رئیس مرکز اتباع و مهاجرین خارجی در اجلاس کمیته اجرایی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (اکسکام) اعلام کرد: حمایت‌های بین‌المللی با بار میزبانی ایران از پناهندگان تناسب ندارد.
نادر یاراحمدی در سخنانی در هفتادوهفتمین اجلاس سالانه کمیته اجرایی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (اکسکام)، با اشاره به سابقه چندین دهه میزبانی جمهوری اسلامی ایران از میلیون‌ها پناهنده و مهاجر خارجی، بر ضرورت ایفای مسئولیت‌های مشترک از سوی جامعه بین‌المللی و حمایت متناسب از کشور‌های میزبان تأکید کرد.
وی با اشاره بر ضرورت تقسیم عادلانه مسئولیت میزبانی از پناهندگان، خواستار افزایش حمایت‌های مالی جامعه بین‌المللی، تخصیص متناسب منابع و رفع موانع دسترسی کشور‌های میزبان به کمک‌های توسعه‌ای شد.
یاراحمدی با اشاره به حملات نظامی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: با وجود حملات و فشار‌های واردشده، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های اساسی کشور با اتکا به توان و ظرفیت‌های ملی به فعالیت خود ادامه داده‌اند و جمهوری اسلامی ایران همچنان به میزبانی از میلیون‌ها پناهنده و مهاجر خارجی و حمایت از آنان ادامه می‌دهد.
رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی با اشاره به گذشت بیش از چهار دهه از تصویب کنوانسیون ۱۹۵۱ مربوط به وضعیت پناهندگان، این پرسش را مطرح کرد که چرا بخش عمده مسئولیت میزبانی از پناهندگان همچنان بر دوش شمار محدودی از کشور‌ها قرار دارد و حمایت‌های مالی و راه‌حل‌های پایدار بین‌المللی با حجم این مسئولیت‌ها تناسب ندارد.
وی تصریح کرد: تجربه چند دهه گذشته نشان می‌دهد که تحقق اهداف کنوانسیون و ایجاد توازن میان مسئولیت‌ها و تعهدات، مستلزم همکاری مؤثر کشور‌ها و تقسیم عادلانه بار مسئولیت‌هاست.
رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور با تأکید بر ضرورت مشارکت واقعی جامعه بین‌المللی در حمایت از کشور‌های میزبان افزود: تقسیم عادلانه بار مسئولیت باید از طریق برنامه‌ریزی جامع، هماهنگی با دولت‌ها، مشارکت مؤثر طرف‌های ذی‌ربط و اجرای تعهدات مورد توافق محقق شود.
وی ادامه با اشاره به چالش‌های اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران طی دهه‌های گذشته، با وجود مشکلات متعدد، تلاش کرده است خدمات آموزشی، بهداشتی، درمانی و سایر خدمات عمومی را در اختیار پناهندگان و مهاجران خارجی قرار دهد.
یاراحمدی دسترسی اتباع افغانستان به نظام آموزشی کشور، بهره‌مندی از آموزش‌های برخط در شرایط حملات اخیر و تحصیل دانشجویان افغانستانی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران را از جمله مصادیق استمرار خدمات‌رسانی به جامعه مهاجران برشمرد و با اشاره به آمار‌های ارائه‌شده در این زمینه گفت: حدود ۵۹ هزار و ۶۵۸ دانشجوی افغانستانی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی کشور مشغول به تحصیل هستند و تعداد قابل‌توجهی از اتباع افغانستان نیز از مراکز آموزش عالی ایران فارغ‌التحصیل شده‌اند. همچنین، حدود ۴۲ هزار و ۷۳۳ نفر از مهاجران افغانستانی از حمایت‌های آموزشی مورد اشاره برخوردار بوده‌اند که زنان سهم قابل‌توجهی از این جمعیت را تشکیل می‌دهند.
وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران با وجود محدودیت‌های اقتصادی، همچنان به ارائه خدمات عمومی به مهاجران خارجی ادامه داده و حمایت از حقوق و کرامت انسانی آنان را مورد توجه قرار داده است.
رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی در ادامه با قدردانی از کمک‌های صورت‌گرفته به عملیات کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ایران، بر ناکافی‌بودن حمایت‌های مالی بین‌المللی در مقایسه با هزینه‌های میزبانی کشور تأکید و اظهار کرد: در سال‌های اخیر، نیاز‌های مالی عملیات کمیساریا در ایران حدود ۱۴۰ میلیون دلار برآورد شده بود، اما میزان تحقق کمک‌ها در سال ۲۰۲۵ کمتر از یک‌دهم این مبلغ بوده است.
وی این فاصله قابل‌توجه میان نیاز‌های مالی و کمک‌های تحقق‌یافته را نشانه‌ای از عدم تناسب حمایت‌های بین‌المللی با مسئولیت‌های کشور میزبان دانست و خواستار افزایش حمایت‌های مالی و تخصیص عادلانه منابع متناسب با نیاز‌های واقعی شد.
رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور با تأکید بر ضرورت شفافیت در مدیریت منابع تخصیص‌یافته افزود: منابع کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان باید به شکلی عادلانه‌تر و متناسب با نیاز‌های واقعی کشور‌های میزبان توزیع شود تا فشار ناشی از میزبانی از پناهندگان کاهش یابد.
یاراحمدی در بخش دیگری از سخنان خود، محدودیت‌های ناشی از اقدامات قهری یک‌جانبه و تأثیر آن بر دسترسی کشور‌های میزبان به منابع مالی و کمک‌های توسعه‌ای را مورد توجه قرار داد و همچنین گفت: تحمل بار سنگین میزبانی از پناهندگان در کنار محرومیت از حمایت‌های متناسب، به‌ویژه در شرایط محدودیت‌های بانکی و انتقال وجوه، با اهداف توسعه پایدار و اصل «هیچ‌کس نباید جا بماند» سازگار نیست.
وی با طرح این پرسش که کمیساریا و شرکای مالی و توسعه‌ای آن چه سازوکار مشخصی برای رفع موانع موجود در نظر گرفته‌اند، بر ضرورت تضمین دسترسی مؤثر کشور‌های متأثر از اقدامات قهری یک‌جانبه به منابع توسعه‌ای تأکید کرد و گفت: کشور‌های میزبان نباید صرفاً متحمل هزینه‌های میزبانی باشند، بلکه باید از حمایت‌های مالی و توسعه‌ای متناسب با مسئولیت‌های خود برخوردار شوند.
یاراحمدی در ادامه با تأکید بر ضرورت انطباق فعالیت‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ایران با سند راهبرد راه‌حل‌ها برای پناهندگان افغانستانی (SSAR)، حمایت کلی خود را از رویکرد‌های معطوف به کاهش پناهندگی طولانی‌مدت اعلام کرد.
وی خاطرنشان کرد: اجرای برنامه‌های مرتبط با خوداتکایی پناهندگان باید با رعایت قوانین و سیاست‌های ملی کشور‌های میزبان، تأمین منابع مالی متناسب و توجه به کاهش فشار‌های اقتصادی و اجتماعی بر این کشور‌ها همراه باشد. خوداتکایی پناهندگان نباید به ابزاری برای انتقال هزینه‌های خدمات‌رسانی به کشور‌های میزبان، تحمیل تعهدات مضاعف یا ایجاد زمینه برای ادغام دائمی آنان تبدیل شود.
یاراحمدی همچنین تأکید کرد که خروج افراد از فهرست دریافت‌کنندگان کمک، به‌تنهایی به معنای تحقق راه‌حل پایدار نیست و کمیساریا باید با همکاری نهاد‌های توسعه‌ای، منابع لازم را برای فراهم‌کردن شرایط بازگشت داوطلبانه، ایمن و پایدار پناهندگان به کشور‌های مبدأ بسیج کند.
رییس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در همین زمینه، آمادگی جمهوری اسلامی ایران را برای مشارکت در اجرای برنامه‌های مرتبط با راه‌حل‌های پایدار، در چارچوب ترتیبات مورد توافق و با پشتیبانی مالی بین‌المللی اعلام کرد و با تأکید بر سابقه چندین دهه میزبانی جمهوری اسلامی ایران از پناهندگان و مهاجران خارجی، خواستار ایفای مسئولیت‌های بین‌المللی متناسب با حجم تعهدات کشور‌های میزبان شد و افزایش حمایت‌های مالی، تخصیص شفاف و عادلانه منابع، رفع موانع دسترسی به کمک‌های توسعه‌ای و مشارکت مؤثر کشور‌ها در تأمین هزینه‌های میزبانی را از الزامات اساسی حمایت پایدار از پناهندگان برشمرد.
رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور تأکید کرد: از کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و کشور‌های عضو انتظار می‌رود اصل تقسیم منصفانه بار و مسئولیت حمایت از پناهندگان را به‌صورت واقعی و عملیاتی محقق کنند و از محدودماندن تعهدات بین‌المللی به حمایت‌های نمادین بپرهیزند.
براساس گزارش روابط عمومی مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، در ادامه این اجلاس «برهم صالح» کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل از دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران بابت حمایت‌های سخاوتمندانه و همیشگی در میزبانی پناهندگان برای مدت طولانی، با وجود تمام چالش‌ها تشکر کرد و افزود: فراهم آوردن شرایط دسترسی بدون تبعیض به آموزش، شامل تحصیلات دانشگاهی، به خدمات بهداشتی و درمانی بسیار شایان قدردانی است.
وی در پاسخ به این سوال که چرا حمایت‌های مالی بین المللی، در مقایسه با آنچه که کشور جهت میزبانی چنین جمعیت بالای پناهندگان هزینه می‌کند، همخوانی ندارد گفت: سهم همگی ما باید به صورت مشترک و واقع بینانه مورد بحث و بررسی قرار گیرد.