روابط تجاری ایران و پاکستان؛ ضرورت همکاری مؤثر برای غلبه بر چالش ها

بر اساس گزارشی که روز جمعه از سوی خبرنگار ایرنا منتشر شد، سمینار «روابط ایران و پاکستان؛ افق تجارت و تحکیم ارتباطات» با همکاری سفارت ایران و به میزبانی اندیشکده مطالعات راهبردی اسلام آباد (ISSI) برگزار گردید.

در این سمینار، کارشناسان برجسته ای از عرصه های دیپلماسی، رسانه، اقتصاد و سیاست پاکستان و همچنین تعدادی از دیپلمات های خارجی شرکت کردند.

رضا امیری مقدم، سفیر ایران در پاکستان، محمد مدثر تیپو، سفیر پاکستان در تهران، سُهیل محمود، رئیس اندیشکده مطالعات راهبردی اسلام آباد و خانم رفعت مسعود، سفیر پیشین پاکستان در تهران، از سخنرانان اصلی این همایش بودند که به بررسی روابط ایران و پاکستان پرداختند.

آنها اهداف تجاری به ارزش ۱۰ میلیارد دلار و پروژه های کلیدی انرژی را به عنوان گام های اساسی در تقویت پیوندهای دو کشور معرفی کردند.

سخنرانان همچنین با اشاره به مشکلاتی که در مسیر روان سازی تجارت دو کشور به واسطه پیچیدگی های اداری، لجستیکی و تحولات منطقه ای و بین المللی وجود دارد، بر لزوم تعامل ساختارمند، تقویت فضای اعتماد و احترام متقابل تاکید کردند که می تواند بستری محکم برای مشارکت پایدار و منعطف تهران و اسلام آباد فراهم آورد.

شخصیت های پاکستانی بر لزوم تقویت امنیت مرزی، ارتقا اعتماد متقابل و پیشبرد پروژه هایی مانند اتصال بنادر گوادر و چابهار و مشارکت در طرح کمربند و جاده برای بهره برداری از پتانسیل های تجاری بیشتر تاکید داشتند.

هم افزایی با همسایگان راهبرد اصلی و نقشه راه دولت سیزدهم است
سفیر ایران در پاکستان در سخنرانی خود معرفی کرد: تجارت و ارتباطات به عنوان دو رکن کلیدی اقتصاد جهانی و ملی، بر یکدیگر تاثیر عمیقی دارند. ایمنی و اطمینان در حمل و نقل، محرک تجارت پایدار خواهد بود؛ به همین دلیل، سرمایه گذاری در مسیرهای مواصلاتی در دنیای امروزی لازم و سریع الاثر برای سرمایه گذاران این بخش می باشد.

امیری مقدم ادامه داد: در شرایط کنونی تغییرات، جامعه جهانی با دو مفهوم جدید همزمان مواجه است؛ جنگ تعرفه ها و جنگ کریدورها که هرکدام به گونه ای به دو ستون اصلی اقتصاد آسیب می زنند. آغاز جنگ های تعرفه ای با هدف مختل کردن چرخه تامین و ایجاد اختلال در تعاملات تجاری کشورهای در حال توسعه، تجارت بین المللی و در نتیجه معیشت میلیون ها انسان را با خطر جدی روبه رو می کند. به علاوه، جنگ کریدورها به وسیله تعریف محورهای متوازی، رقابت های مخرب و تهدیدات از طریق توسعه خواهی کشورها، شکل می گیرد و تمامی این اقدامات در جهت تاثیرگذاری بر کشورهای در حال توسعه و تداوم یکجانبه گرایی است که می تواند به اختلال در دستیابی به اهداف توسعه پایدار منجر گردد.

وی بر اهمیت موقعیت جغرافیایی خاص ایران و پاکستان در اتصال شبکه وسیع کشورهای آسیایی و اروپایی تاکید کرد و گفت: توسعه زیرساخت های حمل و نقل و تقویت روابط دو کشور از این منظر بسیار حائز اهمیت است، زیرا این اقدام، تسهیل گر مناسبات کشورهای منطقه خواهد بود. ظرفیت های گذرگاهی و تولیدات گوناگون دو کشور می تواند به چرخه تامین نیازهای دو طرف و همچنین دیگر کشورها کمک نماید. ایران به عنوان دروازه ای به منطقه اورآسیا و قفقاز شناخته می شود و پاکستان به عنوان دروازه ای به آسیای جنوبی و جنوب شرقی، تأثیرگذار است. این دو عامل سبب تمایز ایران و پاکستان از سایر همسایگان می شود.

سفیر کشورمان تصریح کرد: هزار کیلومتر مرز مشترک، بازارچه های مرزی و پیوستگی میان دو کشور فرصت های متعدد و متنوعی برای توسعه همکاری ها در زمینه تجارت و حمل و نقل فراهم کرده است. گذرگاه های مرزی ریمدان گبد و پیشین مند با هدف تسهیل تردد روان و افزایش تجارت دوجانبه فعال شده و برنامه ریزی برای افتتاح بازارچه های مرزی جدید نیز در دستور کار قرار دارد. با این حال برخی چالش ها به ویژه در حوزه هماهنگی های اداری و لجستیکی وجود دارد که باید با همفکری و همکاری همه ذینفعان رفع گردد.

امیری مقدم تصریح کرد: بندر چابهار در ایران و بنادر گوادر و کراچی در پاکستان دارای ظرفیت های زیادی برای تقویت ارتباطات بین دو اقتصاد و همچنین اقتصاد کل منطقه هستند. نگرانی های امنیتی و ژئوپلیتیک برخی کشورها نسبت به قابلیت های این بنادر سبب شده است که آن ها به التماس اطلاعات نادرست و پروپاگاندا، این دو بندر را رقیب یکدیگر معرفی کنند. در حالی که بر اساس تمام شاخص های اقتصادی و جغرافیایی، این دو بندر در تقویت یکدیگر و مکمل یکدیگر هستند.

وی تاکید کرد: جمهوری اسلامی ایران از هر ابتکاری که موجب تقویت همگرایی بین کشورها، تحکیم پیوندهای صلح و دوستی میان ملت ها و توسعه و شکوفایی اقتصادی در منطقه شود، حمایت می کند. به همین خاطر، کشور ما همواره طرح «یک کمربند یک جاده» و پروژه های مرتبط به آن را در راستای این سیاست مثبت ارزیابی کرده و از آن استقبال نموده و آمادگی خود را برای همکاری در این زمینه اعلام می دارد.

سفیر ایران و پاکستان اضافه کرد: مشارکت های دو کشور همسایه، در کنار همکاری های چندجانبه با سایر کشورهای دوست و برادر همچون چین، ترکیه، عربستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس، می تواند یک شبکه قدرتمند ژئواکونومیک را تشکیل دهد که شامل منابع و ذخایر بی نظیر جهان، نیروی کار متخصص و فناوری های پیشرفته باشد و منجر به توسعه پایدار و تأمین امنیت جمعی گردد.

بازارهای ایران و پاکستان نه رقیب بلکه مکمل یکدیگرند
امیری مقدم افزوده است: تلاش ها برای تقویت خطوط ترانزیتی از جمله قطار اسلام آباد تهران استانبول و گسترش همکاری های بندری برای اتصال بنادر دو کشور و همچنین پروژه های زیرساختی به منظور تقویت کریدورهای شرق به غرب و شمال به جنوب در حال پیگیری است که برای دو کشور بسیار با اهمیت است. بر اساس توافقات اعضای سازمان اکو، در حال حاضر، قطار باری اسلام آبادتهراناستانبول یا همان ITI فعال است و این موضوع ظرفیت فوق العاده ای را برای همکاری های ترانزیت و حمل و نقل بین ایران و پاکستان فراهم می آورد. اتصال راه آهن ایران به هرات در افغانستان و اتصال راه آهن رشتآستارا، دو اقدام تحول آفرین در آینده توسعه گذرگاه ها در این منطقه روند توسعه است.

وی اشاره کرد: حجم تجارت دوجانبه در سال های اخیر و پس از بحران کرونا بهبود نسبی داشته است، اما در قیاس با ظرفیت های دو کشور، حجم فعلی روابط تجاری هنوز کمتر از انتظار است. مقامات دو کشور در برنامه ریزی های خود هدف گذاری ارزش مبادلات تجاری را به مبلغ ۱۰ میلیارد دلار تعیین کرده اند که برای تحقق این هدف نیاز به تلاش های مضاعف وجود دارد.

سفیر کشورمان تصریح کرد: ماهیت بازارهای ایران و پاکستان تکمیل کننده و نه رقابت کننده است. اقتصاد پاکستان به پایه گذاری دو صنعت نساجی و کشاورزی وابسته است، که با اقتصاد نفتی و نیمه صنعتی ایران تفاوت های اساسی دارد و حتی در تولید محصولات کشاورزی نیز به رقابت نمی پردازند. پاکستان در زمینه تولید برخی محصولات کشاورزی نظیر ذرت، نیشکر، برنج، میوه های گرمسیری، کنجد و علوفه دامی فعالت دارد و همچنین خواهان محصولات نفتی و گازی و ماشین آلات کشاورزی و صنعتی است که ایران در این زمینه تولیدکننده است. اگر پاکستان به انرژی نیاز دارد، ایران منابع فراوانی در این زمینه دارد و در عوض اگر ایران نیازمند مدیریت منابع آب است، پاکستان باروری و تنوع در تولیدات دامی و کشاورزی را دارد. از این رو، خصوصیات و مزایای نسبی دو کشور در زمینه های مختلف باعث پیوند بازارهای آنان می شود. جمهوری اسلامی ایران و پاکستان به عنوان دو کشور همسایه مسلمان با جمعیتی بیش از ۳۴۰ میلیون نفر، باید برای بهره برداری کامل از امکانات اقتصادی یکدیگر اقدامات جدی و عملی انجام دهند. تعامل و هم افزایی با همسایگان به عنوان استراتژی اصلی جمهوری اسلامی ایران و نقشه راه دولت ما مطرح است.

وی در پایان بیان کرد: ما بر این باوریم که امنیت و اقتصاد دو روی یک سکه هستند. بدون وجود امنیت، توسعه پایدار امکان پذیر نیست و در absence از یک اقتصاد پویا و کارآفرین، امنیت نیز پایدار نخواهد ماند. همکاری و تعامل مقامات دو کشور و اجرای توافقات به دست آمده می تواند به حل ریشه ای چالش های امنیتی که از سوی دشمنان دو کشور ایجاد شده، کمک کند و با کاهش نگرانی های امنیتی، توسعه مواصلاتی و تجاری دوجانبه نیز به تبع آن تسهیل خواهد شد.

امیری مقدم یادآور شد که برخی اقدامات ضروری شامل رفع موانع ناشی از ناهماهنگی ها، تسهیل حرکت مسافران به ویژه از طریق راه اندازی و افزایش خطوط پروازی مستقیم، بهبود و مرمت محورهای مواصلاتی و آغاز خطوط کشتیرانی تفریحی از جمله اقداماتی است که باید در راستای تقویت روابط تجاری و اقتصادی میان دو کشور انجام گردد.