برای اهالی رسانه، ۲۳ سال گذشته ماههای آبان، یادآور روزها و شبهایی بینظیر و پر از نشاط بود. در طول این دو دهه و اندی، فصل پاییز به عنوان زمان برگزاری نمایشگاه مطبوعات و خبرگزاریها مطرح بود و خبرنگاران با وجود آنکه از حجم فشرده و ده روزه دیدارها خسته میشدند و گاهی ناراضی بودند، اما در عمق دلشان از اینکه چنین روزهایی به نام خودشان ثبت شده است، خرسند بودند. اکنون، شش سال از آخرین نمایشگاهی که برای رسانهها برپا شد میگذرد و کمکم در حال فراموشی است؛ ۲۳ سال نمایشگاه و شور و شوقی که با حضور رسانهها، مردم و مسئولان فراهم میشد.
خبر از سرگیری نمایشگاه مطبوعات از سوی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در روز گذشته، هرچند با نگرانیها و سوالات فراوان درباره نحوه برگزاری همراه بود، اما شعلهای از امید را در دل خبرنگاران و فعالان این حوزه روشن کرد.
محمدمهدی اسماعیلی از اعلام زمان نهایی برگزاری این نمایشگاه طی ۱۰ روز آینده خبر داد و به نگاه به همراهی و همفکری با اهالی رسانه تأکید کرد.
فرشاد مهدیپور، معاون مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاد نیز در اردیبهشتماه ۱۴۰۲، با اشاره به برنامههای این معاونت برای احیای رویدادهای حوزه رسانه، خبر از برگزاری نمایشگاه مطبوعات و رسانهها در پاییز امسال داده بود.
برگزاری جشنواره ملی رسانههای کشور در امسال نیز بخشی از وعدههای معاون مطبوعاتی بود که بهزودی در تابستان عملی شد و اختتامیه آن همزمان با روز خبرنگار (مردادماه ۱۴۰۲) برگزار گردید.
سابقه برگزاری نمایشگاه مطبوعات در سالهای گذشته و تعطیلی چند ساله این نمایشگاه از مسائلی بود که از زمان برگزاری نمایشگاه کتاب توسط مهدیپور مطرح شد. به گفته او، «از سال ۱۴۰۰ درخواست احیای نمایشگاه مطبوعات از سوی صنف مطرح شده» که این موضوع، معاونت مطبوعاتی را ترغیب کرد تا با توجه به تحولات اخیر در این حوزه، برنامهریزیها و سازوکارهای لازم برای برگزاری شایسته این رویداد مطرح شود.
اما برگزاری نمایشگاه مطبوعات به همان اندازه که به تازگی اعلام شده، به صورت ناگهانی در ۶ سال پیش نیز لغو شد. مهرماه سال ۹۷ در حالی که بسیاری منتظر برگزاری جشنواره بیست و چهارم بودند، به ناگاه خبر لغو آن اعلام شد؛ هرچند پیش از آن، زمزمههای عدم برگزاری به گوش میرسید و این موضوع از سوی برخی صاحبان رسانهها استقبال میشد، اما اینکه پس از ۲۳ سال فعالیت، به صورت رسمی اعلام شود که جشنواره تعطیل خواهد بود، تصمیمی بود که از سوی معاونت مطبوعاتی وقت به شدت مورد انتقاد قرار گرفت.
گرچه استقبال برخی رسانهها از عدم برگزاری جشنواره به دلیل انتقادهایی بود که نسبت به نحوه حضور مدیران در این رویداد وجود داشت؛ به عنوان مثال، این تصور وجود داشت که جشنواره بیشتر به مکانی برای ظهور مدیران و سلبریتیهای کمآمده تبدیل شده و پس از ۱۰ روز، نتیجهای برای رسانهها در بر نداشت. یا به باور آنها، نمایشگاه مطبوعات در آن شرایط صرفاً ابزاری تبلیغاتی برای وزارت ارشاد و زیرمجموعههایش محسوب میشد و بس.
این بار اما دولت وقت هم تمایلی به برگزاری نداشت؛ محمدرضا دربندی، مدیر وقت مطبوعات داخلی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در سال ۹۷ در خصوص دلایل عدم برگزاری نمایشگاه مطبوعات بیست و چهارم به ایسنا گفت: با توجه به هزینه قابل توجه برگزاری این نمایشگاه برای دولت و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و همچنین دشواریهایی که در زمینه کاغذ و مشکلات اقتصادی وجود داشت، مطبوعات و خبرگزاریها نیز آمادگی لازم برای حضور در نمایشگاه را نداشتند، بنابراین میتوانیم امسال نمایشگاه را برگزار نکنیم.
اگرچه در آن زمان، ایده عدم برگزاری نمایشگاه مطبوعات به دلیل مشکلات کاغذ، که بیش از یک سال گریبانگیر مطبوعات و به ویژه روزنامههای خصوصی شده بود، چندان غیرمنطقی به نظر نمیرسید، اما اینکه آیا تداوم این روند در سالهای آینده به نفع مطبوعات و خبرگزاریها خواهد بود یا خیر، سؤالی است که به تحقیق و تحلیل عمیقتری نیازمند است.
برخی مخالفان در آن زمان معتقد بودند که برگزاری نمایشگاه مطبوعات در گذشته خوب بوده، اما در زمانی که به سمت دیجیتالسازی و گسترش کارکرد شبکههای اجتماعی پیشرفتهایم، این نمایشگاه ضرورتی ندارد و فقط به بار مالی اضافه میکند. آنها میگفتند: «وزارت ارشاد با عدم برگزاری نمایشگاه مطبوعات، کار خوبی انجام خواهد داد تا هم خود را از زحمت انداخت و هم رسانهها را از فشار صدور مجوز معاف کند.»
گروه دیگری نیز بر این عقیده بودند که برگزاری نمایشگاه مطبوعات امری ارزشمند است، اما «این رویداد باید زمانی برگزار شود که نیازهای اولیه رسانهها تأمین گردیده باشد و آنگاه با حضور در نمایشگاه، بتوان با مخاطبین ارتباط مؤثر برقرار کرد و کیفیت و کمیت خود را ارتقاء داد.» در حال حاضر، اینکه آیا در شرایط کنونی این نیاز برآورده شده یا هنوز در مراحل ابتدایی خود قرار داریم، سؤالی است که پس از ۶ سال، نیاز به بازنگری و بررسی مجدد دارد.
