تحقیقات انجام‌شده در دانشگاه «میشیگان» نشان می‌دهد که افراد ممکن است نشانه‌هایی از وابستگی به غذاهای فوق‌فرآوری‌شده نظیر بستنی، چیپس سیب‌زمینی و محصولاتی که دارای قند و کربوهیدرات بالایی هستند، از خود بروز دهند.
تیم متخصصان با تجزیه و تحلیل ۲۸۱ مطالعه از ۳۶ کشور، به این نتیجه رسیدند که ۱۴ درصد از بزرگسالان و ۱۲ درصد از کودکان علائم وابستگی به غذاهای فوق‌فرآوری‌شده را نشان می‌دهند، این پدیده بر اساس «مقیاس اعتیاد به مواد غذایی ییل» تعریف شده است.
یافته‌های این پژوهش حاکی از آن است که چالش‌های اعتیادی مربوط به این نوع غذاها برابری معناداری با اعتیاد به الکل و تنباکو دارند.
«اشلی گیرهارت»، محقق و استاد روانشناسی دانشگاه میشیگان، در بیانیه‌ای مطبوعاتی اظهار داشت: شواهد قوی و پایدار برای تأیید و ارتباط بالینی وابستگی به مواد غذایی فوق‌فرآوری‌شده وجود دارد. با اذعان به اینکه برخی از انواع غذاهای فرآوری‌شده خواص اعتیادآور دارند، می‌توان به بهبود سلامت عمومی کمک کرد.
یکی از نویسندگان این تحقیق اذعان کرد که بسیاری از غذاهایی که به‌عنوان طبیعی یا کم‌فرآوری‌شده در نظر گرفته می‌شوند، انرژی را در قالب کربوهیدرات یا چربی ارائه می‌دهند، اما نه هر دو به‌طور همزمان.
وی افزود، در حالی که می‌توان از سیگار یا الکل دوری کرد، اما غذا خوردن یک نیاز اساسی است که نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.
همزمان، «ارین پالینسکی وید»، متخصص تغذیه در ایالت «نیوجرسی» آمریکا، در گفتگو با فاکس نیوز دیجیتال نظر متفاوتی بیان کرد و نسبت به این یافته‌ها تردید کرد.
وی اظهار داشت: اگرچه غذاهای غنی از قند افزوده ممکن است مواد شیمیایی مرتبط با احساس خوب در مغز را فعال کنند و به عادت‌سازی منجر شوند، اما قند به تنهایی به اندازه کوکائین یا دیگر مواد مخدر اعتیادآور نیست.
بنا به گفته این متخصص، کاهش یا حذف قند از رژیم غذایی به معنای تجربه علائم ترک واقعی نخواهد بود.
این متخصص تغذیه همچنین تأکید کرد که هوس‌های غذایی معضلی پیچیده است که تنها به مشخصات تغذیه‌ای یک غذا مرتبط نیست، بلکه به احساسات و رفتارهای آموخته‌شده پیرامون غذا خوردن ارتباط دارد.
برخی از نتیجه‌گیری‌های کلیدی این تحلیل به شرح زیر است:
* غذاهای فوق‌فرآوری‌شده که غنی از کربوهیدرات‌های تصفیه‌شده و چربی‌های اضافه هستند، ممکن است به ایجاد وابستگی منجر شوند.
* رفتارهای مربوط به این غذاها ممکن است معیاری برای تشخیص اختلال مصرف مواد در برخی افراد باشد.
* شناخت این مسائل مرتبط با غذاهای فوق‌فرآوری‌شده می‌تواند به تدوین رویکردهای جدید در مراقبت‌های بالینی و سیاست‌گذاری مربوط به سلامت عمومی منجر شود.
اشلی گیرهارت در این خصوص اضافه کرد: فهم وابستگی به غذاهای فوق‌فرآوری‌شده در سطح جهانی، به‌ویژه در کشورهای با درآمد پایین و متوسط، از اهمیت بالایی برخوردار است.
وی همچنین خاطرنشان کرد: دسترسی آسان و قیمت پایین این مواد غذایی باعث افزایش مصرف آن‌ها می‌شود.
او افزود: برای تغییر این وضعیت و دیگر عوامل اقتصادی و ساختاری که مردم را به سمت مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده سوق می‌دهد، باید اقداماتی جدی صورت گیرد.
این در حالی است که کارشناسان تغذیه اکیداً توصیه می‌کنند که رعایت یک رژیم غذایی متعادل و سالم می‌تواند تأثیر قابل توجهی در حفظ سلامت جسمی و روانی داشته باشد.
بسیاری از غذاهای فرآوری‌شده، مانند سبزیجات کنسرو شده، میوه‌های یخ‌زده و محصولات لبنی پاستوریزه، می‌توانند به‌عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل مصرف شوند. با این حال، برخی از اقلام بسیار فرآوری‌شده مملو از نمک، شکر و مواد افزودنی هستند که می‌تواند خطراتی را برای سلامت افراد به‌دنبال داشته باشد.
کاهش مصرف غذاهای فوق‌فرآوری‌شده، یکی از مؤثرترین روش‌ها برای ارتقاء سلامت و بهبود کیفیت رژیم غذایی به‌شمار می‌آید.
در ادامه، به نقل از نشریه پزشکی «هلث لاین»، چند توصیه ساده برای کاهش مصرف غذاهای فرآوری‌شده ارائه می‌شود.
* میان‌وعده‌های سالم را همیشه در دسترس داشته باشید.
در زمان‌هایی که وقت کافی ندارید، لذت‌بردن از یک میان‌وعده بسته‌بندی‌شده در حین خروج از خانه می‌تواند وسوسه‌کننده باشد. اما تهیه و نگهداری تنقلات سالم و قابل حمل، انتخاب‌های بهتری را برای شما فراهم خواهد کرد. برخی از میان‌وعده‌های مغذی شامل میوه‌های تازه، مخلوط آجیل، سبزیجات و حمص یا تخم‌مرغ آب‌پز هستند.
* غلات تصفیه‌شده را با غلات کامل جایگزین کنید.
به‌ویژه می‌توانید انواع غلات تصفیه‌شده مانند ماکارونی، برنج و نان را با غلات کامل جایگزین کنید؛ مانند ماکارونی سبوس‌دار و برنج قهوه‌ای. غلات کامل نه تنها سرشار از مواد مغذی از جمله فیبر هستند، بلکه مانع بروز بیماری‌های مختلفی نظیر بیماری‌های قلبی، دیابت و برخی از انواع سرطان می‌شوند.
* آب بیشتری بنوشید.
نوشیدنی‌های قندی نظیر نوشابه، چای شیرین و آب‌میوه، دارای قند و کالری بالا هستند، در حالی که ارزش غذایی کمی دارند. به تدریج با جایگزینی این نوشیدنی‌ها با آب طی روز، می‌توان مصرف غذاهای فرآوری‌شده را کاهش داده و کیفیت کلی رژیم غذایی را بهبود بخشید. می‌توانید آب را با میوه‌های تازه یا سبزیجات ترکیب کنید تا طعم و مزه بهتری داشته باشد.
* مصرف سبزیجات را افزایش دهید.
حداقل یک وعده سبزیجات را در رژیم غذایی خود بگنجانید تا مصرف غذاهای سالم و غیرفرآوری‌شده را افزایش دهید. این کار می‌تواند به سادگی با افزودن اسفناج به تخم‌مرغ‌های همزده، سرخ‌کردن کلم بروکلی یا اضافه کردن هویج و گل‌کلم به سوپ انجام شود. سبزیجات سرشار از فیبر و مواد مغذی هستند و مصرف آن‌ها به شما کمک می‌کند تا بین وعده‌های غذایی احساس سیری کنید.
* روند خرید خود را تغییر دهید.
زمانی که به فروشگاه مواد غذایی می‌روید، سبد خرید خود را با مواد سالمی چون میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات پر کنید. همچنین حتماً برچسب محصولات غذایی مورد علاقه خود را مطالعه کنید و از خرید غذاهایی با مقدار بالای سدیم، چربی ترانس یا قند اضافی خودداری کنید.