عصر ایران؛ مهرداد خدیر در یکی دو هفته اخیر که مسعود پزشکیان همچنان از زبان رسمی و به شکل مکرر در باره مذاکرات با ترامپ و موضوع مقاومت و تحریم ها صحبت می کند، برخی با کنایه می پرسند که آیا او به سعید جلیلی تبدیل شده است! (حال آن که بعد از سقوط بشار اسد تفاوت هایی در لحن های رسمی را شاهد بودیم و او در واقع تنها در یک کنفرانس بین المللی به موضوع دیپلماتیک اشاره کرد).
یک هفته نامه محلی نیز این مضمون را در صفحه اول خود قرار داده است و به وضوح می توان گفت که این امر ناشی از علاقه و حمایت است، اما دو گروه دیگر (براندازان و تحریم کنندگان ات و اصول گرایانی رادیکال) همچنان نسبت به او نظر مساعدی ندارند.
براندازان و تحریم کنندگان بر این باورند که «همه یکسان اند» و تفاوتی بین پزشکیان و جلیلی نیست، زیرا تمامی آنها مجری سیاست هایی واحد هستند و اگر پزشکیان هم تأیید شود، این به دلیل آن است که اصلاحات و تغییرات اقتصادی که اجتناب ناپذیرند، بخصوص در زمینه قیمت حامل های انرژی باید به نوعی اجرا شوند تا از بروز شورش های اجتماعی و رخدادهایی نظیر آبان 98 جلوگیری به عمل آید. هزینه های سیاسی و اجتماعی سنگین نباید رخ دهد.
اصول گرایان رادیکال، به خصوص جبهه پایداری، از آنجا که جواد ظریف در کنار رئیس جمهوری قرار دارد، با پزشکیان به هیچ وجه رابطه ای ندارند. بنابراین به راحتی می توان دریافت که ناقدان او، بیشتر از حامیانش و رأی دهندگان هستند.
هرچند پزشکیان ممکن است دلیل تراشی کند که نمی توانسته بر خلاف نظر رهبری که در تاریخ ۱۹ بهمن به روشنی بیان شده، موضع بگیرد، اما او به جای این صحبت ها به دلایل و شواهدی اشاره می کند و خوشبختانه همچنان مورد اعتماد رهبری است. اگر چنین نبود، اجازه برداشت یک میلیارد دلار از صندوق ذخیره ارزی برای صدور کالابرگ داده نمی شد.
دیروز او اظهار داشت “مذاکره خواهیم کرد، اما نه به هر قیمتی” ، این جمله در تضاد با اظهارات «هرگز مذاکره نمی کنیم» قرار دارد و نشان می دهد که مسعود پزشکیان تغییر ماهیت نداده و به وضوح به سعید جلیلی تبدیل نشده است.
به علاوه، حتی اگر در زمینه سیاست خارجی و به خصوص در رابطه با آمریکا و دولت کنونی ترامپ، شباهت هایی به جلیلی پیدا کرده باشد، در دیگر سیاست ها به هیچ وجه این چنین نیست. او با استناد به عدم درگیری نظامی مستقیم با اسرائیل، توقف قانون حجاب و خودداری از ابلاغ آن، همچنین غیر نظامی کردن استانداری ها و انتصاب مدیران زن و سنی در مناطق مختلف و بازنگری در گزینش ها و بازگرداندن نیمی از استخدام های جدید آموزش و پرورش به روشنی مخالفت کرده است.
به وضوح برای مردم این مسائل و حتی موضوع رفع فیلترینگ واتس اپ اولویت ندارد و آنها بیشتر به قدرت خرید و به طور خاص به سفره خود توجه دارند و به ویژه وضعیت نزولی قیمت دلار نگران کننده تر و تحمل ناپذیرتر است. با این حال، موضوع ما در اینجا فقط این است که آیا مسعود پزشکیان به سعید جلیلی تبدیل شده است یا خیر؟
خوشبختانه به دلایل زیر جواب منفی است:
نخست آنکه در باور جلیلی و تیمش اساساً مذاکره ای نباید صورت بگیرد و حتی اگر رهبری نیز اجازه دهد، امکان دارد که آن را با اکراه انجام دهند؛ اما پزشکیان می گوید که مذاکره خواهیم کرد، ولی نه به هر قیمتی.
دوم این که حتی اگر به لحاظ خاص در زمینه مذاکره مستقیم با آمریکا به مواضع جلیلی نزدیک شده باشد، اما در موضوعات دیگر مانند اف ای تی اف همان مواضع قبلی خود را مد نظر دارد و در این مسیر پیگیر است و زمانی باید نگران بود که او در مورد قانون حجاب و اف ای تی اف و ظریف تن به سازش دهد.
سوم این که اگر استراتژی جلیلی از زبان او مطرح می شود، ممکن است در بیان مسعود پزشکیان به صورت تاکتیک و از سر ناچاری و اقتضای سیاست ورزی واقع بینانه برای ادامه حیات در ساختار بیان شود و بدیهی است که با تغییر شرایط، ماهیت مسائل هم ممکن است دچار تغییر گردد. ممکن است اینک هرچند کم، موضوعاتی مانند ایران در چارچوب مذاکره بین پوچین و ترامپ هم مطرح باشد.
چهارم، اما نکته ای که مهم تر است این است که اگر مسعود پزشکیان به سعید جلیلی تبدیل شده و دچار تغییر ماهیت شده باشد، چرا می بینیم که حملات رادیکال ها به او شدت بیشتری یافته و تازه ترین سند، طرح استیضاح عبدالناصر همتی، وزیر اقتصاد با ۹۱ امضاء به دلیل افزایش ناگهانی قیمت ارز است، در حالی که این را می دانیم که مسئولیت ارز به بانک مرکزی مربوط می شود و رئیس کل بانک مرکزی در این دولت نیز از دولت ابراهیم رئیسی باقی مانده است و او ناتوان است و مشکل در جاهای دیگر است و تصمیمات کلیدی اقتصادی در شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران گرفته می شود.
امیدوارم که سوءتفاهمی پیش نیاید. من در حال کوشش برای پرده پوشی نیستم و می دانم که رئیس جمهور پزشکیان ادبیاتی از سطح نازلی دارد و ترجیح می دهد گاهی به جای موضوعات اصلی، مسائل حاشیه ای را مطرح کند. مثلاً درباره آموزش و پرورش، در حالی که مشکل اساسی، بی کیفیتی محتواست، درباره ساخت مدرسه در روستاهایی صحبت می کند که احتمالاً به زودی خالی از سکنه می شوند.
همچنین، انتقاد به اختصاص بودجه به نهادهای غیرمولد نیز صحیح است و مانند آنچه در گفتاری دیگر به شکل مستند و مستدل مطرح شده، تخصیص اعتبار به جایی مانند ستاد امر به معروف که هیچ دستاوردی جز تأمین تعدادی از حامیان ندارد، با کدام آموزه های نهج البلاغه سازگار است؟
بله، این انتقادات همه وارد است، اما از ابتدا مشخص بود که مسعود پزشکیان نه به اندازه حسن روحانی مصمم است که بر سر میز مذاکره بایستد و کوتاه نیاید و نه به اندازه سید محمد خاتمی دارای پایگاه اجتماعی وسیع است که از سیاست و فرهنگ به دور باشد. بلکه به طور مشخص در عرصه اقتصاد و معیشت موفقیت های بیشتری کسب کرده است و در واقع در حوزه انرژی و صنعت خودرو تحولات عمده ای را به وجود آورده و دولت دوم او از موفق ترین دولت ها در تاریخ جمهوری اسلامی یاد می شود.
برخی نیز به پزشکیان نسبت پوپولیسم می دهند و اینکه در مرکز ستیز یا مرکزگریز است، این را از طرح مسائلی چون پیشنهاد “هر استان یک رئیس جمهور” یا ترجیح سفر به استان های پیرامونی به جای مرکز می توان متوجه شد، اما احمدی نژاد دارای منابع مالی بود و او هم اکنون از آن منابع بی بهره است و در واقع بدون سرمایه ارزش چندانی ندارد. وقتی هیچ پولی وجود ندارد، نوشتن نامه یا دنبال خودرو رئیس جمهور دویدن به چه کار می آید؟
همچنین وضعیت دلار و طلا و انرژی هم که کاملاً واضح است و بحث حداقل دستمزدها نیز به زیان مردم است؛ زیرا حداقل دستمزد فعلی تنها برای یک سوم ماه کفایت می کند و حتی اگر دو یا سه برابر هم شود، کارفرمایی که با بحران بی برقی و بهره بانکی و رکود مالی مواجه است، احتمالاً از عهده آن برنخواهد آمد.
این مشکلات را همگی می دانیم و اوضاع به شدت پیچیده شده و زمانی که به جایگاه پمپ بنزین مراجعه می کنیم، آن حس ارزان بودن، به واقعیت تبدیل می شود، در حالی که به این فکر می کنیم افزایش قیمت بنزین بر اقلام دیگر به دلیل هزینه های حمل و نقل تأثیر منفی خواهد گذاشت و البته این موضوع نیز به وضوح خواهد شد.
بنابراین این گفتار در پی چه هدفی است؟ این که مسعود پزشکیان، سعید جلیلی نشده و فعلاً نیز این چنین نخواهد شد. حداقل ما نباید بگذاریم این اتفاق بیفتد!