عناصر موجود در جو، نظیر دیاکسید گوگرد، اکسیدهای نیتروژن و ذرات معلق، میتوانند منجر به بروز بیماریهای گوناگونی از جمله اختلالات تنفسی، مشکلات قلبی و عروقی و همچنین بیماریهای پوستی شوند. همچنین این آلودگیها ممکن است منجر به اختلالات روانی همچون افسردگی، استرس و عصبانیت نیز گردند.
براساس اطلاعات موجود، تقریبا ۸۰ درصد از جمعیت جهانی در مناطقی زندگی میکنند که سطح آلودگی هوا از استانداردهای تعیین شده فراتر است. به طور سالانه، حدود ۴.۲ میلیون نفر به دلیل مواجهه با آلودگی هوای خارج از منزل جان خود را از دست میدهند.
برخی بر این باورند که میزان دیاکسید نیتروژن در کشورهای با درآمد بالا و متوسط تقریباً مشابه است. به نظر میرسد افرادی که در نواحی شهری زندگی میکنند، بیشتر از دیگران از مشکلات بهداشتی ناشی از آلودگی رنج میبرند، چرا که محیطهای شهری به کمبود جنگلها و زمینهای طبیعی، متمرکز بودن جمعیت و حمل و نقل مرتبط هستند. آمار نشان میدهد که این مناطق به تنهایی حدود ۷۸ درصد از انتشار گاز کربن و آلایندههای قابل توجه در هوا را به خود اختصاص میدهند.
باید در نظر داشت که ذرات ریز طی فرآیند تنفس به درون بدن نفوذ کرده و در سطح ریهها تجمع میکنند و این مسئله به تحریک التهاب در بدن و کاهش آنتیاکسیدانهای داخلی، بهویژه آنتیاکسیدانهای مایع پوششی ریهها منجر میشود. این وضعیت میتواند باعث تخریب سلولها و افزایش خطر ابتلا به سرطان، بهویژه سرطان ریه گردد. در شرایط آلودگی هوا، مکانیسمهای دفاع آنتیاکسیدانی به طور معمول تحت تأثیر قرار میگیرند و استرس اکسیداتیو افزایش مییابد. برخی پژوهشهای بالینی نشان میدهند که مصرف آنتیاکسیدانها میتواند به کاهش التهاب و بهبود عملکرد ریه و قلب در این وضعیتها کمک کند؛ بنابراین لازم است تدابیری برای کاهش آسیب به سلامت بدن اتخاذ کنیم. یکی از این تدابیر توانمندسازی سیستم ایمنی برای مقابله با رادیکالهای آزاد ناشی از آلودگی هوا از طریق مصرف غذاهای مغذی است.
نوشیدن برخی مواد غذایی و دریافت مواد مغذی که اثرات التهابی را کاهش میدهند، به همراه افزایش مصرف آنتیاکسیدانهای غذایی میتواند به کاهش تاثیرات منفی ناشی از استنشاق ذرات آلوده کمک کند. بنابراین، رعایت توصیههای زیر میتواند به شما در حفظ سلامتی کمک نماید:
۱- مصرف مواد غذایی غنی از امگا ۳:
تحقیقات متعدد نشان داده است که افزایش مصرف امگا ۳ PUFA از روغن ماهی میتواند به شکل مؤثری ریسک ابتلا به بیماریهای قلبی و عروقی را با هدف قرار دادن عواملی همانند هیپرتری گلیسیریدمی و اختلال عملکرد قلب کاهش دهد. امگا ۳ با تقویت فعالیت آنتیاکسیدانهای داخلی، استرس اکسیداتیو ناشی از ذرات آلاینده هوا را تعدیل میکند. منابع غذایی غنی از امگا ۳ شامل ماهی، گردو و خرفه میباشند. با این حال، به دلیل پایین بودن فرهنگ مصرف ماهی در کشور، استفاده از مکملهای امگا ۳ راحتتر به نظر میرسد.
۲- منابع ویتامین C را در رژیم غذایی خود بگنجانید:
ویتامین C، که یکی از ویتامینهای محلول در آب است، به عنوان یک آنتیاکسیدان قوی در سراسر بدن، از جمله مایع پوشش خارجی ریهها توزیع میشود. آسکوربات به عنوان یک عامل کاهنده موثر عمل میکند و رادیکالهای آزاد و مواد اکسیدکننده را مهار مینماید. در روزهای آلودگی هوا، مصرف پرتقال، لیموترش، نارنج، نارنگی، سیب، خربزه، طالبی، انار و سبزیجات سبز تیره مانند اسفناج و سبزی خوردن و همچنین انواع فلفل، به ویژه فلفل دلمهای و پیاز، توصیه میشود.
۳- مواد غذایی سرشار از ویتامین E را مصرف کنید:
ویتامین E، یک ویتامین محلول در چربی، به علت نقش خود در متوقف کردن واکنشهای زنجیرهای اکسیداسیون لیپیدها، به عنوان یک دفاع کلیدی در برابر آسیب غشای سلولی ناشی از اکسیدانها در بافتهای انسان شناخته میشود. این ویتامین همچنین به کاهش عوامل التهابی در بدن کمک میکند؛ لذا مصرف آن به ویژه در شرایطی که هوا آلوده است، ضروری به نظر میرسد. بهترین منابع ویتامین E شامل روغنهای خوراکی مانند روغن کانولا و مخلوط، مغز دانهها مانند تخم آفتابگردان، بادام، فندق و جوانهها میباشد.
۴- مواد غذایی حاوی ویتامین A را به برنامه غذایی خود اضافه کنید:
از میوهها و سبزیجات زرد و نارنجی به وفور استفاده نمایید. مصرف زیاد هویج، کدو حلوایی، گوجه فرنگی، زردآلو، آلو، طالبی، موز، انبه و لبو اکیداً توصیه میشود. این میوهها و سبزیجات غنی از بتاکاروتن میباشند که در بدن به ویتامین A تبدیل میشود و به کاهش اثرات مضر ناشی از ریزگردها کمک میکند. همچنین، شیر و تخممرغ از دیگر منابع خوب ویتامین A به شمار میآیند.
۵- مکمل ویتامین D مصرف کنید:
ویتامین D به عنوان تقویتکننده سیستم ایمنی، نقش قابل توجهی در مقابله با اثرات آلودگی هوا ایفا میکند؛ بنابراین با انجام یک آزمایش ساده خون از وضعیت ویتامین D بدن خود آگاه شوید و در صورت نیاز به مشاوره با متخصصین تغذیه، از مکمل ویتامین D بهرهمند شوید.
۶- سبزیجات خانواده کلم را در تغذیه خود فراموش نکنید:
کلم بروکلی، گلکلم و کلم برگ دارای ترکیباتی هستند که میتوانند در فرآیند دفع سموم و پیشگیری از سرطان مؤثر باشند. نتایج تحقیقات نشان میدهد که مصرف این نوع سبزیجات به طرز چشمگیری اثرات منفی ناشی از ذرات آلوده استنشاقشده بر ریه را کاهش میدهد.
۷- حتماً در تهیه غذاها از زردچوبه استفاده کنید:
این ادویه حاوی کورکومین است که به بهبود عملکرد ریوی کمک مینماید.
۸- به وزن خود توجه داشته باشید:
چاقی و اضافه وزن میتوانند منجر به بروز التهاب و فشار مضاعف بر ارگانهای بدن، به شکلی خاص بر قلب و ریهها شوند و همچنین سیستم ایمنی بدن را در مقابله با عوامل ایجادکننده بیماری مثل آلودگی هوا و ریزگردها ضعیف کنند؛ بنابراین اگر با مشکل چاقی یا اضافه وزن مواجه هستید، یا کودک شما تحت تأثیر این مسئله قرار دارد، برای حل این مشکل و کاهش آسیب ناشی از ریزگردها به متخصصین تغذیه محلی مراجعه کنید.
منبع: وبدا
