مسیح مهاجری خاطرنشان کرد: نگارش تاریخ اصول خاص خود را دارد و عدم رعایت این اصول میتواند به تحریف تاریخ منجر شود.
یکی از مهمترین این اصول، توجه به شخصیت انسانی و جنبههای اخلاقی افرادی است که مطالب در مورد آنها نوشته میشود. پذیرش مطالبی که با هویت انسانی و اخلاقی فرد در تضاد باشد، نهتنها به او توهین میکند، بلکه به تاریخ تحریف میزند و به کسانی که قرار است آن اطلاعات را مطالعه کنند، خیانت خواهد بود.
مرحوم شیخ علیاصغر مروارید در یادداشتهای خود، که تحت عنوان «شیخ مروارید» منتشر شده، مطالبی را به ثبت رسانده که برخی از بخشهای آنها بیتردید دچار خدشه هستند. نیازی به این نیست که این خدشهها را عمدی فرض کنیم، بلکه ممکن است نتیجهای از اشتباه و فراموشیهای ناشی از گذر زمان باشد.
یکی از افرادی که در مسیر تاریخنگاری فعالیت میکند، بخشی از خاطرات مرحوم مروارید را به نقل از کتابش در فضای مجازی منتشر کرده که متأسفانه در این نقل قول برخی از اصول تاریخنگاری رعایت نشده است. یکی از این بخشها به شهید مظلوم آیتالله بهشتی مربوط میشود. وی در این قسمت به نقل از کتاب «شیخ مروارید» چنین آورده که: «بلیط گرفتیم تا برای دیدار امام به پاریس برویم… در هنگام وداع، آقای بهشتی را دیدم. ایشان گفتند شما که امام را دیدید، خلاصهای از اوضاع ما را برایش بیان کنید. چون آقای مطهری تا حدی ما را مورد توجه قرار نمیدهد. واقعاً شما به امام بفرمایید که به حال ما اهمیت بدهد و این طور نباشد که نظرات آقای مطهری در آنجا تأثیر بگذارد (ص ۱۶۲)».
بهروشنی مشخص است که ناقل با شخصیت اخلاقی و انسانی آیتالله بهشتی آشنایی کافی ندارد و بهطور منطقی به سخن مرحوم مروارید اعتماد کرده و احتمال هیچ گونه اشتباهی در آن را نادیده گرفته است. در خوشبینانهترین حالت، این موضوع به غفلت از برخی اصول تاریخنگاری مربوط میشود که موجب تحریف اطلاعات تاریخی میگردد.
کسانی که با آیتالله بهشتی کمترین آشنایی دارند، میدانند که آن شخصیت بزرگ، انسانی با روحیهای بلند بود که همواره از جوانب مادی، خودخواهی، تلاش برای منافع شخصی و رقابتها فراتر میرفت. مطالبی که این فرد در زمینه تاریخنگاری به نقل از شیخ مروارید از شهید بهشتی بیان کرده، قطعاً ناظر به دیدگاههای فردی نیست که به اعتبارات دنیوی بیتوجه باشد. انتظار از افرادی که در عرصه تاریخنگاری، شامل نگارش، نقلقول و پژوهش مشغول هستند، این است که اصول این حرفه مهم و حساس را رعایت نمایند و با اجتناب از چنین اشتباهاتی، اعتبار آثار خود را زیر سوال نبرند. همواره مؤکد است که باید اطلاعات خود را درباره ویژگیهای اخلاقی و انسانی آیتالله بهشتی افزایش دهند.
