رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در بیان این نکته که ایران به معضل فرونشست دچار است، هشدار داد: در صورتی که روش‌های بهره‌برداری از منابع آب کشاورزی اصلاح نشود و حفر چاه‌های عمیق ممنوع نگردد، کشور با مشکلات جدی از جمله تنش آبی، فرونشست زمین و تخلیه منابع آبخوان مواجه خواهد شد که این شرایط می‌تواند به مهاجرت‌های وسیع در درون کشور منجر شود.
، ایمان انتظام‌سلطانی همچنین بیان کرد: با ناپدید شدن آب‌های زیرزمینی در نواحی کویری، امکان سکونت، به ویژه در نقاط خشک و فاقد آب‌های سطحی برای مردم میسر نخواهد بود و به این ترتیب فرآیند مهاجرت آغاز می‌شود. بسیاری از مناطق ایران مرکزی به سبب عدم تغذیه مناسب آبخوان‌ها و فرونشست، توان ذخیره‌سازی آب زیرزمینی خود را به طور قابل توجهی کاهش داده‌اند.
وی ادامه داد: در کشور خشک و کم‌آبی مثل ایران، که از دیرباز ساکنان آن با شرایط کمبود آب آشنا بوده‌اند، مسئله آب یک امر حیاتی به شمار می‌رود. به عنوان نمونه، بیش از ۹۰ درصد از نیاز آبی دشت قزوین در فعالیت‌های کشاورزی به منابع آب زیرزمینی وابسته است.
رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در ادامه تأکید کرد: کشاورزی باید در مناطقی که منابع آب سطحی نظیر شمال و خوزستان وجود دارد، در اولویت قرار گیرد، که البته این امر باید با بهینه‌سازی مصرف آب در کشاورزی همراه باشد.
وی خاطرنشان کرد که نمی‌توان به طور پایدار به منابع آب زیرزمینی برای کشاورزی متکی بود و ادامه داد: نحوه کشت و دسترسی به منابع آبی باید از نو طراحی گردد. در ایران به طور متوسط برای تولید هر کیلوگرم محصولات کشاورزی، حدود دو برابر کشورهای دیگر، آب مصرف می‌شود.
انتظام‌سلطانی به این نکته اشاره کرد که مشکل فرونشست در ایران از سال‌های ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۹ آغاز شده و تأثیرات آن را در سازه‌ها مشاهده می‌کنیم، به طوری که شکاف‌هایی در برخی از زیرساخت‌ها مانند راه‌آهن و جاده‌ها، عمر مفید آن‌ها را به شدت کاهش داده است.
وی افزود: اما برخلاف تصورات عمومی، این فرونشست خطر اصلی کشور نیست. خطر عمده‌تر این است که آبخوان‌ها بخشی از ظرفیت ذخیره‌سازی خود را از دست بدهند و این تراکم ناشی از فرونشست مانع از تغذیه عمیق‌تر آبخوان‌ها خواهد شد. اگر این روند در برخی از مناطق مرکزی ایران مانند اصفهان، شیراز، کرمان و یزد ادامه یابد، وضعیت جمعیتی فاجعه‌آمیز خواهد شد.
پاسخ به سؤالی در مورد دلیل اختراع و توسعه قنات‌ها در ایران که همواره کشوری خشکی بوده، خاطرنشان کرد: ایرانیان در گذشته به خوبی از کمبود آب آگاه بودند و به همین دلیل از قنات‌ها برای انتقال آب از نواحی کوهستانی به نواحی دشت استفاده می‌کردند، اما متأسفانه امروز به پمپ‌ها و چاه‌ها وابسته شده‌ایم و به جای آنکه راه حل‌های صحیح را در پیش بگیریم، به افزایش عمق چاه‌ها برای رسیدن به منابع آب روی آورده‌ایم.
انتظام‌سلطانی همچنین بر این نکته تأکید کرد که برای جلوگیری از تخلیه منابع آبخوان، باید عمق چاه‌هایی که حفر می‌شوند، بر اساس وضعیت موجود آبخوان تعیین شود و نباید اجازه حفر چاه‌های عمیق‌تر داده شود. از سوی دیگر، هرچند لایروبی و احیای قنات‌ها می‌تواند اقدامی مثبت باشد، اما نیاز آبی فعلی کشور را پاسخگو نیست و در درجه اول باید مصرف آب متناسب با منابع آب کشور کنترل شود.
وی با اشاره به وضعیت مشابه در مورد انتقال آب از خلیج‌فارس، تصریح کرد: در صورت انتقال، این آب فقط پاسخگوی بخشی از نیازهای صنعتی و آب آشامیدنی خواهد بود و مقدار آبی که می‌توان از دریا به خشکی منتقل کرد، در مقایسه با مصرف آب، به ویژه در بخش کشاورزی، بسیار ناچیز و هزینه‌بر است.
به باور رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، یکی از راهکارهای مؤثر برای مقابله با تنش آبی این است که دقیقا به اندازه آبی که در اختیار داریم، مصرف کنیم. وزارت نیرو می‌داند که چه مقدار آب به هر دشت وارد می‌شود و اگر از آب‌های تجدیدپذیر، بین ۴۰ تا ۶۰ درصد استفاده شود، با تنش آبی مواجه نخواهیم شد. در حالی که در کشور ما از ۸۰ تا ۹۰ درصد و شاید بیشتر از این منابع برداشت می‌شود.
انتظام‌سلطانی مخاطرات ناشی از فرونشست را در دو دسته شامل تهدیدات وارده به آبخوان‌ها و تخریب‌های سطحی تقسیم‌بندی کرد و گفت: زمانی که لایه‌های فوقانی دشت تحت فشار قرار می‌گیرند، دیگر فضایی برای ذخیره‌سازی آب در ذرات ریز باقی نمی‌ماند و این امر مانع از تغذیه آبخوان‌ها در لایه‌های عمیق‌تر خواهد شد؛ بنابراین، آبخوان دچار آسیب جدی می‌شود و برداشت آب معنایی نخواهد داشت، بلکه تخلیه آبخوان در لایه‌های عمیق‌تر انجام خواهد گرفت.
به نقل از سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، وی اضافه کرد: به مرور زمان که آب از لایه‌های عمیق آبخوان برداشت می‌شود، به علت متراکم شدن لایه‌های بالایی به سبب فرونشست، این لایه‌ها قادر به عبور آب برای تغذیه لایه‌های عمیق نخواهند بود، و اینگونه آبخوان‌ها در بخش عمیق‌تر تخلیه و موجب می‌شود که برخی از آن‌ها قابلیت بازسازی خود را از دست بدهند.
رئیس گروه آب‌زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور در پایان خاطرنشان کرد که یکی دیگر از مخاطرات این است که فرونشست بر روی برخی از ساختارهای زمین‌شناسی تأثیرگذار است و تأکید کرد: وجود گسل‌ها، مرزها میان کوه و دشت، نوع خاک و تغییر ضخامت آن سبب می‌شود که فرونشست بصورت نامتقارن رخ دهد و آسیب‌هایساختمانی و شکاف‌ها بروز پیدا کنند.
انتظام‌سلطانی همچنین بر این نکته تأکید کرد که این آسیب‌ها نه تنها بر روی ساختمان‌ها، بلکه بر شریان‌های حیاتی همچون خطوط آهن و جاده‌ها نیز مؤثر هستند و اکثر مسئولان به این خسارات توجه دارند، در حالی که آسیب‌هایی که به آبخوان‌ها وارد می‌شود، ممکن است از نظر اهمیت در درازمدت برای کشور بیشتر باشد.