خاکشیر به عنوان یک گیاه خودروی منحصر به فرد در نقاط مختلف ایران، از جمله در رشته کوه های البرز، مناطق شمالی کشور، بوشهر، سیستان و بلوچستان، آذربایجان، لرستان، کرمانشاه و خراسان جنوبی به وفور یافت می شود. ترکیبات مفید خاکشیر شامل اسید لینوئیک، اسید لینولنیک، اسید اولئیک، اسید پالمتیک و اسید استئاریک است. این گیاه دارای قسمت های مختلفی می باشد، اما دانه های آن به عنوان بخش خوراکی و مطلوب شناخته می شوند.
خواص و فواید درمانی خاکشیر
دفع سنگ کلیه
کلیه ها به عنوان تصفیه کننده گان طبیعی بدن، وظیفه تصفیه مایعات و پسماندها را بر عهده دارند. اما گاهی اوقات این مواد زائد تجمع یافته و موجب تشکیل سنگ کلیه می شوند. مصرف شربت خاکشیر همراه با ترنجبین می تواند به دفع سنگ های کلیه کمک شایانی نماید.
جوش و آکنه صورت
خواص ضدباکتریایی قوی خاکشیر به آن کمک می کند تا پوست را پاکسازی کند و به این ترتیب به درمان جوش و آکنه های صورت کمک نماید.
درمان لک صورت
خاکشیر یکی از بهترین مواد طبیعی برای سم زدایی پوست به شمار می آید و به روشن شدن و کاهش لک های رنگدانه ای پوست یاری می رساند.
رفع تشنگی
احساس تشنگی به نیاز بدن به آب متفاوت است. در زمان احساس تشنگی، برخی نوشیدنی ها مانند شربت آبلیمو معمولاً باعث افزایش ترشح بزاق می شوند و احساس تشنگی را زودتر برطرف می کنند، اما این بدان معنا نیست که نیاز بدن به آب تأمین شده است. نوشیدنی هایی مثل خاکشیر به سبب دانه های جاذب آب خود، در زمان تشنگی بسیار مؤثر و مناسب هستند.
رفع بوی بد دهان
بوی بد دهان یک مشکل رایج است که می تواند افراد را در برقراری ارتباطات اجتماعی محدود کند. خاکشیر به سم زدایی بدن کمک می کند و در بهبود شرایط تنفسی نقش دارد، بنابراین می تواند بوی بد دهان را برطرف کند. برای درمان این مشکل، توصیه می شود هر روز عصر یک لیوان شربت خاکشیر و ترنجبین مصرف کنید.
درمان کبد چرب
کبد چرب یکی از مشکلات شایعی است که افراد زیادی با آن مواجه اند و می تواند عوارض ناگواری بر جسم بگذارد. خاصیت دیورتیک طبیعی خاکشیر در سم زدایی و پاکسازی کبد از چربی های اضافی بسیار موثر است و به درمان مشکلات کبدی، از جمله کبد چرب، کمک می کند.
درمان لاغری
اگر قصد دارید وزن خود را افزایش دهید و به انواع مکمل های غذایی و دارویی روی آورده اید، پیشنهاد می کنیم هر روز صبح ناشتا قبل از صرف صبحانه از شربت خاکشیر و شیر استفاده کنید. این اقدام به مرور زمان می تواند به افزایش وزن و درمان لاغری کمک کند.
تسکین التهاب مجاری ادراری و کلیه
بسیاری از افراد شاید از خاصیت درمان بخش خاکشیر در کاهش التهاب مجاری ادراری و کلیه بی خبر باشند. با این حال، در متون طب سنتی به اثر مثبت خاکشیر در تسکین این نوع التهابات تأکید شده است، به ویژه در شرایطی که شخص دچار سنگ کلیه باشد. نوشیدن روزانه ۴ تا ۵ لیوان خاکشیر که با شیرینی طبیعی مانند سکنجبین شیرین شده باشد، بسیار مؤثر است.
پاکسازی روده
اسهال یکی از شایع ترین مشکلات تابستانی است که می تواند فعالیت های روزمره شما را مختل کند و در صورتی که درمان نشود، می تواند به کم آبی بدن منجر شود. خاکشیر با پاکسازی روده ها و از بین بردن میکروب های مسبب اسهال، مفید است. برای تسکین این عارضه، شربت خاکشیر را با آب سرد تهیه کرده و کمی عسل یا شکر به آن بیفزایید. نوشیدن این ترکیب هر دو ساعت یکبار به بهبود وضعیت کمک می کند.
درمان یبوست
اختلال در حرکات روده و ماندن مواد زائد پس از هضم غذا در بدن، سبب یبوست می شود. در طب سنتی، خوردن شربت خاکشیر برای درمان این عارضه تجویز می شود. اگر شربت خاکشیر با آب گرم تهیه شود، خاصیت ملین پیدا کرده و در تسکین یبوست مؤثر است. دو قاشق غذاخوری خاکشیر را با یک لیوان آب گرم ترکیب کرده و هر روز صبح و شب از این شربت بنوشید.
فواید خاکشیر برای کودکان
استفاده از شربت خاکشیر یک روش طبیعی برای درمان یبوست در کودکان است. با این حال، توصیه می شود برای کودکان زیر سه سال از خاکشیر استفاده نشود. اگر تصمیم دارید به این گروه سنی خاکشیر بدهید، حتماً شربت را از صافی رد کرده و آب آن را به کودک ارائه دهید. همچنین قبل از دادنش به کودکان زیر سه سال، حتماً با پزشک مشورت کنید.
پیشگیری از دل ضعفه
برخی افراد در طول روز ممکن است دچار دل ضعفه شوند که این مشکل می تواند در روزهای گرم تابستان یا ایام رمضان نمایان شود. برای پیشگیری از دل ضعفه کافیست خاکشیر را با آب عسل ترکیب کرده و میل کنید.
درمان سرماخوردگی و تب
خاکشیر به دلیل داشتن خواص ضدباکتریایی و ضدویروسی به بدن در مقابله با بیماری های نظیر سرماخوردگی کمک می کند. همچنین، به دلیل طبع سرد آن، می تواند دمای بدن را کاهش دهد و تب را پایین بیاورد.
درمان فشار خون
برای کنترل فشار خون، مقدار معادل یک لیوان خاکشیر را به خوبی کوبیده و به پودر تبدیل کنید. سپس آن را در ظرفی ریخته و به آهستگی به آن آب اضافه کنید تا خمیری یکدست به دست آید. برای تأثیر بهتر، می توانید این خمیر را هفته ای یک تا دو بار بر روی پاهای خود بمالید و اجازه دهید تا صبح باقی بماند که به کنترل فشار خون تان کمک می کند.
درمان شوره سر
در طب سنتی، اختلال در عملکرد کبد به عنوان علت اصلی شوره سر شناخته می شود. در شرایطی که کبد از دفع مواد زاید به شکل طبیعی ناتوان باشد، ممکن است این مواد از طرق غیرمرسوم مانند پوست سر دفع شوند، که منجر به ایجاد شوره خواهد شد. مصرف خاکشیر به بهبود عملکرد کبد کمک کرده و در درمان شوره سر مؤثر خواهد بود.
متعادل ساختن وزن
خاکشیر به بهبود حرکات روده کمک کرده و با دفع سموم و پاکسازی آنها، به کاهش چربی اضافی و لاغری یاری می رساند. شربت خاکشیر را به صورت ناشتا مصرف کنید. همچنین، برای افزایش وزن، مصرف خاکشیر ناشتا همراه با یک لیوان شیر توصیه می شود. این کار به تقویت معده و افزایش اشتها کمک کرده و در نتیجه به درمان لاغری یاری می دهد.
درمان یبوست بارداری
از خواص خاکشیر در بارداری می توان به درمان یبوست اشاره کرد. بانوان باردار به ویژه در معرض کم آبی و مشکلاتی چون یبوست قرار دارند و خاکشیر به عنوان یک ملین طبیعی می تواند در تسکین این عارضه کمک کند. با این حال، قبل از مصرف خاکشیر در دوران بارداری با پزشک مشورت کنید.
درمان گرمازدگی
یکی از مهم ترین خواص خاکشیر، درمان گرمازدگی است که آن را به یک نوشیدنی محبوب برای تابستان تبدیل می کند. مصرف خاکشیر می تواند دمای بدن را کاهش دهد و در پیشگیری از گرمازدگی مؤثر باشد.
مضرات و موارد منع مصرف خاکشیر
• مصرف بیش از حد خاکشیر در دوران شیردهی ممکن است باعث دل درد و نفخ در مادر و نوزاد گردد.
• استفاده طولانی مدت از خاکشیر می تواند احتمال ابتلا به مگاکولون را افزایش دهد. این عارضه به دلیل انبساط روده بزرگ به وجود آمده و فرد مبتلا قادر به دفع مدفوع یا گاز نخواهد بود.
• مصرف بیش از حد خاکشیر می تواند منجر به بروز ورم یا زخم معده شود.
• زیاده روی در مصرف خاکشیر ممکن است سبب ایجاد اسهال شود.
• اگر مزاج سرد دارید و به بیماری های نظیر روماتیسم یا آرتروز مبتلا هستید، بهتر است مصرف خاکشیر را محدود کرده و آن را همراه با عرق نعنا یا عسل تناول کنید.
• توصیه می شود که خاکشیر برای کودکان زیر سه سال مورد استفاده قرار نگیرد.
• در نهایت، خاکشیر به عنوان یک ملین شناخته می شود و استفاده مکرر از آن می تواند باعث تنبلی روده ها شود، به طوری که بدون یک ماده ملین نتوانند عمل دفع را انجام دهند.