ذرات ناشی از ترافیک وسایل نقلیه قادرند تا حس بویایی انسان را مختل کنند و این تحقیق، اولین بررسی علمی است که تأثیر انواع سوخت‌های دیزل و «سیستم‌های تصفیه پس از اگزوز» را بر روی مدل‌های سلولی مخاط بویایی انسان ارزیابی کرده است.
مخاط بویایی بخشی تخصصی است که در ناحیه بالایی حفره بینی قرار داشته و وظیفه کلیدی در حس بویایی ایفا می‌کند.
حالا، مطالعه‌ای تازه از دانشگاه فنلاند شرقی نشان می‌دهد که ترافیک وسایل نقلیه می‌تواند بر فعالیت‌های بدن تأثیر گذاشته و بدین ترتیب حس بویایی را تحت الشعاع قرار دهد.
نخستین تحقیق از این نوع
این پژوهش اولین بار تأثیر سوخت‌های دیزل مختلف و «سیستم‌های تصفیه گازهای خروجی» را بر مدل‌های سلولی مخاط بویایی انسان بررسی کرده است. بررسی‌ها نشان داده‌اند که قرارگیری در معرض ذرات ریز ناشی از ترافیک خودرو موجب تغییرات در بیان چندین ژن در سلول‌های مخاط بویایی می‌شود.
لورا موسالو (Laura Mussalo)، نویسنده اصلی این تحقیق در دانشگاه فنلاند شرقی، می‌گوید: یافته‌ها نشان می‌دهند که سیستم بویایی می‌تواند به‌عنوان واسطه‌ای در تأثیرگذاری آلاینده‌های محیطی بر مغز عمل کند و در نتیجه منجر به بروز بیماری‌های مغزی یابد. با این حال، مسیرهای دقیق تأثیر این عوامل بر مغز همچنان ناشناخته است.
در این تحقیق، تأثیر ذرات بر روی بیان ژن‌ها به‌طور گسترده‌ای بررسی شد. همچنین دانشمندان به تفاوت‌های اثرات سوخت‌های فسیلی و دیزل‌های تجدیدپذیر و همچنین تأثیر فناوری‌های پس پالایش نظیر فیلتر ذرات بر انتشار گازهای گلخانه‌ای پرداخته‌اند.
این مطالعه در سطح مولکولی اختلال‌های زیادی در سیستم‌های تنظیم سلولی را نیز شناسایی کرده است. تغییرات قابل توجهی در بیان ژن‌های مرتبط با پاسخ‌های التهابی، متابولیسم زیست‌خارجی، سیگنال‌دهی بویایی و یکپارچگی مخاط بویایی در زمان مواجهه با گازهای گلخانه‌ای از منابع دیزل فسیلی و تجدیدپذیر مشاهده گردید.
با این وجود، دیزل تجدیدپذیر نسبت به دیزل فسیلی اثرات منفی کمتری به همراه دارد. کارایی دستگاه‌های پس پالایش موتور نیز تغییرات اندکی در عملکرد سلولی به‌دست‌داد.
تأیید تحقیقات گذشته
نتایج این مطالعه با تحقیقات پیشین که نشان می‌دهند ذرات ریز از طریق مسیر بویایی می‌توانند تأثیرات مضری بر مغز داشته باشند، همخوانی دارد و همچنین هیدروکربن‌های آروماتیک چندحلقه‌ای ایجادشده در احتراق ناقص مواد، می‌تواند پاسخ‌های التهابی و متابولیک را در سلول‌های مخاطی بویایی مختل کند.
این پژوهش با ارائه درک عمیق‌تری از اثرات منفی ذرات بسیار ریز بر مدل مخاط بویایی ساخته شده از سلول‌های انسانی، به‌عنوان بنیادی برای استراتژی‌های احتمالی کاهش و پیشگیری از نگرانی‌های سم‌شناسی عمل می‌کند.
تنظیم انتشار ذرات ناشی از ترافیک جاده‌ای به‌عنوان بخشی از سیاست‌های زیست‌محیطی و بهداشت عمومی در بسیاری از کشورها در نظر گرفته شده است.
مقدار ذرات معلق و سایر آلاینده‌هایی که وسایل نقلیه مجاز به تولید آن‌ها هستند، به‌وسیله قوانین در کشورهای مختلف محدود شده است. با این حال، با وجود تلاش‌های صورت گرفته، همچنان انتشار گازهای گلخانه‌ای از ترافیک جاده‌ای یک چالش باقی مانده است.
این مطالعه در نشریه Science of The Total Environment منتشر شده است.