آویشن یکی از مهم‌ترین گیاهان دارویی است که به‌خصوص در درمان اختلالات دستگاه تنفسی کاربرد فراوانی دارد. این گیاه به‌صورت درختچه‌ای کوتاه و پُرشاخه رشد می‌کند و برگ‌های آن در بخش بالایی ساقه قرار دارد. همچنین، آویشن می‌تواند در تسکین دردهای قاعدگی و درمان مشکلات مربوط به آن مؤثر باشد. علاوه بر این، این گیاه به عنوان یک تصفیه‌کننده طبیعی شناخته می‌شود و در درمان بی‌خوابی و بیماری‌های گوارشی نیز سودمند است.
آویشن که در زبان علمی به آن Thymus vulgaris گفته می‌شود، از خانواده نعناع بوده و گیاهی علفی با ریشه‌ای مستقیم و کمی چوبی با انشعابات زیاد است. ارتفاع ساقه‌های آویشن حدود ۳۰ سانتی‌متر است و این ساقه‌ها چهارگوش و به رنگ قهوه‌ای متمایل به سبز یا قهوه‌ای با ته‌رنگ ارغوانی هستند که سطح آن‌ها پوشیده از کرک می‌باشد. برگ‌های این گیاه به شکل کوچک و باریک، سبز متمایل به خاکستری‌اند و برجستگی‌های خاصی دارند که به صورت متقابل بر روی ساقه قرار می‌گیرند. این برگ‌ها عطری قوی دارند و دم برگ‌های کوچکی نیز دارند. گل‌های آن کوچک و به رنگ‌های صورتی یا سفید بوده و در انتهای ساقه متراکم شده و در بازه زمانی اواخر خرداد و اوایل تیر ظاهر می‌شوند.
ترکیبات شیمیایی گیاه آویشن
اسانس این گیاه، مهم‌ترین ترکیب آن به حساب می‌آید که موجود در برگ‌ها میزانش بین ۱ تا ۵/۲ درصد و شامل خواص بسیار خوبی است. اجزای اصلی اسانس آن تیمول و کارواکرول به ترتیب ۷۰ تا ۳۰ درصد و ۳۰ تا ۱۵ درصد از کل اسانس را تشکیل می‌دهند. سایر ترکیبات موجود در آویشن شامل لینالول، گاما ترپینن، پارا سا یمن، تیمن و آلفا پی نن می‌باشد. بخش‌های گلدار و برگدار این گیاه دارای خواص تانن نیز هستند. نکته مهم این است که ترکیبات و درصد آن‌ها به موقعیت جغرافیایی، زمان برداشت و شرایط کشت وابسته هستند.
خواص درمانی آویشن
– آویشن تقویت‌کننده معده و اعصاب است و به‌عنوان یک داروی اشتها‌آور و هاضم، مانع از ترش شدن غذا در معده می‌شود.
– آویشن دارای خواص ضد تشنج بوده و می‌تواند به درمان انواع متفاوتی از بیماری‌ها که هیچ شباهتی با هم ندارند، کمک کند. این بیماری‌ها مرتبط با تشنج در رگ‌ها و عضلات صاف بدن است.
– این گیاه می‌تواند گازهای روده را جذب کرده و بهبود بخشد و در مقابله با نفخ معده و روده‌ها مؤثر واقع شود.
– آویشن می‌تواند به بهبود گردش خون کمک کند و جریان آن را تنظیم نماید.
– بازدهی هوش و توانایی ادراک را با مصرف آویشن افزایش می‌یابد.
– این گیاه فعالیت‌های جنسی را در بدن تشویق و تقویت می‌کند.
– آویشن در درمان مشکلات ریوی مانند زکام، برونشیت، آسم، سرفه سیاه و آنژین بسیار مؤثر و ملین خلط محسوب می‌شود.
آویشن برای چه کسانی خطرناک است؟
هرچند گزارشی از عوارض جانبی ناشی از مصرف معمول آویشن یا فراورده‌های آن وجود ندارد، اما در موارد نادر ممکن است باعث ایجاد دردهای شکمی یا گرفتگی‌های موقتی شود. همچنین از عوارض بالقوه این گیاه می‌توان به حالت تهوع، استفراغ، سردرد، گیجی و تشنج اشاره کرد. التهاب پوست در اثر تماس با آویشن نیز گزارش شده است.
مصرف آویشن به‌صورت افراطی می‌تواند موجب بروز آلبومین در ادرار شود. به‌علاوه، استفاده از آویشن برای زنان باردار و حامله توصیه نمی‌شود. مقدار مصرف مناسب برای افراد بالای یک سال بین ۳ تا ۶ گرم برگ خشک است، که به صورت یک یا دو بار در روز تکرار می‌شود. کودکان زیر یک سال می‌توانند حداکثر ۱ تا ۵/۰ گرم از این گیاه یا معادل آن از محصولات آویشن را در روز مصرف کنند. مقدار مصرف تنتور آویشن به بزرگسالان ۴۰ قطره تا سه بار در روز و برای افراد زیر یک سال یک ششم این مقدار تعیین می‌شود. برای سایر شربت‌های آویشن، باید طبق دستور کارخانجات سازنده عمل کرد. شایان ذکر است که باید از مصرف روغن فرار آویشن به‌صورت خوراکی اجتناب کرد و تنها باید در کاربردهای موضعی استفاده شود.
بیماران دارای بیماری‌های پوستی، عفونی و قلبی باید در استفاده از آویشن در حمام احتیاط لازم را به عمل آورند.