواهد کرد یا این که آیا تیک‌تاک قادر خواهد بود در مدت شش ماه، این اپلیکیشن را واگذار کند.
این لایحه به بایت دنس ۱۶۵ روز مهلت می‌دهد تا تیک‌تاک را به فروش برساند. در صورتی که این شرکت از این اقدام خودداری کند، فروشگاه‌های اپلیکیشن گوگل، اپل و سایرین به لحاظ قانونی مجاز به ارایه اپلیکیشن تیک‌تاک نخواهند بود و همچنین خدمات میزبانی وب به اپلیکیشن‌های تحت کنترل بایت دنس ارائه نخواهد شد.
دولت ترامپ در سال ۲۰۲۰ تلاش کرد تا تیک‌تاک و وی‌چت را ممنوع کند، اما اجرای این دستور در دادگاه‌های آمریکا متوقف شد. به نقل از رویترز، ترامپ در یک فرمان اجرایی در اوت سال ۲۰۲۰ بیان کرد که جمع‌آوری داده‌ها از سوی تیک‌تاک، به حزب کمونیست چین این امکان را می‌دهد که به اطلاعات شخصی و حساس آمریکایی‌ها دسترسی پیدا کند و این موضوع می‌تواند به چین اجازه دهد تا مکان‌های کارمندان و پیمانکاران فدرال را ردیابی کرده و از اطلاعات شخصی علیه آن‌ها به عنوان باج‌خواهی استفاده کند و جاسوسی تجاری انجام دهد.
نحوه اجرای ممنوعیت تیک‌تاک
به دلیل ماهیت غیرمتمرکز اینترنت، اجرای این ممنوعیت پیچیدگی‌های خاصی خواهد داشت. لایحه تصویب شده توسط مجلس، فروشگاه‌های اپلیکیشن را به دلیل ارايه تیک‌تاک برای دانلود، جریمه خواهد کرد، اما برای کاربرانی که پیش‌تر این اپلیکیشن را روی گوشی‌های خود نصب کرده‌اند، متوقف کردن استفاده دشوار خواهد بود.
طبق گزارش گاردین، ارائه‌دهندگان خدمات اینترنتی ممکن است ناچار شوند آدرس‌های IP مربوط به تیک‌تاک را مسدود کنند، اما با بهره‌گیری از فیلترشکن یا وی‌پی‌ان، به راحتی می‌توان از این ممنوعیت عبور کرد.