ایمان به منفعت‌زایی «دلالی» با وجود پشتیبانی فرهنگ عمومی از فعالیت‌های مولد

، محمد اصغری در این زمینه توضیحات بیشتری ارائه داد: در این گزارش جامع، به تحلیل نگرش ایرانیان نسبت به شرایط رفاهی جامعه، درک طبقاتی، عدالت اقتصادی، کار و سرمایه‌گذاری، روابط دولت و بازار، مالیات، ترویج حمایت از تولید داخلی، تفاوت‌های مابین رفاه و تجمل، سرمایه‌گذاری خارجی، میزان اعتماد و امید اقتصادی پرداخته شده است.

وی خاطرنشان کرد: این گزارش بر اساس جدیدترین داده‌های پیمایش‌های ملی و افکارسنجی‌های معتبر درباره مسائل اقتصادی تنظیم شده و هدف اصلی آن، ارائه تصویری شفاف و قابل اعتماد از نگرش‌های اقتصادی مردم ایران بوده است.

اصغری افزود: محورها و نکات کلیدی این گزارش ملی شامل مسائلی نظیر اهمیت کار و تلاش فردی در فرهنگ عمومی، ارزش کار تولیدی در بین ایرانیان، کاهش تمایل به سوددهی کار تولیدی در افکار عمومی، حمایت هنجاری از تولید داخلی، نگرش مثبت به مالیات و در عین حال نگرش منفی به شیوه‌های مالیات‌گیری، اهمیت اقتصاد دولتی در ذهنیت مردم، اعتماد و مشارکت اقتصادی و تحلیل وضعیت امید اقتصادی ایرانیان است.

مدیر مرکز رصد فرهنگی کشور تصریح کرد: توجه به داده‌های نگرشی در حوزه اقتصادی می‌تواند ما را از انزوا و افکار قالبی رها کند. به عنوان مثال، با وجود تصورات غلطی مانند «تنبلی ایرانی‌ها» و «دلال منشی ایرانیان»، اما داده‌ها نشان می‌دهد که کار و تلاش اقتصادی عمیقاً در فرهنگ ما ریشه دارد.

وی بیان داشت: گفته می‌شود که با کاهش ارزش تولید و کار مولد، افراد متمایل به انجام فعالیت‌های کمتری هستند و بیشتر به دنبال کسب درآمد از طریق واسطه‌گری، سوداگری و دیگر روش‌ها نظیر خرید ارز و طلا و زمین هستند. در حالی که داده‌ها همچنان نشان می‌دهند که فرهنگ عمومی به لحاظ اخلاقی از کار مولد و تلاش حمایت می‌کند. در یک پیمایش ملی در زمستان سال ۱۴۰۲، اکثر شرکت‌کنندگان تأکید کردند که برای دست‌یابی به درآمد نیاز است که زحمت کشیده شود.

اصغری ادامه داد: علی‌رغم اینکه روحیه و هنجار کار تولیدی به شدت در فرهنگ عمومی پابرجاست، اما داده‌های پیمایشی بیانگر این است که بسیاری از شهروندان بر این عقیده‌اند که پرسودترین فعل اقتصادی در ایران ابتدا دلالی و سپس تجارت از طریق واردات و صادرات می‌باشد. همچنین فقط ۱۰ درصد از جامعه، فعالیت تولیدی صنعتی را به‌عنوان پرسودترین فعالیت اقتصادی ارزیابی می‌کنند.

این پژوهشگر حوزه فرهنگ با اشاره به وجود شکاف میان نگرش و عمل مردم در حوزه اقتصادی گفت: مردم کار تولیدی و تلاش‌های فردی را ارزنده می‌دانند، اما در واقعیت، انگیزه کمتری برای مشارکت واقعی و انجام کار تولیدی دارند. در حالی که به لحاظ هنجاری از کالای ایرانی و صنعت داخلی حمایت می‌کنند، اما انتخاب‌های خرید آن‌ها بیشتر تحت تأثیر کیفیت کالا و قدرت مالی آن‌ها قرار دارد و در صورتی که کالای ایرانی با کیفیت باشد، آن را خریداری می‌کنند.

وی تأکید کرد: در چنین شرایطی، نقش دولت به وضوح افزایش می‌یابد. داده‌های پیمایش‌های ملی نشان‌دهنده اهمیت نقش چشمگیر دولت در تنظیم و توسعه اقتصاد کشور است، به‌طوری که بر اساس برخی نظرسنجی‌ها، حدود ۸۰ درصد از مردم با ورود دولت به امور اقتصادی موافق‌اند و دیدگاه عمومی این است که دولت‌ها باید در زمینه‌سازی، نهادسازی و برنامه‌ریزی اقتصادی دخالت نمایند.

وی تصریح کرد: تجزیه و تحلیل داده‌های ملی ما نشان می‌دهد که بیش از دو سوم جامعه به این باورند که دولت باید بر قیمت کالاها و مزد کارگران نظارت کند و همچنین به اقشار آسیب‌پذیر کمک‌های یارانه‌ای مدنظر داشته باشد. افزون بر این، بیش از نیمی از جمعیت بر این عقیده‌اند که مدیریت کارخانه‌ها باید به دست دولت باشد.

در پایان، بر اساس اعلام روابط عمومی شورای فرهنگ عمومی کشور، اصغری خاطرنشان کرد: توجه به داده‌های فرهنگی در حوزه اقتصادی می‌تواند مقدمه‌ای برای تحقق منشور سال ۱۴۰۳ و پیشبرد مشارکت مردمی در تولید باشد.