دیابت شیرین بهعنوان یک اختلال متابولیک حائز اهمیت شناخته میشود که با افزایش غیرعادی سطح قند خون ناشی از نارسایی در ترشح انسولین مشخص میگردد و یکی از پنج دلیل اصلی مرگومیر در سطح جهان قلمداد میشود. در میان ارگانهای مختلف بدن، کبد بهطور خاص تحت تاثیر این بیماری قرار میگیرد و عملکرد آن از جنبههای متعددی آسیبپذیر است. دیابت ممکن است تغییرات مخربی در سلولهای کبدی بهوجود آورد و در این راستا، سطح آنزیمهایی که برای ارزیابی اختلالات کبدی به کار میروند، بهطرز قابلملاحظهای افزایش یابد.
با توجه به درک روزافزونی که متخصصین و مردم درباره تأثیرات منفی داروهای شیمیایی بهدست آوردهاند، تمایل به استفاده از داروهای طبیعی، بهویژه عصارههای گیاهی، رو به فزونی است. بهعنوان مثال، گروهی از پژوهشگران دانشگاه تبریز تصمیم به بررسی اثرات عصاره گیاه دارویی نسترن بر وضعیت کبد در مدلهای حیوانی مبتلا به دیابت گرفتهاند.
گیاه نسترن، که دارای گلهای زیبا میباشد و با نام علمی «روزا کانینا» شناخته میشود، در اروپا، آسیا و آمریکا به عنوان یک گیاه ضد دیابت شناخته شده و در ایران در نواحی وسیع بهویژه در مناطق شمال غربی پراکندگی دارد. میوه این گیاه سرشار از ترکیبات زیستی فعال است که به خواص درمانی آن کمک میکند.
در راستای انجام این تحقیقات، پژوهشگران موشهای صحرایی را از مرکز تکثیر و نگهداری حیوانات آزمایشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تبریز تهیه کرده و تعدادی از آنها را با تزریق درون صفاقی مادهای به نام استرپتوزوتوسین دچار دیابت نمودند. سپس به این موشها به صورت روزانه و بهصورت خوراکی عصاره میوه نسترن داده شد که این فرآیند برای یک دوره چهار هفتهای ادامه داشت. در پایان این دوره، نمونهگیری از خون حیوانات از سینوسهای چشمی و قلب انجام و آزمونهای لازم جهت سنجش سطح آنزیمها بهعمل آمد. علاوه بر این، نمونهبرداری از بافت کبد این جانوران نیز جهت انجام آزمایشهای مرتبط صورت گرفت.
نتایج بدست آمده از این مطالعه بهصراحت اثر مثبت عصاره گیاه نسترن بر کاهش سطح آنزیمهای کبدی و بهبود وضعیت بافت کبد در جانوران دیابتی را نشان میدهد.
به گفته این محققان، «یافتههای این تحقیق بهخوبی نشان میدهند که درمان روزانه با عصاره گیاه نسترن میتواند بهطور چشمگیری وضعیت بیوشیمیایی و بافت کبد موشهای دیابتی را بهبود بخشد».
محققان بر این باورند که خواص ضدالتهابی و آنتیاکسیدانی میوه نسترن در ترمیم آسیبهای کبدی نقش بسزایی دارد، زیرا این میوه دارای سطوح بالایی از ترکیبات آنتیاکسیدان است که ظرفیت آنتیاکسیدانی و مقدار ویتامین C خون را افزایش میدهد. بنابراین مصرف این گیاه تأثیرات حفاظتی بر بافتهای بدن ایفا کرده و در راستای کاهش استرس اکسیداتیو عمل میکند.
مطالبی که در این تحقیق بهدست آمده و در مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل منتشر شده، بیانگر این است که استفاده از گیاه دارویی نسترن میتواند به عنوان یک مکمل در کنار داروهای کاهنده قند خون مطرح شود.
