به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، بر طبق قوانین کار و دستورالعمل اجرایی مربوط به بازنشستگی مشاغل سخت و زیان‌آور، برای برخورداری از این نوع بازنشستگی، لازم است شرایط خاصی از جمله نوع فعالیت شغلی، وضعیت محیط کار و تداوم در انجام کارهای سخت و زیان‌آور برای مدت معین احراز گردد. با این حال، بررسی‌های میدانی از تعدادی شعب و مراکز تأمین اجتماعی نشان‌دهنده این است که درصد قابل توجهی از بازنشستگی‌ها تحت عنوان “سخت و زیان‌آور” ثبت شده‌اند که در برخی موارد با اصول قانونی و معیارهای کارشناسی انحراف دارد.
در بعضی از مراکز، بیش از 70 درصد از فرآیند بازنشستگی به عنوان مشاغل سخت و زیان‌آور تأیید شده است، بدون اینکه ارزیابی دقیقی از محیط کار یا ارائه مدارک مستند انجام شده باشد. در بسیاری از پرونده‌ها، صرف وجود شغل در صنایع خاص به عنوان دلیلی کافی برای صدور بازنشستگی تحت عنوان سخت و زیان‌آور تلقی شده و درحالی‌که جوهر کار و شرایط واقعی محل کار به طور کارشناسی مورد بررسی قرار نگرفته است. نبود یک رویه یکسان در شناسایی نمونه‌های مشاغل سخت و زیان‌آور موجب بروز تفاوت‌های فاحش میان شعب مختلف شده است.
این وضعیت پیامدهایی برای سازمان تأمین اجتماعی به همراه دارد که شامل افزایش بار مالی نامعقول بر صندوق بازنشستگی، کاهش منابع بلندمدت سازمان و ایجاد تهدیدی برای پایداری مالی آن، و همچنین بروز نارضایتی در بین دیگر بیمه‌شدگان و بازنشستگان به دلیل برداشت‌های ناعادلانه از منابع است.
مصطفی سالاری، مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، به تازگی اعلام کرده است: در سال گذشته بیش از 50 درصد از بازنشستگان تأمین اجتماعی با استفاده از سنوات ارفاقی بازنشسته شده‌اند که اکثریت آن‌ها با استناد به شرایط سخت و زیان‌آور بوده است.
مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی خاطرنشان کرد: بازنشستگی بر اساس قوانین فعلی مشاغل سخت و زیان‌آور در وضعیت کنونی نه تنها به نفع کارفرما، تأمین اجتماعی و کارگر نیست، بلکه به همین دلیل ما همراه با شرکای اجتماعی و در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در تلاش هستیم تا آیین‌نامه مربوط به بازنشستگی سخت و زیان‌آور را اصلاح کنیم.
وی افزود: باید محدودیت سنی برای بازنشستگان مشاغل سخت و زیان‌آور در نظر گرفته شود. همچنین سوابق بیمه برای مشاغل مختلف باید تا یک و نیم برابر مطابق با قانون مدنظر قرار گیرد. این اصلاحات و ساماندهی‌ها به حفظ منابع صندوق و منافع کارگران و کارفرمایان کمک خواهد کرد، چرا که مشاغل سخت و زیان‌آور در حال آسیب‌رساندن به منابع سازمان تأمین اجتماعی هستند.
محمود تولایی، رئیس کمیسیون مالیات و تأمین اجتماعی در اتاق بازرگانی، اظهار داشت: در برخی شعب تأمین اجتماعی، 100 درصد افرادی که بازنشسته می‌شوند، به عنوان مشاغل سخت و زیان‌آور شناخته می‌شوند!
وی با اشاره به وجود یک شبکه فاسد که در حال تخریب تأمین اجتماعی است، افزود: چه کسی می‌تواند تأیید کند که 52 درصد کارمندان تحت پوشش تأمین اجتماعی جزء مشاغل سخت و زیان‌آور هستند؟ بسیاری از کارخانه‌ها تحت چتر همین مشاغل سخت و زیان‌آور نابود شده‌اند.
پیشنهادات اصلاحی در این زمینه شامل بازنگری در فرآیند تأیید مشاغل سخت و زیان‌آور می‌تواند شامل الزام به ارزیابی کارشناسی توسط بازرسان فنی و پزشکی شغلی پیش از صدور تأییدیه، ایجاد یک سامانه یکپارچه برای ثبت و کنترل سوابق مشاغل سخت با هدف جلوگیری از صدور احکام نادرست، افزایش نظارت ستادی بر شعب و مراکز اجرایی به منظور جلوگیری از تصمیمات سلیقه‌ای و غیرکارشناسی، و همچنین آموزش و توانمندسازی کارشناسان شعب برای درک دقیق‌تر معیارهای قانونی و آیین‌نامه‌ای باشد.
صدور غیرکارشناسی بازنشستگی در قالب مشاغل سخت و زیان‌آور، علاوه بر اینکه هزینه‌های سنگینی بر سازمان تأمین اجتماعی تحمیل می‌کند، موجب ایجاد بی‌عدالتی در تخصیص منابع و تضعیف اعتماد عمومی به نظام بیمه‌ای می‌شود. اجرای صحیح و اصولی این قانون باید متکی بر ارزیابی‌های دقیق، وحدت رویه و احترام به حقوق واقعی کارگران باشد.
/