با همکاری‌کنندگان سوئیسی کلیدی در تولید موشک «آریان ۶» آشنا شوید

سوئیس به عنوان یکی از کشورهای founding آژانس فضایی اروپا (ESA) از دهه‌ها پیش در حوزه فضایی فعالیت‌های مهمی را انجام داده است.

طبق اطلاعات منتشر شده در وب‌سایت رسمی آژانس فضایی اروپا، نوآوری‌های سوئیسی به‌طور گسترده‌ای هم روی سطح زمین و هم در فضای فراتر از آن دیده می‌شوند. در زمان فرود تاریخی انسان بر روی ماه، خدمه مأموریت «آپولو ۱۱» ساعت‌های سوئیسی به دست داشتند و لباس‌های فضایی آن‌ها با استفاده از اتصال‌دهنده قلاب-حلقه‌ای که یک مهندس سوئیسی ابداع کرده بود، محکم می‌شد. امروزه، دانشگاه‌ها و شرکت‌های سوئیسی در غالب مأموریت‌های علمی آژانس فضایی اروپا، از قبیل «مدارگرد خورشیدی» (Solar Orbiter)، «تلسکوپ فضایی گایا» (Gaia Space Telescope)، «کاوشگر قمرهای یخی مشتری» (JUICE) و مریخ‌نورد «اگزومارس» (ExoMars) یا «روزالیند فرانکلین» (Rosalind Franklin) مشارکت دارند.

سهم سوئیس از برنامه «آریان ۶» (Ariane 6) معادل ۲.۴ درصد است و دو شرکت مستقر در سوئیس با نام‌های «بیاند گرویتی» (Beyond Gravity) و «اپکو تکنولوژیز» (APCO Technologies) مسئول تأمین قطعات موشک آریان ۶ و تجهیزات ضروری برای پشتیبانی زمینی آن هستند.

اجزای مورد نیاز برای مونتاژ موشک آریان ۶ از سوی شرکت‌های ۱۳ کشور عضو آژانس فضایی اروپا که در برنامه آریان ۶ مشارکت دارند تأمین می‌شود. این شرکت‌ها به‌منظور ساخت موشک سنگین اروپا، دانش و تخصص خود را تحت نظارت شرکت «آریان‌گروپ» (ArianeGroup) که پیمانکار اصلی طراحی موشک آریان ۶ است، به کار می‌گیرند.

در ادامه، به بررسی فعالیت دو شرکت سوئیسی در تأمین قطعات آریان ۶ خواهیم پرداخت.

بیاند گرویتی و محافظت از محموله‌های با ارزش

شرکت بیاند گرویتی که در گذشته با نام «RUAG Space» شناخته می‌شد، از زمان اولین پرواز موشک آریان در سال ۱۹۷۹ کلاهک‌های پسارگیر بار را برای تمامی مأموریت‌های این موشک فراهم کرده و این روند را برای آریان ۶ نیز ادامه خواهد داد.

بارهای مفید آریان ۶ که معمولاً شامل ماهواره‌ها می‌شوند، در بالای بدنه آن که به شکل مخروطی است، قرار می‌گیرند و این بخش به صورت عمودی به دو قسمت تقسیم می‌شود. این محموله‌های ارزشمند که به فضای بیرونی انتقال می‌یابند، نیاز به محافظت مؤثر در برابر شرایط سخت حرارتی، صوتی و آیرودینامیکی دارند که در حین پرتاب و عبور از جو زمین با آن مواجه می‌شوند.

وظیفه محافظت از این محموله‌ها بر عهده کلاهک‌های پسارگیر بار است که قسمت مخروطی بالای موشک را تشکیل می‌دهند. این دو بخش کلاهک پس از برآورده شدن وظیفه خود و خروج از جو زمین، از یکدیگر جدا می‌شوند و محموله زیرین نمایان می‌شود.

این بخش‌های ضروری موشک که در تأسیسات امن سوئیس تولید می‌شوند، به دو نوع ۲۰ و ۱۴ متری برای جا دادن مسافران با اندازه‌های مختلف ارائه می‌گردند. نوع بزرگ‌تر کلاهک‌ پسارگیر بار وزنی در حدود ۲.۶ تن و نوع کوچک‌تر ۱.۸ تن دارد و هر دو با قطر ۵.۴ متری موشک هماهنگی دارند. هر قسمت از کلاهک‌ پسارگیر بار به‌صورت یکپارچه از مواد فیبر کربنی ساخته می‌شود و برای رسیدن به شکل نهایی خود در یک کوره صنعتی پخته می‌شود.

اپکو تکنولوژیز و تأمین اتصالات تقویت‌کننده و پشتیبانی زمینی

موشک آریان ۶ در دو نسخه متفاوت با دو یا چهار موتور تقویت‌کننده طراحی شده است. هر یک از این تقویت‌کننده‌ها که به‌طور فنی به عنوان «موشک جامد مجهز» (ESR) شناخته می‌شوند، نیروی رانشی معادل بیش از ۳۵ موتور جت را تولید کرده و نیروی لازم برای برخاستن را فراهم می‌آورند. شرکت اپکو تکنولوژیز مسئول تأمین کلاهک دماغه تقویت‌کننده و اتصالاتی است که موتورها را به هسته موشک متصل می‌کند. در فرایند ساخت موشک، همه جزئیات حائز اهمیت هستند، بنابراین اتصالات تقویت‌کننده لازم است تا در برابر نیروی سنگین رانشی انتقال یافته به هسته مقاوم باشند.

به علاوه، شرکت اپکو تکنولوژیز اجزای «تجهیزات مکانیکی پشتیبانی زمینی» (MGSE) را نیز تأمین می‌کند. همان‌گونه که از نام این تجهیزات پیداست، آن‌ها برای حرکت به سمت آسمان طراحی نشده‌اند و عمدتاً به‌صورت افقی و در سطح زمین و دریا، در اطراف سالن‌های مونتاژ و مراکز آزمایش جابجا می‌شوند و نقش کلیدی در فرآیند توسعه موشک تا زمان پرتاب ایفا می‌کنند. تجهیزات مکانیکی پشتیبانی شامل ابزارهای لازم برای مونتاژ و یکپارچگی بخش‌های مختلف در شهر برمن آلمان، بخش اصلی مونتاژ در شهر له مورو فرانسه و همچنین کانتینرهای با کنترل دما است که به منظور نگهداری و انتقال ایمن موشک از اروپا به منطقه گویان فرانسه استفاده می‌شوند.

در پایگاه فضایی اروپا، شرکت اپکو تکنولوژیز مسوول تأمین «داک کپسوله‌سازی» (Encapsulation Dock) است که امکان مونتاژ و حمل کلاهک‌ پسارگیر بار را دور محموله‌های آریان ۶ فراهم می‌آورد. همچنین این شرکت «تریلر کامپوزیت بالایی» (Upper Composite Trailer) را تامین می‌کند که محموله را در کلاهک‌ پسارگیر بار خود به سکوی پرتاب انتقال می‌دهد.

این تریلر که عرضی برابر با ۶ متر و طولی معادل ۲۶ متر دارد، به اندازه یک زمین تنیس است و دارای دو کابین راننده است. راننده به جای عقب رفتن می‌تواند از آن خارج شده و به طرف دیگر منتقل شود تا در مسیر معکوس حرکت کند. این تریلر که وزن آن ۱۸۰ تن است، دارای ۳۲ چرخ و سه ژنراتور برای تأمین انرژی می‌باشد.

شرکت اپکو تکنولوژیز همچنین ربات‌های حمل‌کننده‌ای را می‌سازد که هسته مرکزی آریان ۶ را از ساختمان مونتاژ به سکوی پرتاب در فاصله‌ای حدود ۸۰۰ متر دورتر منتقل می‌کنند. این وسایل نقلیه خودکار، نوار مغناطیسی زیر جاده را دنبال کرده و موشک را در آخرین سفر خود پیش از پرتاب به‌طور کامل تراز نگه می‌دارند. پس از رسیدن به سکوی پرتاب، حرکات طراحی شده توسط دو وسیله نقلیه خودکار در انتهای عقب موشک به همراه یک بالابر، هسته مرکزی را به موقعیت پرتاب عمودی خود می‌رسانند.