سقط جنین به عنوان یکی از معضل‌های مرتبط با باروری، به خروج جنین از رحم پیش از هفته ۲۰ بارداری اطلاق می‌شود. این فرآیند می‌تواند به‌صورت خود به خود یا به‌صورت عمدی صورت گیرد و زمانی اتفاق می‌افتد که جنین توانایی لازم برای زنده ماندن را ندارد یا وزن آن زیر ۵۰۰ گرم است.
این پدیده در سه ماهه نخست بارداری به عنوان شایع‌ترین عارضه شناخته می‌شود و منجر به استرس و اضطراب روانی شدید برای زوج‌ها می‌گردد. همچنین، اگر فردی به تجربه یک سقط جنین پرداخته باشد، احتمال وقوع سقط در بارداری‌های بعدی به تقریبا ۲۰ درصد می‌رسد.
انواع سقط جنین
• سقط جنین خود به خود: این نوع سقط زمانی رخ می‌دهد که بدون هرگونه مداخله دارویی یا مکانیکی، جنین بطور طبیعی بیرون می‌آید.
• سقط جنین عمدی: این عمل به معنای خاتمه دادن به بارداری از طریق دارو یا عمل جراحی پیش از ۲۰ هفته بارداری است که خود به دو دسته سقط درمانی و غیر قانونی تقسیم می‌شود.
• سقط درمانی: این نوع سقط زمانی اتفاق می‌افتد که ادامه بارداری به خاطر مسائل پزشکی مادر از طریق متخصص زنان و زایمان و پزشک قانونی مجاز شناخته می‌شود؛ به عنوان مثال، مشکل قلبی حاد همراه با فشار خون غیرقابل کنترل یا ناهنجاری‌های جنینی خاص، مانند برخی اختلالات کروموزومی و بیماری «آنانسفالی» که نیاز به تایید پزشک دارند، در این دسته قرار می‌گیرند.
• سقط غیرقانونی: این دسته از سقط‌ها توسط افراد غیر متخصص و بدون دانش کافی صورت می‌گیرد و به همین دلیل به‌عنوان سقط غیر ایمن نیز شناخته می‌شود. انجام این گونه از سقط‌ها در بسیاری از کشورها و مذاهب، از جمله دین اسلام، حرام قلمداد می‌شود.
انواع مختلف سقط جنین ممکن است عوارض جدی به همراه داشته باشد، اما سقط‌های غیر ایمن تهدیدهای بیشتری را در پی دارد؛ از عوارض کوتاه‌مدت و طولانی‌مدت جسمی و روحی گرفته تا خطر مرگ. تحقیقات حاکی از این است که از هر هشت مورد مرگ مادران، یکی به‌دلیل سقط غیر ایمن رخ می‌دهد و در برخی مناطق، این آمار به ۲۵ درصد یا بیشتر می‌رسد.
عوارض سقط‌های غیر ایمن، حتی زمانی که این عمل به‌صورت انتخابی انجام شود، می‌تواند منجر به مشکلات روانی از جمله غم و افسردگی پس از سانحه، و همچنین عوارض جسمانی و حتی مرگ برای زنان گردد.
عوارض روحی و روانی ناشی از سقط جنین عمدی می‌تواند شامل استرس و اضطراب و همچنین افسردگی باشد، که این حالات به‌ویژه در برخی افراد به‌طرز قابل توجهی شدیدتر خواهد بود و ممکن است از چند روز تا چند سال پس از انجام سقط ادامه یابد.
عوارض بلندمدت نیز شامل مشکلاتی مانند نارسایی دهانه رحم (سرویکس) و خطر افزایش ابتلا به سرطان پستان در برخی تحقیقات به میزان بیش از ۴۴ درصد گزارش شده است.
ناباروری ثانویه، عفونت‌های لگنی، نارسایی دهانه رحم، اختلالات در روابط زناشویی، افزایش خطر سقط جنین در بارداری‌های بعدی، زایمان زودرس، وزن کم نوزاد و مشکلاتی در جفت که ممکن است گاهی اوقات به عفونت و شوک عفونی منجر شود، از دیگر خطرات احتمالی است که مادران را در چنین شرایطی تهدید می‌کند.
توصیه‌هایی برای کاهش خطر سقط‌های خود به خود
• تغییر در شیوه زندگی، بهبود کیفیت غذا و مصرف روزانه میوه‌ها و سبزیجات فراوان می‌تواند به کاهش احتمال سقط کمک کند.
• پرهیز از استفاده از دخانیات و الکل به شکل قابل توجهی ریسک سقط جنین و ناهنجاری‌های جنینی را پایین می‌آورد.
• مصرف بیش از چهار فنجان قهوه در روز می‌تواند خطر بروز سقط را افزایش دهد.
• عدم کنترل دیابت وابسته به انسولین در سه ماهه اول بارداری موجب افزایش خطر سقط خود به خودی می‌شود.
• به تعویق نینداختن فرآیند باروری از دیگر نکات مهم است.
• مشاوره پیش از بارداری می‌تواند به سلامت بارداری کمک کند. افزایش آگاهی در مورد سلامت مادران می‌تواند راهی مؤثر برای پیشگیری از مشکلات باشد. به همین منظور، پیگیری هدف «مادر آگاه، سلامت بارداری و نوزاد سالم» از الزامات موفقیت در باروری و بهداشت باروری به‌شمار می‌آید.