معاون گردشگری اعلام کرد که برای مقابله با ایران‌هراسی در زمینه گردشگری، بودجه‌ای تخصیص نیافته و هم‌زمان رشد ۲۵ درصدی ورود اتباع از کشورهایی که ایران به‌طور یک‌طرفه روادید آنها را لغو کرده، را مطرح کرد. علی‌اصغر شالبافیان همچنین با تایید این موضوع که سفر از دسترس قشر متوسط جامعه خارج شده است، از پیشنهاد طرح «یارانه سفر خانوار» خبر داد که به اعتباری بالغ بر ۵۰ هزار میلیارد تومان نیاز دارد.
علی‌اصغر شالبافیان، معاون گردشگری وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در نشستی خبری که در تاریخ چهارم مهرماه ۱۴۰۳ به مناسبت بزرگداشت روز جهانی گردشگری در وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برگزار شد، درباره اقدامات این وزارت‌خانه در راستای مقابله با ایران‌هراسی سخن گفت. او بیان کرد: تصویرهای نادرستی که برخی رسانه‌های خارجی به‌طور عمدی از ایران به نمایش می‌گذارند، بر جذب گردشگر از برخی کشورها تأثیر گذاشته است؛ به‌ویژه بر جذب گردشگران اروپایی، اما ما با خلق محصولات متنوع، تقاضاهای گوناگونی را ارائه کرده‌ایم. به‌طور مثال، گردشگری سلامت کمتر تحت تأثیر این تصویرسازی غیرواقعی قرار دارد.
او ادامه داد: پس از لغو روادید برای حدود ۳۰ کشور، به‌ویژه کشورهای خلیج فارس و همچنین کشورهای دورتر آسیایی نظیر هند، شاهد افزایش گردشگران هستیم. ازاین‌رو، نمی‌توان گفت که تصویرسازی‌های نادرست رسانه‌ها اثر یکسانی بر تمام بازارهای گردشگری گذاشته است. او تأکید کرد که برای بهبود تصویر مثبت ایران، نیاز به عزم ملی و ساختار و بودجه‌ای مناسب وجود دارد. در این زمینه، ما «سند دیپلماسی گردشگری» را پیشنهاد داده‌ایم تا وظایف و نقش همه دستگاه‌ها و اقداماتی که لازم است و آنهایی که نباید انجام شوند، مشخص گردد. این سند می‌تواند در دولت مورد ارزیابی و توجه قرار گیرد.
معاون گردشگری در پاسخ به سؤالی درباره برنامه‌ها و بودجه‌های مشخص برای مقابله با ایران‌هراسی که به‌طور خاص بر گردشگری تأثیر گذاشته است، اظهار داشت: هنوز ابزار ساختاری و نظاممند برای مقابله با ایران‌هراسی شکل نگرفته و ما بودجه متناسبی نیز در اختیار نداریم. اما در قانون برنامه هفتم توسعه، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی پیشنهادی ارائه کرده است که در راستای تخصیص یک درصد از هزینه‌های جاری شرکت‌های دولتی به چندین امر، از جمله ارائه تصویر مطلوب از کشور، مورد توجه قرار گیرد. درخواست ما تخصیص این بودجه است.
مسلم شجاعی، مدیر توسعه گردشگری خارجی نیز اظهارات او را تأیید کرد و خاطرنشان ساخت که هیچ بودجه‌ای برای مواجهه با ایران‌هراسی به بخش گردشگری اختصاص نیافته است.
شالبافیان همچنین در پاسخ به سؤالی در خصوص اینکه پس از لغو روادید برای تعدادی از کشورها که به گفته مقامات وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی امکان سفر برای سه و نیم میلیارد نفر بدون ویزا به ایران فراهم شده است، این وزارت‌خانه تا کنون در جذب چه تعداد از این جمعیت موفق بوده و چه اقداماتی به جز لغو روادید صورت داده است؟ اظهار داشت: لغو روادید می‌تواند به تنوع بازار گردشگری کمک کند، هرچند بر این باوریم که این فرآیند ناگهانی محقق نخواهد شد. نمی‌توان ادعا کرد که ما برای سه و نیم میلیارد نفر از جمعیت جهانی روادید را لغو کرده‌ایم و آنها منتظر بودند که اکنون به ایران سفر کنند. این فرآیند به طور ناگهانی به وقوع نخواهد پیوست. با این حال، آمارها نشان‌دهنده رشد بیش از ۲۵ درصد ورود گردشگران به ایران از کشورهایی است که روادید آنها لغو شده است.
معاون گردشگری به ضعف‌های موجود در زیرساخت‌ها و حوزه معرفی و تبلیغ ایران و همچنین حمل و نقل به‌عنوان عواملی تأثیرگذار بر جذب گردشگران خارجی اشاره کرد و گفت: اگر هدف‌گذاری ما جذب ۱۵ میلیون گردشگر (بر اساس برنامه هفتم توسعه) باشد، لازم است شرایط لازم برای آن فراهم شود، در غیر این صورت گردشگری ما صرفاً به کشورهای همسایه محدود خواهد شد که علی‌رغم اینکه نقدی بر آن نمی‌توان داشت، باید از بازارهای سنتی و قدیمی نیز غافل نشد؛ بنابراین در نیمه دوم سال، شرکت در نمایشگاه‌های گردشگری این کشورها در کانون توجه قرار گرفته است.
شالبافیان تأکید کرد: ادامه پروازهای مستقیم از ایران به کشورهایی که روادید آنها لغو شده، به‌عنوان عاملی مؤثر در جذب گردشگران عمل می‌کند. از سوی دیگر، نیاز به سیاست‌های منعطف در زمینه حمل و نقل هوایی احساس می‌شود؛ مسائلی نظیر «آزادی پنجم» و «آسمان باز» که در حال حاضر با نهادهای مسئول در حال مذاکره هستیم، موضوعاتی هستند که از برنامه هفتم توسعه حذف شده‌اند و اکنون دوباره در حال پیگیری‌اند.
شجاعی، مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی در ادامه این صحبت‌ها افزود: باید بر اساس شرایط موجود، تصمیم‌گیری کنیم و پروازهای مستقیم به کشورهای طرف لغو روادید برقرار کنیم تا آثار آن را مشاهده کنیم. به هر حال، گردشگر باید خود را به ایران برساند و برآورد ما نشان می‌دهد که با تمام کارهای مثبتی که در چین انجام داده‌ایم، اگر تمامی پروازهای مستقیم چین که به سمت ایران پرواز دارند، ظرفیت خود را تکمیل کنند، مجموعاً ۱۰۰ هزار نفر گردشگر خواهیم داشت.
در ادامه این نشست، سؤالات متعددی درباره وضعیت سفرهای داخلی با توجه به کمبود ناوگان حمل و نقل و خروج سفر از سبد برخی اقشار جامعه مطرح شد و معاون گردشگری در پاسخ به طرح‌های وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی برای مدیریت و تشویق سفر گفت: با توجه به تورم، در حوزه گردشگری داخلی حتماً باید مشوق‌هایی ایجاد شود. برای همین در ماده ۸۳ برنامه هفتم توسعه تقویت زیرساخت‌ها و مشوق‌ها ذکر شده و سازمان برنامه و بودجه به دو بند از آن پیشنهادهایی داده است، از جمله اعطای یارانه سفر خانوار و تقویت زیرساخت‌ها، چراکه زیرساخت‌های کنونی پاسخگوی جمعیت مایل به سفر نیست.
او همچنین در انتقاد از کمبود ناوگان حمل و نقل عمومی و کمبود بلیت برای وسایل نقلیه عمومی بیان کرد: بر اساس اظهارات مسئولان سازمان هواپیمایی، کشور ما به ۵۵۰ فروند هواپیما نیاز دارد، در حالی که فقط حدود ۱۳۰ فروند در حال فعالیت هستند. در حوزه حمل و نقل ریلی نیز وضع به همین منوال است، بنابراین بسیاری از سفرها با خودروهای شخصی انجام می‌شود که برخی حوادث و اتفاقات ناگوار ناشی از همین موضوع است.
شالبافیان افزود: ما طرحی برای حمایت از بخش خصوصی آماده کرده‌ایم که شامل حذف عوارض ورودی از وسایل نقلیه گردشگری مانند اتوبوس‌ها و مینی‌بوس‌ها می‌باشد و این طرح به دولت ارائه خواهد شد تا برخی از کمبودها را جبران کند.
معاون گردشگری کشور در ادامه در خصوص طرح‌های وزارت‌خانه برای «سفر ارزان» که بارها وعده آن داده شده بود، بیان کرد: طرحی تحت عنوان «تحریک تقاضا» تنظیم شده بود که برای آن بودجه آزمایشی نیز از سوی سازمان برنامه و بودجه در نظر گرفته شد، اما تأمین اعتبار آن محقق نشده است. به وضوح از وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی بر اساس شرایط موجود، نمی‌توان انتظار داشت که این بودجه را تأمین کند. ما به‌طور مداوم پیشنهاداتی ارائه داده‌ایم، اما شرایط کشور به‌گونه‌ای بوده که پاسخ مثبتی به پیشنهادات متقاضی تأمین مالی داده نشده است.
او با تأیید ادعاهای خبرنگاران حاضر در این نشست درباره به وجود آمدن فاصله طبقاتی در سفر و حذف آن از سبد قشر متوسط، گفت: ما طرح «یارانه سفر خانوار» را پیشنهاد داده‌ایم که اجرای آن به تخصیص اعتبار ۵۰ هزار میلیارد تومانی نیاز دارد، زیرا سفر به یک نیاز اساسی برای خانواده‌های ایرانی تبدیل شده است. در هر صورت، لازم است تأمین سریع بودجه لازم برای اجرای طرح یارانه سفر اقشار مختلف جامعه به‌دست وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی دنبال شود، اما دستیابی به آن در حوزه اختیارات این وزارت‌خانه نیست.
شالبافیان در پاسخ به سؤالی درباره برنامه این وزارت‌خانه برای مشارکت در اکسپو ژاپن و فرصت ۶ ماهه باقیمانده تا برگزاری آن گفت: برای غرفه ایران در اکسپو ژاپن چندین درخواست برای ایفای نقش در بخش گردشگری به نهادهای مسئول ارائه شده است و پیشنهاد وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، عهده‌دار شدن مسئولیت این بخش در اکسپو بوده است، اما با توجه به تم و محوریت آن، این مسئولیت به دیگر دستگاه‌ها واگذار گردید. با این حال، ما به ویژه در زمینه‌های گردشگری و صنایع دستی آماده همکاری هستیم.