گوهریسنا انزانی با اشاره به اینکه شادی و شادابی در دنیای امروز بهعنوان نشانهای از سلامت روانی شناخته میشود و از طریق خنده و شوخی بهطور بیرونی نمایان میگردد، بیان کرد: شوخطبعی یک فرآیند درونی است که بههمراه شوخی، زمینهساز بروز بسیاری از حالات مثبت رفتاری در افراد میشود.
وی افزود: هرچند بر اساس نظریات مختلف، شوخی تعاریف متنوعی دارد، اما بسیاری اعتقاد دارند که شوخی و شوخطبعی میتواند به کاهش تنش و مراقبت از خود در شرایط دشوار زندگی منجر شود. شوخطبعی محصول زندگی اجتماعی بوده و ما به آن در تعاملات اجتماعی خود نیاز داریم.
این روانشناس تصریح کرد که نباید شوخی را با تمسخر اشتباه گرفت و گفت: شوخی معمولاً بهصورت جذاب و خلاقانه ارائه میشود و باعث خوشحالی، تقویت ارتباطات بین فردی، ایجاد کاهش در اضطراب و کم کردن فاصلههای اجتماعی، بهبود روابط عاطفی و کاهش علائم جسمانی میگردد. در حالی که شوخطبعی میتواند نتایج مثبت به همراه داشته باشد، نوع منفی آن که شامل طعنه و کنایه است، معمولاً آثار منفی روانی بر روی اطرافیان فرد برجا میگذارد.
وی همچنین به علائم مربوط به شوخیهای منفی اشاره کرد و گفت: افرادی که در شوخیها افراط میکنند، ممکن است دیگران را به تمسخر بگیرند و از تحقیر و الفاظ توهینآمیز استفاده کنند؛ آنها حتی ممکن است درک کنند که افراط در شوخی، نشانهای از صمیمیت است، در حالی که این نوع شوخی، اگر به رفتار ناپسند یا شوخیهای نامناسب منجر شود، میتواند باعث ناراحتی و خشم اطرافیان شده و از نظر روانشناسی به آنها آسیب وارد کند.
انزانی یادآور شد: بارها مشاهده میشود که والدین، معلمان و اعضای خانواده از شوخیهای ناپسند، طعنه، کنایه و تمسخر هنگام برخورد با کودکان استفاده میکنند که این رفتار معمولاً باعث احساس ناامنی، خشم، ترس و بروز سایر مشکلات روحی در کودکان میشود.
این متخصص روانشناسی کودک و نوجوان توضیح داد که کودکان به دلیل داشتن روحیه آسیبپذیر، بیشتر از دیگران در معرض آسیبهای روانی قرار دارند. آنها توانایی تفکر درباره عواقب رفتارشان را بهخوبی ندارند و متوجه بسیاری از کنایهها و طعنهها نمیشوند. کودکان معمولاً به موضوعات بهسادگی واکنش نشان میدهند و فاقد تفکر انتزاعی هستند و نمیدانند در پس هر جمله چه معنا و نیتهای نهفتهای وجود دارد؛ بنابراین، اگر بزرگترها در ارتباط با آنها از شوخیهای نامناسب استفاده کنند، این عبارات ممکن است بهعنوان باور در ناخودآگاهشان ثبت شوند و این باورها میتوانند شخصیت و آینده آنها را شکل دهند.
وی همچنین افزود که کودکان در سنین پایین معمولاً ترسهای کمی را تجربه میکنند و نسبت به شیوههای مقابله با ترسهایشان اطلاعات نداشته و ناآگاه هستند. بهعلاوه، شوخیهایی که محتوای مناسبی ندارند و شامل پرخاشگری میشوند، و شوخیهایی که احساس غم، عقده و حقارت را به کودکان منتقل میکنند، میتوانند در بزرگسالی منجر به پیامدهای خطرناکی مثل افسردگی، احساس حقارت درونی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی، افسردگی، ناامنی و ترس از حضور در جمع و صحبت کردن شوند.
در این راستا، انزانی به والدین توصیه کرد که اگر در میان اعضای خانواده یا آشنایان افرادی وجود دارند که بهصورت شوخی، کنایه، سر به سر گذاشتن و طعنهزنی به کودکشان میپردازند، بهطور قاطع باید مرزهای خود را برای آنها روشن کرده و از اجازه دادن به فرزندانشان تحت چنین شرایطی جلوگیری کنند.
