“کنت رایت” (Kenneth Wright)، نویسنده برجسته این تحقیق، بیان کرد: زمانی که به دلایل مختلف مانند انجام شیفتهای شبانه، تا نیمههای شب بیدار میمانیم، فرایندهای طبیعی بدن ما به سرعت دچار تغییر میشوند و در صورت ادامه این وضعیت، ممکن است به سلامتمان آسیب جدی وارد شود.
این پژوهش برای نخستین بار به بررسی ارتباط میان سطح پروتئینهای موجود در خون انسان، که به آن “پروتئوم پلاسما” (plasma proteome) گفته میشود، و اثر تغییر زمان خواب و تغذیه بر آنها میپردازد.
در این تحقیق، ۳۰ پروتئین مشخص شدهاند که فارغ از زمان خواب و غذا، با ساعت زیستی بدن سازگار عمل میکنند.
این یافتهها میتوانند به عنوان راهکاری برای درمان افرادی که به کار در شیفتهای شب پرداخته و با خطر ابتلا به بیماریهای دیابت و سرطان مواجه هستند، عمل کنند.
“کریستوفر دپنر” (Christopher Depner)، یکی از محققان این پژوهش توضیح داد: در صورتی که بتوانیم پروتئینهای تنظیمکننده ساعت بیولوژیکی بدن را شناسایی کنیم، قادر خواهیم بود زمان درمانها را با توجه به این پروتئینها تنظیم نماییم.
برای این آزمایش، محققان شش مرد سالم را انتخاب کرده و به مدت شش روز در “مرکز تحقیق بالینی CU” تحت نظر داشتند. در این مدت، آنها رژیم غذایی، خواب، فعالیت و میزان نوردهی را برای این افراد کنترل کردند.
در دو روز ابتدایی، این شش نفر مطابق با روال زندگی عادی خود رفتار کردند. سپس به تدریج وارد مرحلهای شدند که مشابه شیفت شب بود، به طوری که آنها به مدت ۸ ساعت در طول روز میخوابیدند و در تمام شب بیدار میماندند و بعد غذا میخوردند.
محققان به صورت چهار ساعتی از این افراد نمونه خون برداشتند و برای بررسی سطح و الگوهای روزانه ۱۱۲۹ پروتئین از فناوری نوین توسعه یافته توسط محققان دانشگاه کلرادو بولدر بهره بردند. در نتیجه، ۱۲۹ پروتئین شناسایی شدند که الگوهای آنها تحت تأثیر بیداری شبانه تغییر میکرد.
دپنر اظهار داشت: “در روز دوم، ما پروتئینهایی را بررسی کردیم که معمولاً در طول روز افزایش یافته و در شب کاهش مییابند.”
یکی از این پروتئینها “گلوکاگون” (glucagon) بود که وظیفه آن افزایش سطح قند خون از طریق کبد است. در شرایطی که افراد شب بیدار میماندند، سطح این پروتئین حتی از روز هم بالاتر میرفت. این الگوی تغییر میتواند به توضیح افزایش ریسک ابتلا به دیابت در افرادی که به کار شبانه مشغول هستند، کمک کند.
برنامه شبیهسازی شبکاری در این افراد همچنین به کاهش میزان “فاکتور رشد فیبروبلاست ۱۹” (fibroblast growth factor ۱۹) منجر شد.
محققان متذکر شدند که تمامی افراد در شرایط نور کم نگهداری میشدند، بنابراین تأثیر نور بر نتایج ناچیز بوده است. حتی در غیاب نور در ساعت شب، تغییرات پروتئینی سریعتر رخ میداد که نشان میدهد مشکل تنها به نور مربوط نمیشود؛ بلکه رفتارهایی مثل مصرف خوراکی در زمان نامناسب یا بیداری در ساعات نادرست میتواند عواقب جدی به همراه داشته باشد.
