همه‌گیری «آبله میمونی»: از نخستین موارد ابتلا تا روند واکسیناسیون

بر اساس اطلاعات ایسنا، از زمانی که این عارضه نخستین بار در سال ۱۹۷۰ میلادی در انسان‌ها شناسایی شد، چندین اپیدمی ام‌پاکس عمدتاً در قاره آفریقا به وقوع پیوسته است.

این بیماری که در اصل به نام آبله میمونی شناخته می‌شود، از طریق تماس نزدیک فیزیکی با افراد یا حیوانات آلوده انتشار می‌یابد و علائمی مانند تب، دردهای عضلانی و زخم‌های پوستی دردناک به همراه دارد.

این بیماری برای نخستین بار در سال ۱۹۵۸ در میان میمون‌ها شناسایی شد. همچنین این بیماری با ویروس کشنده آبله که در سال ۱۹۸۰ به‌طور کامل ریشه‌کن شد، ارتباط دارد، اما به طور قابل توجهی بیماری‌زایی آن کمتر است.

سازمان جهانی بهداشت (WHO) در نوامبر ۲۰۲۲ اعلام کرد که بهتر است این بیماری به نام «ام‌پاکس» مورد خطاب قرار گیرد، به این دلیل که این عنوان کمتر منجر به انگ اجتماعی می‌شود.

۱۹۷۰: شناسایی اولین مورد

طبق گفته‌های سازمان جهانی بهداشت، این بیماری برای نخستین بار در سال ۱۹۷۰ در جمهوری دموکراتیک کنگو در میان انسان‌ها شناسایی گردید.

این ویروس دارای دو نوع زیرسویه است که شامل: کلاد ۱ (clade ۱) و کلاد ۲ (clade ۲) می‌باشد.

۲۰۰۳: اولین شیوع در خارج از قاره آفریقا

در ژوئن سال ۲۰۰۳، این بیماری برای اولین بار در خارج از قاره آفریقا و در ایالات متحده ایجاد شد.

گفته می‌شود که این عارضه پس از ابتلاء سگ‌ها به دلیل تماس با جوندگان مهاجر از غنا به ایالات متحده، آغاز یافته است.

در آن سال، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها در ایالات متحده ۸۷ مورد را گزارش داد که از این تعداد، ۲۰ مورد به‌طور قطعی تأیید شد، اما هیچ مورد فوتی وجود نداشت.

۲۰۱۷: شیوع در نیجریه

سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد که این بیماری در سال ۲۰۱۷ شیوع وسیعی را در نیجریه از خود به‌جا گذاشت و بیش از ۲۰۰ مورد تایید شده و ۵۰۰ مورد مشکوک و نرخ مرگ و میر نزدیک به ۳ درصد به ثبت رسید.

در پنج سال پس از آن، موارد پراکنده‌ای از ابتلا در کشورهای مختلف به‌ویژه در انگلیس، سنگاپور و ایالات متحده در مسافران بازگشته از نیجریه گزارش شد.

ماه مِه ۲۰۲۲: افزایش موارد در خارج از قاره آفریقا

از ماه مه سال ۲۰۲۲، کلاد ۲ به صورت جهانی گسترش یافت و عمدتاً مردانی که با مردان دیگر رابطه جنسی داشتند در اروپا و ایالات متحده را تحت تأثیر قرار داد.

به نظر می‌رسد کلاد ۲ بیشتر از طریق تماس نزدیک و طولانی‌مدت، به ویژه در حین مقاربت، منتقل می‌شود.

در ژوئیه ۲۰۲۲، سازمان جهانی بهداشت وضعیت اضطراری بهداشتی با نگرانی بین‌المللی را اعلام کرد که بالاترین سطح هشدار محسوب می‌شود.

اقدامات مربوط به واکسیناسیون و افزایش آگاهی در مورد بیماری در بسیاری از کشورها میزان ابتلا را در سطح جهانی کاهش داد و سازمان جهانی بهداشت پس از ثبت ۱۴۰ مورد فوت از حدود ۸۷ هزار و ۴۰۰ مورد ابتلا، وضعیت اضطراری را در ماه مه ۲۰۲۳ خاتمه داد.

۲۰۲۴: هشدار جهانی جدید

در سال ۲۰۲۴ یک اپیدمی جدید عمدتاً از جمهوری دموکراتیک کنگو گزارش شد.

علاوه بر کلاد ۱ که بیشتر کودکان را تحت تأثیر قرار می‌دهد، نوع جدیدی از سویه به نام clade ۱b در جمهوری کنگو ظهور پیدا کرد. موارد ابتلا به Clade ۱b همچنین در کشورهای بوروندی، کنیا، رواندا و اوگاندا ثبت شده است که هیچ‌یک پیش‌تر بیماری ام‌پاکس را شناسایی نکرده بودند.

به همین دلیل، سازمان جهانی بهداشت در اواسط ماه اوت وضعیت اضطراری بین‌المللی دیگری را اعلام کرد.

وزیر بهداشت جمهوری دموکراتیک کنگو اعلام کرده است که این کشور در کانون شیوع بیماری ام‌پاکس قرار دارد و از ژانویه تاکنون بیش از ۳۰ هزار مورد ابتلا و ۹۸۸ مورد مرگ به ثبت رسیده است.

بر اساس گزارشی از سازمان نظارت بر سلامت اتحادیه آفریقا، تا تاریخ ۳ اکتبر ۲۰۲۴، حدود ۳۴ هزار و ۲۹۷ مورد از تمامی سویه‌های این بیماری در ۱۶ کشور مختلف قاره آفریقا از ژانویه ثبت گردیده است.

بر اساس اطلاعات منتشر شده از نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، نخستین کمپین واکسیناسیون در ۱۷ سپتامبر در رواندا با هدف قرار دادن افراد در معرض خطر آغاز گردید.

همچنین در جمهوری دموکراتیک کنگو یک کمپین واکسیناسیون هدفمند در تاریخ ۵ اکتبر آغاز شد. این کشور ۲۶۵ هزار دز واکسن را از اتحادیه اروپا و ایالات متحده دریافت کرده است.

در عین حال، آژانس بهداشت سازمان ملل اعلام کرد که روز جمعه تأیید استفاده از اولین تست تشخیصی برای ام‌پاکس را به انجام رسانده است که ابزاری حیاتی برای کشورهایی است که در حال مبارزه با شیوع این بیماری هستند.

این تست که به نام Alinity m MPXV شناخته می‌شود، امکان شناسایی ویروس ام‌پاکس را از سواب‌های گرفته شده از ضایعات انسانی فراهم می‌آورد.