علیرضا عسکری چاوردی به مناسبت چهل و پنجمین سالگرد ثبت جهانی تخت جمشید اشاره کرد و گفت: اصطلاح ایران به‌مثابه یک مفهوم فراگیر از فلسفه فرهنگی سرزمین تاریخی ایران است که بنیاد و استواریش در تخت جمشید ریشه دارد.
وی افزود: تخت جمشید تنها یک یادگار باستانی نیست، بلکه نماد زایش و تولد تاریخ ایران به شمار می‌رود. تمامی ایرانیان با درک فلسفه وجودی خود در ارتباط با تخت جمشید پیوند دارند، چرا که این مکان نمایانگر نظام معرفتی ایرانیان است.
عسکری چاوردی تأکید کرد: تخت جمشید نه تنها اقوام مختلف سرزمین امروز ایران را به یکدیگر مرتبط کرده، بلکه عامل پیوند دهنده انسجام سرزمینی ایران در دوران باستان نیز به‌حساب می‌آید. این ارتباط و انسجام اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا هنر به‌عنوان زبان مشترک، وحدت فرهنگی ایران را در طول تاریخ تداوم بخشیده است.
مدیر پایگاه میراث جهانی تخت جمشید بیان داشت: مردم از نقاط مختلف ایران، از آذربایجان تا سیستان و بلوچستان، خراسان و خوزستان، همه تخت جمشید را جزئی از هویت خود دانسته و با تاریخ آن پیوند خورده‌اند. آن‌ها بر این باورند که حفظ فرهنگ ملی ایران به‌نوعی به تعهد به تخت جمشید و هویت ملی باستانی آن‌ها مربوط می‌شود.
وی تصریح کرد: روابط خویشاوندی هسته مرکزی فرهنگی ایران بزرگ با همسایگانش در شرق و غرب و شمال و جنوب، هویت فرهنگی شرق را در برابر غرب در دوران گذشته شکل داد و این پیوندها در عصر اسلامی نقش بی‌بدیلی ایفا کرد. بسیاری از کشورهای معاصر خاورمیانه وارث میراث فرهنگی دوران باستان ایران هستند و بخش قابل توجهی از ارتباطات فرهنگی امروز ایران با کشورهای این منطقه، ریشه در ابعاد تاریخی دوران هخامنشیان دارد.
عسکری چاوردی خاطرنشان کرد: در زمان هخامنشیان، بیش از 30 ایالت تحت قلمرو ایران باستان قرار داشتند. اگرچه ممکن است از نظر فرهنگی با نواحی مرکزی حکومت تفاوت‌هایی داشته باشند، اما با گسترش توانایی‌های ارتباطی و بنا نهادن نمادهای نیرومند در زیرساخت ایدئولوژیک، حکومت کوشید تا همگرایی و نزدیک شدن جنبه‌های فرهنگی را در راستای انسجام سرزمینی و سیاسی خود فراهم کند.
به گفته وی، بارزترین جنبه‌ها مربوط به وحدت و یگانگی و پیوند دین و دنیا، در خاستگاه ایدئولوژیک تخت جمشید متجلی شده و تنوع و تعدد فرهنگ‌ها با رعایت آداب و رسوم ملل مختلف در زمینه‌های سیاسی و اداری حکومت به هم پیوسته است. گرچه تمامی ساتراپی‌ها از نظر فرهنگی همسان نبودند، اما از نظر عملکردی ارتباط نزدیک‌تری با هسته مرکزی داشتند و همچنین با سایر ساتراپی‌ها در چارچوب ساختار رسمی و حفاظت از امنیت قوانین مرکز ارتباط برقرار کرده بودند.
عسکری چاوردی با تأکید بر اینکه تأثیرات هنری و فرهنگی تخت جمشید در ارتباط با مردمان خاورمیانه در زمان هخامنشیان تثبیت شد، افزود: این امر به تداوم انسجام فرهنگی ایران در دوره‌های بعدی کمک شایانی کرد. در ساخت‌و‌ساز تخت جمشید، عناصر هنری خاورمیانه باستان به‌کار رفته و شیوه‌های هنری آن با حفظ وحدت ملی بر اساس فرهنگ تاریخی سرزمین هخامنشیان بنیان گذاشته شد، به‌گونه‌ای که همچنان نه تنها ایرانیان، بلکه جوامع بشری در خاورمیانه باستان به جست‌وجو برای شناخت خود نسبت به هسته اصلی آن فرهنگ، یعنی تخت جمشید ادامه می‌دهند.
مدیر پایگاه جهانی تخت جمشید افزود: تداوم این روند تاریخی در دوره ساسانی و اسلام، مفهوم استقلال خواهی، آزادی‌طلبی و مشروعیت تاریخی ایران را هم در خاورمیانه و هم در سطح جهانی مستحکم ساخت.
وی تأکید کرد: مفهوم ایران به‌عنوان میراث فرهنگی تاریخی به یک موضوع واحد محدود نمی‌شود، بلکه شامل مجموعه‌ای از معانی است که تجلیات آن در موقعیت جغرافیایی و فرهنگی ایران باستان در تخت جمشید قابل شعور و درک است.