موشکهای ضد زره به عنوان یک ابزار کلیدی در مهار پیشرفت نیروهای زرهی دشمن عمل میکنند و وظیفه حیاتی متوقف کردن و کاهش سرعت حرکت تانکها، نفربرها و سایر وسایل زرهی هر نیروی متخاصم را بر عهده دارند.
تاریخچه طراحی موشکهای ضد تانک به دوران جنگ تحمیلی برمیگردد که در آن شرایط، موشکهای ضدتانک مدل «تاو» به شکلی ابتدایی برای مقابله با تانکها و زرهپوشهای ارتش بعثی به کار گرفته میشد. در مدلهای اولیه، این موشکها وزنی معادل ۱۸ کیلوگرم و بردی حدود سه کیلومتر داشتند، ولی با پیشرفت فناوری، برد آنها به حدود چهار کیلومتر افزایش یافت.
با آغاز جنگ تحمیلی و در پی تهاجم همهجانبه عراق به جمهوری اسلامی، نیاز به موشکهای ضدتانک به شدت افزایش یافت و دو راهکار زیر برای تأمین این نیازها در زمینه موشکهای ضد زره «تاو» اتخاذ گردید:
۱- تأمین این موشک از کشورهای دیگر
۲- مونتاژ اجزای موشک و ترکیب آنها برای ارتقاء کارآیی در میدان جنگ و مقابله با تانکهای هدیهشده از ایالات متحده و شوروی سابق به رژیم بعثی.
انهدام تانکهای «آبرامز» ارتش آمریکا آمریکا با استفاده از موشکهای ضد زره «طوفان»
پس از دوران جنگ تحمیلی، فرآیند طراحی و تولید موشکهای ضد زره به مرحلهای جدید وارد شد و پروژههای «طوفان» و «الماس» به عنوان برنامههای راهبردی معرفی شدند که در این گزارش سعی در بررسی ویژگیهای پروژه «طوفان» خواهیم داشت.
موشک ضد زره «طوفان»
موشکهای ضد زره «طوفان» در دو مدل «طوفان ۱» و «طوفان ۲» در نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار میگیرند. این موشکها با قابلیت خاصی، توانایی هدفگیری را از فاصلهی نزدیک به چهار کیلومتر دارند؛ اما برد مؤثر آنها در حدود سه هزار و ۵۰۰ متر ارزیابی میشود. همچنین موشکهای ضد زره «طوفان ۱» و «طوفان ۲» از لحاظ میزان نفوذپذیری در زره با یکدیگر تفاوت دارند؛ با این که وزن کلی هر یک از آنها حدود ۱۸ کیلوگرم و وزن سرجنگی حدود چهار کیلوگرم است، اما در قابلیت نفوذ در زره عملکرد متفاوتی دارند. موشک «طوفان ۱» قابلیت نفوذ به عمق ۵۵۰ میلیمتر و موشک «طوفان ۲» حدود ۷۶۰ میلیمتر در زره یک تانک را داراست، که این امر احتمال انهدام تجهیزات زرهی دشمن در صورت برخورد این موشکها را افزایش میدهد.
موشکهای ضد زره «طوفان ۱ و ۲» از نظر میزان نفوذپذیری نسبت به موشک ضد زره «کورنت» در موقعیتهایی متفاوت قرار دارند؛ تحلیلگران نظامی بر این باورند که موشک ضد زره کورنت که در جنگ ۳۳ روزه توسط رزمندگان حزبالله در برابر ارتش رژیم صهیونیستی کاربرد داشت، قادر است تا عمق حدود هزار میلیمتر در زره نفوذ کند و تانکهای اسرائیلی در جنوب لبنان با چالشهای جدی مواجه شدند. جنگ ژوئیه سال ۲۰۰۶ نشان داد که پرتابکنندههای سهپایه موشکهای «کورنت» (که شباهتی به موشکهای «طوفان» دارند) موجب شدند که میدان «خیام» به گورستانی برای تانکهای ارتش رژیم صهیونیستی تبدیل شود.
وبگاه «آی اس دبلیو» در این زمینه اذعان دارد: ایران در سال ۱۹۷۱ به عنوان اولین خریدار جدی موشک ضد زره «بی جیام تاو BGM-۷۱» شناخته شد و در سال ۱۹۷۵ با جدیت اقدام به مونتاژ قطعات آن کرد. اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی در سال ۱۹۷۹، ایالات متحده آمریکا اجازه مونتاژ این موشک را به ایران نداد و این پروژه متوقف گردید.
این وبگاهافزوده است: همزمان با شروع جنگ ایران و عراق در سال ۱۹۸۰، ایران به دلیل تعداد بالای تانکها و زرهپوشهای ارتش بعثی در پی خرید انبوه موشکهای «تاو» و «مالیوتکا» از بازار آزاد برآمد. به همین دلیل، موضوع خرید موشکهای ضد تانک به شدت در دستور کار قرار گرفت؛ که تجربه موشکهای کلاس «سدید» و «قائم» بیانگر دقت بالای این سامانهها است. موشک «طوفان» نیز بر اساس موشک ضد زره “BGM-۷۱ TOW” ساخت آمریکا طراحی و تولید شده و یک تیوب ویژه برای نصب بر روی پرتابگر دارد.
موشک ضد زره طوفان میتواند از انواع مختلف لانچرها، از جمله لانچرهای هوایی و زمینی، شلیک شود. در شرایط گوناگون، این موشک بر روی ادوات زرهی نصب گردیده و بالگردهای «ای اچ ۱» نیز توانایی حمل و شلیک این موشک با دقت بالا را دارند. در رزمایش ویژه ذوالفقار، نیز گزارش شده که موشکهای «طوفان» به طرز موثری از لانچرهای هوا به سطح شلیک گردیده و موفق به اصابت به اهداف تعیینشده شدهاند.
یکی از ویژگیهای حیاتی موشکهای ضد زره، قابلیت نفوذ در زرههای واکنشگر است که میتواند نتیجهای پیروزمندانه برای کشور در میدانهای نبرد به همراه داشته باشد. بر اساس گزارشها، موشک ضد زره «طوفان» در نفوذ به زرههای واکنشی قدرت بالایی دارد.
وبگاه «آی اس دبلیو» در این زمینه مینویسد: میزان نفوذ موشکهای «طوفان ۱ و ۲» در زرههای واکنشگر بین ۵۵۰ تا ۷۶۰ میلیمتر متغیر است. برای مثال، موشک «طوفان ۲» به منظور افزایش نرخ نفوذ طراحی شده و با افزودن یک کاوشگر پیشرفته و یک سرجنگی دو مرحلهای سنگینتر، توانایی نفوذ در زرهها را تا حدود ۷۶۰ میلیمتر افزایش داده و قابلیت عبور از انواع زرههای واکنشی را پیدا کرده است. این کاوشگر توسعهیافته دارای یک سرجنگی کوچک برای به دست آوردن زره واکنشگر است و بهگونهای طراحی شده که کلاهک اصلی همزمان با زره اصلی درگیر شود. این کاوشگر در درون موشک قرار داشته و پس از شلیک، از لوله خارج میشود و به عنوان سر موشک، اهداف را هدفگیری میکند.
تولید نسخههای مختلف موشک ضد زره طوفان
نکتهای که قابل توجه است این است که موشک ضد زره طوفان به مدلهای یک و دو محدود نمیشود و طبق اعلام مسئولان وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران، تعداد یازده مدل از این سامانه ضد زره ساخته شده است. سردار سرتیپ پاسدار «سید مهدی فرحی»، معاون وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح اذعان میکند: ما هر ساله چندصد پروژه بهبود و ارتقاء سطح محصولات در دست اجرا داریم که موشکهای ضد زره نیز جزو آنهاست.
ایشان میافزاید: با استفاده از بیس و پلتفرم موشک «تاو»، موشکهای «طوفان» در هفت نسخه، از «طوفان یک» تا «طوفان هفت» تولید شده که این روند هنوز ادامه دارد و حتی نسخههای طوفان تا ورژن ۱۱ نیز تعریف شدهاند؛ بهعلاوه موشکهای دیگری همچون «صاعقه»، «تندر»، «توسن»، «دهلاویه» و… نیز موجود هستند که میتوان از بالگردها، سکوها و تانکها برای بهکارگیری آنها استفاده کرد.
تحقیقات میدانی نشان میدهد که موشک ضد زره «طوفان» در نبردها عملکردی فوقالعاده از خود نشان داده است و نمونههای آن را در مناقشات منطقهای و جهانی شاهد بودهایم. موشک ضد زره طوفان با قابلیت نفوذ خوب به زره میتواند تهدیدی جدی برای هر نوع تانکی در میدان جنگ باشد.
ایجاد موشکهای ضد زره برای نیروهای زمینی ارتش و سپاه پاسداران بهعنوان ارکان اصلی این دو نیروی استراتژیک، میتواند قوای رزم آنها را به طرز چشمگیری تقویت کند؛ و همچنین برگزاری تمرینهای نظامی در شرایط سخت با بهرهگیری از این موشکهای پیشرفته، میتواند تهدیدات دشمنان را به طور جدی کاهش دهد.
در صورتی که بخواهیم اصلیترین تانکهای غربی که ممکن است علیه ایران در درگیریها بهکار گرفته شوند را نام ببریم، میتوانیم به تانک «آبرامز» ارتش ایالات متحده و تانکهای «لئوپارد ۱ و ۲» ارتش آلمان اشاره کنیم. این تانکها در برابر موشکهای ضد زره «طوفان» به عنوان هدفهایی قابل دسترس شناخته میشوند، زیرا طبق دادههای رسانهای، نسخههای پیشرفتهتر موشکهای طوفان قادر به نفوذ تا ۸۰۰ و حتی ۹۰۰ میلیمتر در زره هستند.
312218