دولت ادعا میکند که رکوردی در زمینه جذب سرمایهگذاری خارجی ثبت کرده، اما در عمق بازار، این ادعا چندان احساس نمیشود. برخی بر این باورند که دولت تنها توانسته است در حد معینی از چینیها و روسها سرمایهگذاریهایی برای عرصه نفت و گاز جذب کند. این مسأله باعث میشود که تأثیر روانی سرمایهگذاری خارجی در جامعه به چشم نیاید و بازار خود را مستقل از این قضیه ببیند.
جمشید عدالتیان، اقتصاددان، در گفتگو با «انتخاب» به کنکاش در ادعای دولت درباره رکورد در جذب سرمایهگذاری خارجی پرداخت و گفت: منبع اصلی این ادعا به دو آمار مربوط میشود. اولین مورد آمار پروژههای ثبت شده است که مشخص نیست به مرحله اجرا میرسند یا خیر. سوال این است که چه پروژههایی به واقعیت پیوسته و چه پروژههایی تنها به عنوان جذب سرمایه در نظر گرفته شدهاند. منبع دیگر نیز شامل میزان سرمایهای است که به طور واقعی وارد کشور شده است. به احتمال زیاد، روسیه در زمینه نفتی سرمایهگذاریهایی انجام داده، در حالی که سایر کشورها هم تمایلی برای سرمایهگذاری نداشتهاند. این موضوع همواره در کانون بحث بوده و دولتها در ادعای جذب سرمایه خارجی همواره سنگ تمام میگذارند، اما نشانهای از اجرای این ادعاها به چشم نمیخورد.
وی ادامه داد و به جزئیات سرمایهگذاریهای اخیر اشاره کرد: سرمایهگذاریهایی که این روزها مورد بحث قرار میگیرند، عمدتاً در زمینه نفت و گاز هستند. همچنین بخش خصوصی نیز هر از چندی در زمینه جذب سرمایه خارجی همکاری میکند، اما اعداد و ارقام بسیار ناچیز هستند. در واقع، تنها در مباحث مربوط به نفت و گاز است که صحبت از میلیاردها دلار میشود، و آینده این سرمایهگذاریها نیز همچنان نامشخص است. به نظر میرسد روسیه و چین، بدون توجه به تحریم، صرفاً در بخش دولتی فعالیت دارند. تحریمها برای تاجران خصوصی مشکلاتی به همراه داشته و آنها به بخش خصوصی ایران وارد نمیشوند.
عدالتیان همچنین به عدم تحقق سرمایهگذاریهای خارجی اشاره کرد و گفت: زمانی، توتال قراردادی بزرگ در بخش نفتی ایران امضا کرد و صدای بسیاری در زمینه جذب سرمایه خارجی بلند شد، اما در نهایت پروژههایش متوقف شد. اوج جذب سرمایهگذاری خارجی به دورهای بازمیگردد که برجام به امضاء رسید و بخش خصوصی فعال گشت. این رفت و آمدها به محض اتمام برجام متوقف شد و اکنون تنها چینیها و روسها در زمینه انرژی به ایران روی آوردهاند. بنابراین، سرمایهگذاری خارجی که بیشترین فعالیتش در حوزه نفت و گاز متمرکز شده، در جامعه چندان ملموس نیست.
