بر اساس گزارش های منتشر شده از خبرگزاری خبرآنلاین، در طی چند سال اخیر تلاش ها برای کاهش تولید خودروهای ناقص در خودروسازی های داخلی به دلیل کمبود قطعه، انجام شده بود، اما مشاهدات اخیر از افزایش دوباره این روند خبر می دهد.
همشهری در خبری اشاره کرده است که ایران خودرو در تازه ترین گزارش خود در ماه گذشته، تولید ۱۹۴ دستگاه خودروی ناقص را به سازمان بورس اعلام کرده است. در مقابل، سایپا و پارس خودرو گزارشی در خصوص تعداد خودروهای ناقص جاری ارائه نکرده اند، اما شکایات مشتریان از عدم تحویل به موقع خودروها نشان می دهد که مشکل خودروهای ناقص در سایپا شاید از ایران خودرو نیز بیشتر باشد.
به عنوان نمونه، تعدادی از مشتریان از عدم تحویل به موقع خودروی شاهین از سوی سایپا نارضایتی خود را ابراز کرده اند. داده ها نشان می دهد که تولید شاهین در فروردین امسال نسبت به مدت مشابه سال قبل، حداقل ۴۱ درصد کاهش یافته است. همچنین، تیراژ تولید خودروهای تیبا، کوئیک و ساینا نیز در این ماه با کاهشی حدود ۱۷ درصد مواجه بوده است. به علاوه، تولید رانا در ایران خودرو متوقف شده و همچنین تیراژ گروه پژو با افت ۱۵ درصدی روبه رو بوده است، که بخشی از این کاهش به تغییر استراتژی در صنعت و حرکت به سمت خودروهای تازه تری همچون هایما، چانگان و سایر محصولات جدید داخلی مربوط می شود.
در چنین شرایطی، تولید خودروهای ناقص از سوی شرکت سایپا چیزی نیست که مسئولان آن بتوانند آن را انکار کنند. به عنوان مثال، در پایان هفته گذشته، رضا حسینی، مدیر ارتباطات و امور بین الملل گروه خودروسازی سایپا، با عذرخواهی از مشتریان به دلیل تأخیر در تحویل برخی خودروها بیان کرد که کمبود قطعات باعث تولید برخی خودروها به صورت ناقص شده و این شرکت به سرعت در حال تأمین قطعات مورد نیاز است تا در چند هفته آتی، تمامی این خودروها به مشتریان تحویل داده شود.
او با تأکید بر اینکه تأخیر در تحویل خودرو به مشتریان تنها ناشی از عدم تأمین چند قطعه جزیی است، وعده داد که این قطعات به زودی تأمین شده و خودروها به مشتریان ارسال شود.
با این حال، بازگشت خودروهای ناقص به صنعت خودروسازی در شرایطی رخ داده است که در ماه های پایانی سال گذشته، تعداد خودروهای ناقص در انبار خودروسازان کاهش یافته بود و به نظر می رسید آنها در حال تکمیل خودروهای ناقص موجود در انبارها هستند که از اواسط پاییز به این انبارها بازگشته بودند. اکنون، آمار خودروهای ناقص کاهش نیافته اند و سه خودروساز بزرگ کشور، سال جدید را با تولید دوباره این خودروها آغاز کرده اند. حال پرسش این است که چه عواملی موجب بازگشت دوباره خودروهای ناقص به صنعت خودروسازی شده است؟
کاهش تولید قطعه
در تمام دوره هایی که تولید خودروهای ناقص در خودروسازی ها افزایش یافته، یک مسئله به روشنی خود را نشان می دهد و آن مشکل کاستی در تأمین قطعات است. بخشی از این کمبود به کاهش تولید قطعات داخلی و بخشی دیگر به مشکلات مربوط به قطعات وارداتی مربوط می شود.
به عبارت دیگر، در برخی از دوره ها به خاطر آنکه تأمین قطعات وارداتی ممکن نشده، امکان تولید یک خودرو به طور کامل وجود ندارد و در دوره های دیگر، مصداق مسئله مربوط به کاهش تولید از سوی تأمین کنندگان قطعه است. افت تولید از سوی قطعه سازان داخلی بیشتر به علت مسائل مالی و مشکلات جدی در این صنعت، که عمدتاً ناشی از رفتارهای خود خودروسازان است، برمی گردد.
مشکلات مالی عمده در بخش تولید قطعات، که به صورت عمده ناشی از مطالبات معوق از سوی خودروسازان بوده، منجر به کاهش ظرفیت تولید این قطعه سازان شده است.
بدهی های سنگین خودروسازان به تأمین کنندگان و افزایش زیان های وارده به صنعت قطعه سازی موجب شده است که خودروسازان قادر به تأمین قطعات لازم از تولیدکنندگان داخلی نباشند. دبیر انجمن قطعه سازان نیز اخیراً در این زمینه بیان کرده است که توقف خطوط تولید قطعات به دلیل کمبود مواد اولیه آغاز شده است.
در این شرایط به نظر می رسد که مسئله تأمین قطعه احتمالاً در ماه های آینده، مهم ترین چالش خودروسازان خواهد بود.
قطعات وارداتی
در خلال دوره تحریم ها، مشکل کمبود قطعه برای خودروسازان به وضوح مشاهده می شد، اما کارشناسان بر این باورند که کمبود این قطعات در گذشته تحت تأثیر محدودیت های ارزی قرار داشته است.
طبق آمار، خودروسازان از نیمه سال قبل با موانع ارزی روبه رو بوده اند و این چالش های مربوط به ارز اکنون به ماه های جاری منتقل شده است. در چنین اوضاعی، خودروسازان باید با شفاف سازی بیشتر در خصوص مشکلات ناشی از تولید خودروهای ناقص، سعی کنند تا زوایای بیشتری از این مسأله را روشن نمایند.
۲۱۷