«کدام بازار بهترین گزینه برای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود؟» این پرسش همچنان یکی از دغدغه‌های اصلی سرمایه‌گذاران خرد به شمار می‌آید و در شرایطی که نااطمینانی‌ها در فضای اقتصادی کشور پابرجاست، ایرانی‌ها در تلاشند تا با شناسایی بازارهای مطلوب، حداقل پس‌اندازهای خود را به طلا، دلار، مسکن، خودرو و… تبدیل کنند.
اما در شرایط حاضر، بهترین انتخاب برای سرمایه‌گذاری کدام بازار است؟ کدام بازارها مورد توجه مردم قرار دارند؟
در این راستا، محمدجواد نظری و محمدعلی احمدزاد، تحلیلگران و کارشناسان بازارهای مالی به پرسش‌های اقتصادنیوز پاسخ داده‌اند.
نظری: در شرایط نااطمینانی، طلا و دلار بهترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری هستند
محمدجواد نظری، تحلیلگر بازارهای مالی در گفتگو با اقتصادنیوز، طلا و ارز را به‌عنوان بهترین گزینه‌ها برای سرمایه‌گذاری معرفی کرد و اظهار داشت: «در حال حاضر تا پایان سال، بازار طلا و دلار همچنان بهترین مکان‌ها برای سرمایه‌گذاری به شمار می‌روند. در وضعیت کنونی یا احتمال جنگ وجود دارد یا ندارد؛ غیر از این دو شرایط، گزینه دیگری مطرح نیست. اگر جنگی در بگیرد، ریسک بزرگی را به کشور اعمال خواهد نمود. در صورت عدم وقوع جنگ، حتی اگر سایه آن همچنان بر فراز ما باقی بماند، سرمایه‌گذاران بزرگ این نکته را در تصمیم‌گیری‌های خود مدنظر قرار خواهند داد. این سایه، به‌طور مؤکد همانند فضای جنگی عمل کرده و باعث افزایش تقاضا برای دارایی‌های امن همچون طلا و دلار خواهد شد.
او همچنین افزود: «چه جنگ شود و چه نشود، مشکل کسری بودجه همچنان داریم، با این تفاوت که شدت آن متفاوت خواهد بود. در خوشبینانه‌ترین حالت، پیش‌بینی می‌شود که تورم حدود ۵۰ درصد باشد؛ به‌ویژه که نقدینگی در سه ماهه اول سال حدود ۱۰ درصد رشد یافته و از ۱۰ به ۱۱ همت رسیده است. اگر جنگ رخ دهد، انتظار می‌رود که این عدد بالاتر برود، و به افزایش تقاضا برای طلا و دلار از منظر سرمایه امن و پوشش تورم منجر شود.»
مسکن درخشش سابق خود را ندارد
این تحلیلگر بازارهای مالی درخصوص سرمایه‌گذاری در بازار مسکن تأکید کرد: «باید از جنبه‌های مختلف به بازار مسکن نگاه کرد، اما به‌طور کلی، این بازار درخشش سابق خود را نخواهد داشت. در بررسی بلندمدت، جمعیت به‌عنوان یک عامل مهم مطرح است. در دو دهه گذشته، افزایش جمعیت باعث رشد قابل توجه قیمت مسکن به میزان ۵۰۰ برابر شده است. یکی از دلایل حمایت از تقاضای واقعی مسکن، افزایش جمعیت دهه شصتی‌ها بود. این دهه با چالش‌های مختلفی مواجه بوده و به سن بزرگسالی که می‌رسیدند، بحران‌هایی فرا روی آنها بود. اگرچه نرخ تجرد قطعی در میان این گروه بالا است، اما به دلیل تعداد بالای آنها، نیاز به مسکن همیشه حس می‌شد.
وی تصریح کرد: «در حال حاضر، جمعیت دیگر از تقاضای واقعی حمایت نمی‌کند. اگر به بازه زمانی کوتاه‌تری نگاه کنیم، مسائلی نظیر مشکلات زیست‌محیطی و کمبود منابع آبی و انرژی موجب می‌شود که افراد به سمت دارایی‌های نقدشوندگی بروند و بازار مسکن از نظر نقدشوندگی در وضعیت مناسبی قرار ندارد. از سوی دیگر، قدرت خرید مردم نسبت به قیمت مسکن به‌طور قابل توجهی افت کرده است. به‌عنوان مثال، در سال‌های ۹۶ و ۹۷ نسبت قیمت به اجاره به شدت افزایش یافته و این نشان‌دهنده آن است که تقاضا عقب‌مانده و قدرت خرید مردم پایین‌تر از حد استاندارد است. اگر تقاضایی برای مسکن وجود داشته باشد، احتمالاً محدود به واحدهای کوچک با متراژ ۴۰ تا ۶۰ متر و قیمت حدود سه تا پنج میلیارد تومان خواهد بود.
بنابراین، او نتیجه‌گیری کرد که: «رشد بازار مسکن محدود است و احتمالاً این بازار در آخرین رده قرار خواهد گرفت. حتی انتظار می‌رود بازار خودرو نیز نسبت به مسکن عملکرد بهتری داشته باشد و در خوشبینانه‌ترین حالت، قیمت مسکن بین ۵ تا ۱۰ درصد افزایش یابد، و در صورت وقوع جنگ، ممکن است که قیمت‌ها کاهش یابد.»
نظری همچنین به وضعیت بازار سهام اشاره کرد و خاطرنشان کرد: «در بورس یک قانون وجود دارد؛ قیمت‌ها به سمت ارزش ذاتی خود بازمی‌گردند، هرچقدر هم نسبت به آن فاصله بگیرند. شرکت‌ها و دارایی‌های مطرح معمولاً حول ارزش ذاتی مبادله می‌شوند و فضا برای رشد بیشتر محدود است. علاوه بر این، قیمت دلار نیز بر درآمد بورس تأثیر می‌گذارد. بعد از بروز جنگ، ظرفیت تولید و توان اقتصادی ما کاهش پیدا می‌کند. به عقیده من، اکنون سهام حول ارزش ذاتی خود مبادله می‌شود.»
او در مورد بازار خودرو نیز بیان کرد که: «بازار خودرو به قیمت دلار وابسته است و احتمال رشد آن نسبت به دلار کمتر خواهد بود. پس از طلا، دلار و ارزهای دیجیتال، بازار خودرو گرایش بیشتری به نمایش خواهد داشت، اما احتمالاً به‌طور کامل نتواند پوشش تورمی ایجاد کند.»
شرایط استخدام نسبت به خرداد و تیر بهبود یافته است، اما…
این کارشناس بازار سرمایه درباره فضای نااطمینانی حاکم بر اقتصاد ایران تأکید کرد: «ماشه فعال شده و از نظر مالی به تنگنای بیشتری دچار می‌شویم و حتی فروش نفت تحت‌الشعاع قرار گرفته است. اما در خصوص جنگ، هر چند احتمال وجود دارد، هنوز اطمینان کاملی به وقوع آن نیست. سرمایه‌گذاران همواره ریسک سایه جنگ را در نظر دارند، حتی اگر جنگی درنگیرد. اگر نشانه‌هایی از امیدواری نمایان شود، خود را در حوزه اشتغال نشان می‌دهد و مدیران باید اقدام به استخدام کنند، اما در حال حاضر چنین چیزی مشاهده نمی‌شود. هرچند شرایط استخدام نسبت به خرداد و تیر بهبود یافته، اما همچنان در مسیر انقباض قرار دارد.»
نظری درباره تقاضا برای طلا و دلار گفت: «طلای موجود هنوز هم دارای تقاضای بالایی است و در سطح جهانی، طلا به شدت مورد توجه قرار گرفته است. با این حال، فکر می‌کنم که طلا و دلار طی دو یا سه ماه آینده نتوانند سقف جدیدی را ثبت کنند. با توجه به افزایش تقاضای خرد برای طلا، این تقاضا به نظر می‌رسد که باقی خواهد ماند. افزایش قیمت دلار نیز باعث می‌شود تا بخشی از سرمایه‌ها به سمت طلا و دلار حرکت کند، بنابراین طلا به نسبت دلار در موقعیت بهتری قرار دارد.»
خروج سرمایه از کشور همچنان ادامه دارد
تحلیلگر بازارهای مالی درباره احتمال خروج سرمایه‌ها از کشور به دلیل بی‌ثباتی‌های سیاسی و اقتصادی فعلی گفت: «خروج سرمایه‌ها وجود دارد، اما به دلیل ناکارآمدی بازارها، قسمتی از آن هنوز به وقوع نپیوسته است. برای همگان واضح بود که مکانیزم ماشه فعال خواهد شد، اما تا زمانی که فعال نشود، تأثیر آن بر قیمت‌ها محسوس نخواهد بود. هم‌اکنون هم خروج سرمایه از کشور برقرار است، اما عواملی نظیر احتمال بروز جنگ یا ناامنی اجتماعی و یا هر واقعه‌ای که به عدم‌قطعیت بیافزاید، می‌تواند باعث تشدید خروج سرمایه گردد.»
احمدزاد: طلا و ارز فعلاً بهترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری هستند
محمدعلی احمدزاد، کارشناس بازارهای مالی نیز در گفتگو با اقتصادنیوز اظهار داشت: «اگر از جنگ فاصله بگیریم، بازار سهام هم به ثبات بیشتری دست خواهد یافت و توجه به صنعت جلب می‌شود. همچنین، برای تأمین مالی سرمایه‌های شرکت‌ها، بازار سرمایه انتخاب مناسبی است. اما اگر احتمال جنگ همچنان موجود باشد، باید تجدید نظری در این زمینه داشته باشیم و به سایر دارایی‌های سرمایه‌ای که قابلیت تبدیل به ارز و طلا را دارند توجه کنیم.»
به گفته این کارشناس بازارهای مالی، فضای نااطمینانی در اقتصاد ایران برای سرمایه‌گذاران خارجی مشهود است، اما برای سرمایه‌گذاران داخلی هنوز هم شرایط کسب و کار محدود است؛ به همین دلیل ترجیح می‌دهند به سمت بازار سرمایه بروند یا دارایی‌های سرمایه‌ای نظیر خودرو، مسکن یا زمین را خریداری کنند. این گزینه‌ها مواردی هستند که سرمایه‌گذاران به دنبال آنها هستند.
احمدزاد همچنین افزود: «هنوز هم فضای سرمایه‌گذاری وجود دارد، به‌ویژه در بازار سرمایه. برای سرمایه‌گذاری‌های کوچک نیز صندوق‌های طلا به وفور فعال‌اند که به‌عنوان گزینه‌ای مطمئن برای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند. در این بازارها حتی با مبالغ اندکی از ۲ میلیون تومان یا حتی هزار تومان می‌توان سرمایه‌گذاری انجام داد. در جایی که پول ارزش خود را از دست می‌دهد، خوشبختانه در بازار سرمایه همچنان پول ارزش خود را حفظ می‌کند؛ چه در مبلغ کم و چه زیاد.»
وی درخصوص سرمایه‌گذاری در بازار مسکن تأکید کرد: «برای سرمایه‌گذاران ریسک‌گریز، بازار مسکن معمولاً گزینه مناسبی است؛ زیرا به‌طور معمول، می‌تواند حداقل تورم را پوشش دهد و به‌نوعی مبنای تورم محسوب می‌شود. لذا می‌توان آن را به‌عنوان یکی از برترین بازارها شناخته شده در نظر گرفت. به‌علاوه، همراه با اوراق با درآمد ثابت، بازار مسکن نیز می‌تواند گزینه دوم برای سرمایه‌گذاری باشد.»
این کارشناس بازارهای مالی همچنین به سرمایه‌گذاری در حوزه رمزارزها اشاره کرده و گفت: «سرمایه‌گذاری در رمزارزها به قوانین و مقررات بستگی دارد. در صورت وجود بازار شفاف و حمایت قانونی، این حوزه می‌تواند گزینه مناسبی برای سرمایه‌گذاری باشد. در حال حاضر بسیاری از افراد در ایران در این حوزه فعالیت می‌کنند. بیت‌کوین هنوز هم به‌عنوان گزینه اصلی شناخته می‌شود، در حالی که سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر به دنبال گزینه‌های جذاب‌تری نیز هستند.»