در مقاله‌ای جدید که در وب‌سایت تخصصی «کانورسیشن» منتشر شده، جزئیات جالبی درباره ساختار و وظایف این مایع حیات‌بخش در بدن ارائه گردیده است. خون به ۱) گلبول‌های قرمز که وظیفه انتقال اکسیژن به بافت‌ها را دارند، ۲) گلبول‌های سفید که ایمنی بدن را در مقابل عفونت‌ها تقویت می‌کنند و ۳) پلاکت‌ها که به متوقف کردن خونریزی کمک می‌کنند، تقسیم می‌گردد.
گلبول‌های قرمز حاوی پروتئین خاصی به نام هموگلوبین هستند که رنگ قرمز خون ناشی از آن است.
پلاسما، که قسمت مایع و زردرنگ خون به شمار می‌رود، بیش از ۹۰ درصدش را آب تشکیل می‌دهد و بخش باقی‌مانده شامل مولکول‌هایی است که در فرآیند لخته شدن خون و قطع خونریزی نقش دارند.
زمانی که یکی از نقاط بدن دچار زخم یا بریدگی می‌شود، معمولاً با فشار به محل آسیب، سعی می‌کنیم خونریزی را متوقف کنیم. پس از این اقدام، خونریزی متوقف و زخم معمولاً در مدت یک تا دو هفته ترمیم می‌شود.
اما سوال مطرح شده در این مقاله این است که خون چگونه در بدن به جریان درمی‌آید، چه عواملی موجب خونریزی می‌شوند و مهم‌تر اینکه بدن به چه شیوه‌ای خونریزی را متوقف می‌کند؟
«مایکل سکرس»، متخصص خون‌شناسی در دانشگاه «میامی» به این پرسش‌ها پاسخ خواهد داد.
خون از کجا می‌آید و به کجا می‌رود؟
مغز استخوان، جایی است که گلبول‌ها تولید می‌شوند و پس از آن به رگ‌ها وارد می‌شوند. رگ‌ها در حقیقت شبکه‌ای از لوله‌ها هستند که مسیر حرکت خون را در سرتاسر بدن شکل می‌دهند.
این رگ‌ها خون را به قلب منتقل کرده و سپس این مایع حیاتی از شریان‌های قلب به دیگر قسمت های بدن می‌رسد. به طور تقریبی، خون روزانه حدود ۱۹ هزار و ۳۱۲ کیلومتر در سیستم گردش خون فرد بالغ سفر می‌کند.
قلب به عنوان یک پمپ پرقدرت، خون را درون رگ‌ها به گردش درمی‌آورد تا اکسیژن و مواد مغذی را به اندام‌ها و پوست برساند. آغاز این فرآیند از بطن راست قلب است که خون را به ریه‌ها فرستاده تا اکسیژن موجود در هوای تنفس شده را جذب کند. در این مرحله، هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز اکسیژن را جذب و به قلب باز می‌گرداند.
سپس بطن چپ قلب، خون غنی از اکسیژن را به تمام نقاط بدن می‌رساند. گلبول‌های قرمز بعد از تحویل اکسیژن به بافت‌ها، به بطن راست قلب بازگشته تا دوباره اکسیژن را دریافت کرده و سفرشان را به بدن آغاز کنند.
چرا خونریزی می‌کنیم؟
پوست به عنوان یک حفاظ برای بدن عمل می‌کند. به محض اینکه این حفاظ آسیب ببیند، رگ‌های خونی زیر پوست بلافاصله دچار پارگی می‌شوند و خون خارج می‌شود.
بریدگی‌های سطحی تنها رگ‌های کوچک را تحت تاثیر قرار می‌دهند که فقط مقدار کمی خون نشت می‌کند، ولی بریدگی‌های عمیق‌تر می‌توانند رگ‌های بزرگتری را آسیب‌دیده و خونریزی بیشتری به وجود آورند. اگر دست یا پای ما به جایی برخورد کند، رگ‌های کوچک ممکن است بدون آسیب به پوست پارگی ایجاد کرده و خون زیر پوست جمع شود که موجب کبودی می‌گردد.
بدن چگونه جلوی خونریزی را می‌گیرد؟
با اینکه قلب به پمپاژ خون به تمامی نقاط بدن ادامه می‌دهد، خون همچنان از محل بریدگی نشت می‌کند تا زمانی که آن ناحیه ترمیم شود. در این حین، رگ آسیب‌دیده مواد شیمیایی خاصی را آزاد کرده و باعث فعال شدن پروتئین‌هایی می‌شود که در محل آسیب تجمع کرده و سطح زخم را می‌پوشانند. به این ترتیب، رگ بسته شده و از خروج بیشتر خون جلوگیری به عمل می‌آید. به احتمال زیاد شما شاهد این فرآیند بر روی زخم‌های خود بوده‌اید که به هنگام بریدگی یا خراشیدگی، زخم به تدریج شکل می‌گیرد.
فشار آوردن به زخم در متوقف کردن خونریزی از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا دیواره‌های رگ را به هم می‌فشارد و جریان خون را کاهش می‌دهد و این موضوع به تشکیل لخته خونی برای پوشش زخم و آغاز روند ترمیم کمک می‌کند.