علیرضا زاکانی در مراسم آغاز اجلاس بین‌المللی «رویداد شهری تهران» و ششمین دوره «مسابقه بین‌المللی خشت طلایی» بیان کرد: برای ما به‌واقع مایه افتخار است که در این شهر، میزبان جمعیتی از نخبگان و مدیران شهری از سرتاسر جهان هستیم، شهری که هر ذره‌اش نشان‌دهنده اراده‌ای است که هرگز در برابر چالش‌ها تسلیم نشده است.
زاکانی در ادامه به ابعاد تاریخی و فرهنگی پایتخت اشاره کرده و تأکید کرد: تهران به لحاظ تاریخی و فرهنگی ریشه‌هایی عمیق در این سرزمین دارد و ایستادگی و تلاش شهروندان، عامل اصلی ماندگاری آن طی قرون است.
شهردار تهران درباره ویژگی‌های خاص این کلانشهر افزود: این شهر با تلاش و همت شهروندان خود آینده‌ای روشن‌تر را برای خویش ترسیم می‌کند و اینک آماده است که تجربیات خویش را با جامعه مدیریت شهری جهانی به اشتراک بگذارد.
وی ادامه داد: تهران به‌هیچ وجه یک شهر کوچک نیست؛ این کلانشهر علاوه بر خدمت‌رسانی به ۹ میلیون ساکن همیشگی، همزمان ۴ میلیون میهمان را در طول روز پذیرایی می‌کند. این جمعیت معادل ۱۳.۵ میلیون نفر در روز، بار سنگینی بر دوش مدیریت شهری قرار داده است.
شهردار تهران بر نقش نمادین پایتخت تأکید کرده و افزود: تهران فراتر از یک کلانشهر است و پرچمدار امید یک ملت محسوب می‌شود. اگرچه این شهر با چالش‌های فراوانی مواجه بوده، اما هرگز نگذاشته است مشکلات، مسیر رشد و پیشرفت آن را مسدود کند.
زاکانی با تأکید بر اینکه در تهران به مفهوم مقاومت و پایداری به عنوان یک انتخاب روزمره نگاه می‌کنیم، گفت: این انتخاب نیازمند اراده‌ای استوار از سوی شهروندان و مدیران که هر روز صبح تجدید می‌شود.
شهردار تهران در بخش دیگری از سخنان خود به یادآوری سختی‌های شش ماه پیش پرداخت و تصریح کرد: این روزها هرگز از یاد ما نخواهد رفت. در ادامه تجربیات مدیریت بحران تهران در آن مدت حساس را به اشتراک خواهم گذاشت.
وی تأکید کرد: امروز با افتخار می‌گویم که از ۸۵۲۰ واحد مسکونی آسیب‌دیده در جنگ، تمام واحدها تعیین‌تکلیف شده‌اند و خانواده‌های آسیب‌دیده بدون تحمل هیچ هزینه اضافی در مسکن مناسب جابجا شده‌اند.
زاکانی جزئیات روند بازسازی را نیز تشریح کرد و گفت: چندین ماه پیش، بازسازی ۵۲۸۰ خانه با آسیب‌های جزئی به پایان رسید. از ۲۵۲۱ واحد با آسیب متوسط، شمار زیادی بازسازی شده و بقیه نیز در مراحل نهایی قرار دارند. ۶۸ واحد که نیاز به مقاوم‌سازی داشتند، در حال انجام کار هستند و ۶۵۲ واحد دیگر که نیاز به تخریب و نوسازی داشتند، به‌طور کامل تعیین‌تکلیف شده‌اند.
وی همچنین به خدمات اضطراری اشاره کرده و گفت: در اوج بحران، ۴۵۹۲ خانواده به اقامتگاه‌های اضطراری منتقل شدند و پس از آن، برای ۵۸۸ خانواده مسکن موقت تأمین شد. امروز با اطمینان می‌توانم بگویم که هیچ خانواده‌ای در تهران دچار سردرگمی نیست.
زاکانی بر اهمیت مدیریت شهری در بحران‌ها تأکید کرده و افزود: در ۱۴۱ نقطه آسیب‌دیده، مسئولیت مدیریت بحران به‌طور کامل بر عهده ما بود. هرچند نهادهای دیگر به ما کمک کردند، اما مسئولیت اصلی سازندگی و بازسازی پس از جنگ به‌عهده ما بوده است.
شهردار تهران در ادامه به برنامه‌های تحول‌آفرین شهرداری در دوره مدیریت شهری ششم اشاره کرد و گفت: ما در چهار سال گذشته به چهار تحول اساسی در مدیریت تهران توجه داشته‌ایم: نخست، تحول کالبدی برای تبدیل تهران به الگوی شهری در یک دهه، دوم، تحول نرم برای مشارکت شهروندان در حکمرانی، سوم، تحول در مدیریت داخلی شهرداری و چهارم، تحول فناوری. امروز و پس از چهار سال، نتایج ملموس این تحولات را در پایتخت می‌بینیم که در ادامه به بررسی آن‌ها پرداخته خواهد شد.
زاکانی به رشد اعتبارات شهرداری تهران در دوران ششم مدیریت اشاره کرده و بیان کرد: اعتبارات، بودجه و امکانات ما در مقایسه با چهار سال پیش ۸۰۰ درصد افزایش یافته و به هشت برابر رسیده است.
وی به توسعه مترو نیز اشاره کرد و اعلام کرد: با توجه به رشد اعتبارات، قراردادهای جدیدی در حال انعقاد است که اجرای ۱۷۹ کیلومتر خط مترو با ۱۶۰ ایستگاه آغاز شده و انتظار می‌رود در پنج سال آینده، تهران ۵۰۰ کیلومتر خط مترو جدید داشته باشد.
زاکانی ادامه داد: تهران پیش از این دارای ۱۱۸۱ واگن مترو بود و با انعقاد قراردادهای جدید، در سه سال آینده بیش از ۲۴۰۰ واگن جدید به ناوگان متروی این شهر افزوده خواهد شد.
او همچنین از رکوردشکنی در توسعه فضای سبز خبر داد و گفت: در چهار سال گذشته موفق به عبور از رکورد ۴۰ ساله توسعه فضای سبز شده‌ایم.
شهردار تهران بر مشارکت مردمی در مدیریت شهری تأکید کرده و اعلام کرد: طرح «من شهردارم» نمونه‌ای از مشارکت شهروندان در مدیریت شهری است که در نخستین دوره آن، ۳۴۶ هزار شهروند مشارکت کردند و در دوره‌های بعدی این تعداد به بیش از ۲ میلیون نفر رسید.
زاکانی بر لزوم همکاری‌های بین‌المللی شهری تأکید کرد و گفت: چالش‌های شهری امروز بدون مرز هستند. مسائل مانند آلودگی هوا، حمل‌ونقل، مسکن، تغییرات اقلیمی و امنیت شهری، دغدغه‌های جهانی هستند و راه‌حل‌های آن‌ها نیز می‌بایست جهانی باشد.
شهردار تهران به مقایسه نقش شهرها و دولت‌ها پرداخت و گفت: دولت‌ها مسیر خود را دارند، اما اکنون شهرها به پیشران‌های واقعی توسعه و آبادانی تبدیل شده‌اند. همکاری‌های بین‌شهری و تبادل تجربیات بین شهرداری‌ها سریع‌تر و عملی‌تر از همکاری‌های دولتی نتیجه‌ساز است.
زاکانی به راهبرد تهران در توسعه روابط بین‌المللی اشاره کرده و خاطرنشان کرد: آینده جهان از طریق ارتباطات میان شهرها شکل خواهد گرفت؛ با همکاری‌هایی که بر اساس ملاحظات سیاسی نبوده، بلکه واقعی و مبتنی بر نیازهای مردم است. به همین دلیل، در چهار سال گذشته، تمام سعی ما بر افزایش روابط و همکاری‌های بین‌المللی بوده است.
او همچنین به موفقیت‌های دیپلماسی شهری تهران اشاره کرده و اعلام کرد: اکنون می‌توانیم با افتخار بگوییم که تهران در توسعه روابط با دیگر شهرها و همچنین همکاری با سازمان‌های بین‌المللی خوش درخشیده است.
زاکانی رویکرد تهران در همکاری‌های بین‌المللی را تشریح کرده و گفت: ما با توسعه این روابط، به دنبال پایه‌ریزی همکاری‌های کاربردی و عملی با سایر شهرها هستیم. برای این منظور، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های خود را شناسایی کرده‌ایم و همزمان برای بهره‌مندی از تجربیات دیگران نیز تلاش می‌کنیم.
او افزود: ما ایمان داریم که تهران با دستاوردهای قابل توجهی که دارد، می‌تواند دانش، تجربه، خدمات و محصولات خود را به سایرین ارائه دهد. نمونه‌های متعددی از این دستاوردها در حوزه‌های فرهنگی-اجتماعی، عمرانی، زیرساختی، حمل‌ونقل و محیط‌زیست وجود دارد.
زاکانی با تأکید بر لزوم همکاری‌های مشترک، گفت: کارهای بزرگی انجام شده، اما چالش‌های حتی بزرگتری نیز در آینده داریم. ما باید در کنار هم بایستیم تا فضایی فراهم کنیم که لبخند بر لبان شهروندان‌مان بنشیند.
شهردار تهران به برخی تجربیات موفق تهران اشاره کرده و گفت: ما سال‌هاست فعالیت‌های میدانی و برگزاری رویدادهای شاد و بزرگ چندمیلیونی را در تهران تجربه می‌کنیم. رویداد «قهرمان شهر» با مشارکت بیش از یک میلیون نفر در سال، نمونه‌ای از این تجربیات است که در آن شهروندان در زمینه‌های ورزشی با یکدیگر رقابت کرده و فضایی برای همبستگی اجتماعی ایجاد می‌شود.
او تأکید کرد: با بهره‌گیری از مشارکت مردمی و تقویت همکاری‌های بین‌المللی، می‌توانیم شرایط بهتری برای زندگی شهروندان تهرانی فراهم کنیم.
زاکانی همچنین از طرح واگذاری مدیریت محلات تهران به خود مردم سخن گفت و افزود: در هر محله، خدمات و اداره امور بر اساس نظر و رأی‌گیری شهروندان و نخبگان محلی صورت می‌گیرد. این الگو نشان‌دهنده این است که در مشارکت با مردم، اگر ما یک قدم برداریم، شهروندان ده قدم به ما کمک خواهند کرد.
او بر نتایج مثبت این رویکرد تأکید کرده و خاطرنشان کرد: این نوع مدیریت، ظرفیت‌های بزرگی برای پیشرفت و توسعه شهر فراهم کرده و تأثیر قابل توجهی بر کیفیت خدمات شهری و افزایش رضایت شهروندان داشته است.
زاکانی با تأکید بر ادامه مسیر پیشرفت تهران تصریح کرد: هیچ عاملی نمی‌تواند عزم ما برای توسعه و پیشرفت شهر را تضعیف کند. ما با اراده‌ای قوی به مسیر خود ادامه خواهیم داد و بر عزم خود برای تقویت همکاری‌های بین‌المللی با شهرها و سازمان‌های جهانی تأکید داریم.
وی همچنین به رویدادهای جهانی سال گذشته و به‌ویژه مسئله فلسطین اشاره کرده و گفت: ما باید در کنار یکدیگر از حقوق ملت ستمدیده فلسطین دفاع کرده و جهانی امن و عاری از تهدیدات کسانی بسازیم که با بشریت دشمنی می‌کنند.
زاکانی افزود: اگر امروز با یکدیگر همکاری نکنیم، در برابر زیاده‌خواهی‌های نظام سلطه جهانی و جنگ‌ها و ناآرامی‌هایی که غده سرطانی اسرائیل در منطقه ایجاد می‌کند، ملت‌ها نمی‌توانند آسایش داشته باشند.
او در پایان با دعوت به همکاری جمعی تأکید کرد: ما باید دست در دست هم بگذاریم و ظرفیت‌های خود را برای آینده‌ای امن‌تر، سالم‌تر و پیشرفته‌تر بسیج کنیم. آینده مطلوب تنها در سایه همکاری مشترک می‌تواند تحقق یابد.
عبدالمطهر محمدخانی، سخنگوی شهرداری تهران نیز در ادامه بیان کرد: شهرها امروزه به بازیگران کلیدی نظم جدید جهانی تبدیل شده‌اند و بسیاری از چالش‌های بزرگ از بحران‌های زیست‌محیطی و تحولات اقلیمی گرفته تا تحول‌های اقتصادی و اجتماعی، در شهرها بروز می‌کند.
وی افزود: به همان اندازه که بحران‌ها جنبه شهری دارند، راه‌حل‌ها نیز باید بر اساس شهرها ارائه شوند. در این راستا، اهمیت دیپلماسی اقتصادی در شهرها و نقش آن در تقویت تاب‌آوری امروز بیش از هر زمان دیگری نمایان شده است.
محمدخانی با اشاره به مزایای شهرها در انجام تصمیم‌گیری‌های سریع‌تر نسبت به دولت‌ها، گفت: شهرها به دلیل عدم وجود بروکراسی سنگین، ملاحظات سیاسی و پیچیدگی‌های محدودکننده، قادر به اقدام سریع و کارآمدتر هستند.
او یکی از ظرفیت‌های کلیدی در این مسیر را تبادل تجربیات، خدمات و توانمندی‌ها میان شهرها دانست و تصریح کرد: این مدل می‌تواند جریان توسعه را میان شهرها تسریع بخشد و بدون اتکاء به سازوکارهای پیچیده دولتی، زمینه‌ساز همکاری‌ها شود. شهرها می‌توانند خدمات فنی، مدیریتی یا فناورانه خود را به دیگران ارائه دهند و در عوض از ظرفیت‌ها و تجارب یکدیگر از جمله در زمینه‌های مدیریت بحران، انرژی و گردشگری بهره‌مند شوند.
سخنگوی شهرداری تهران همچنین بر این نکته تأکید کرد که این نوع همکاری‌ها ستون‌های تاب‌آوری اقتصادی شهرها را تقویت می‌کند و این شبکه روابط پایدار می‌تواند در دوران بحرانی به عبور از شرایط سخت کمک کند.
وی در ادامه به بعد فرهنگی تبادلات بین شهری اشاره کرده و گفت: در کنار جنبه اقتصادی، هم‌افزایی فرهنگی و تعاملات اجتماعی نیز در افزایش تاب‌آوری شهرها در دنیای پرچالش امروزی اهمیت بالایی دارد.
محمدخانی نامگذاری ایستگاه مترو حضرت مریم مقدس (س) در تهران را یک نمونه بارز از این ظرفیت خواند و توضیح داد: این اقدام فقط یک پروژه عمرانی نبود؛ بلکه نمادی از احترام به یک شخصیت بزرگ و مشترک در ادیان ابراهیمی و پیامی برای گفت‌وگو، همزیستی و احترام متقابل به شمار می‌رود. بازتاب‌های گسترده بین‌المللی این نامگذاری نشان می‌دهد که تصمیمات شهری، حتی در ابعاد کوچک، می‌توانند به تقویت اعتماد، انسجام اجتماعی و همگرایی فرهنگی کمک کنند.
او تاب‌آوری را مفهومی چند بعدی دانسته و خاطرنشان کرد: تاب‌آوری زمانی معنا پیدا می‌کند که فرهنگ، احترام و سرمایه اجتماعی در کنار زیرساخت، فناوری و اقتصاد قرار گیرد.
محمدخانی همچنین افزود: شرکت‌کنندگان در ششمین دوره مسابقه خشت طلایی گرد هم آمده‌اند تا پروژه‌هایی که آینده شهرها را انسانی‌تر می‌کنند، مرور کنند. ایده‌ها و تجربیات ارائه‌شده در این رویداد، تنها برای رقابت نیستند؛ بلکه بذر همکاری‌های جدید اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی میان شهرهای متصل به یکدیگر محسوب می‌شوند.
او در پایان ابراز امیدواری کرد: دستاوردهای این دوره، آغازگر فصل نوینی از همکاری‌های بین‌شهری باشد، فصلی که تهران با تمامی ظرفیت‌های زیرساختی، فرهنگی و انسانی خویش، نقش فعالی در شکل‌دهی به آن ایفا کند.
براساس گزارش سایت شهر، رویداد بین‌المللی اجلاس شهری تهران (Tehran Urban Summit) به همت معاونت امور بین‌الملل شهرداری تهران و مجمع شهرداران آسیایی به هدف تبیین ظرفیت‌های دیپلماسی شهری، هم‌افزایی توانمندی‌ها، تبادل دانش و تجربیات و ایجاد شبکه‌ای پایدار میان شهرها و نهادهای بین‌المللی برگزار می‌شود.