لرستان نگرانی های دانش آموزان لرستانی، از جمله احتمال ریزش سقف کلاس های درسی فرسوده و مشاهده ترک های دیواری و گچ های ریخته از سقف، اخیراً به سمت دیگر نگرانی ها سوق پیدا کرده است.
از زمان تأسیس مدرسه رشدیه در تبریز و دارالفنون در تهران تا کنون، نظام آموزشی ما به دلیل تبعیض ها و توزیع ناعادلانه امکانات آموزشی آسیب زیادی دیده است.
در سال های اخیر، دولت های مختلف سعی داشته اند تا مدارس کاه گلی و خشت و گلی را از سطح کشور حذف کنند. اگرچه این مدارس به طور قابل توجهی کاهش یافته و مدارس کانکسی نیز قرار است به تدریج از بین بروند، اما عمر مدارس معمولی هم در حال کاهش است و هر ساله تعدادی از این مدارس به دلیل استهلاک به فهرست مدارس فرسوده و خطرناک افزوده می شوند.
در این زمره، مشکلات فرسودگی همچنان مدارس برخی از مناطق لرستان را در بر گرفته؛ مدارسی با ساختارهایی قدیمی و فرسوده که علاوه بر تهدیدات جانی، ممکن است تأثیرات منفی بر روان و ذهن دانش آموزان باقی گذارد.
بحث درباره مدارس فرسوده و ناایمن که در نقاط مختلف لرستان پراکنده شده اند، موضوعی آشنا است چرا که هم اکنون، تعداد قابل توجهی از دانش آموزان این استان به چالش های ناشی از حضور در مدارسی که شرایط استاندارد را ندارند، دچار هستند.
ایجاد محیطی امن و بدون تهدیدهای فیزیکی و روانی یکی از الزامات اولیه برای تسهیل تحصیل و شکوفایی استعدادهای دانش آموزان است، اما متأسفانه دانش آموزان برخی مدارس لرستان همچنان ناچار به ادامه تحصیل در کلاس های نامناسب و فرسوده هستند.
نگرانی از احتمال ریزش سقف بر روی سرمان
علی، یکی از دانش آموزان کوهدشت که در یکی از این مدارس تحصیل می کند، می گوید: در کلاس و حین درس هر لحظه حس می کنیم که ممکن است سقف بر سرمان بیفتد.
او که از کمی اضطراب رنج می برد، ادامه می دهد: گاهی لباس های مدرسه ام پر از گچ و خاک می شود اما ناچار به شرکت در کلاس هستیم.
این دانش آموز توضیح می دهد: معمولاً در کلاس احساس ترس داریم و نمی توانیم با تمام تمرکز به گفته های معلم گوش دهیم.
علی اضافه می کند: مدرسه ای که در آن هستیم به شدت قدیمی و فرسوده بوده و امکانات آموزشی اش بسیار محدود است.
او همچنین بیان می کند: سرویس های بهداشتی ما نیز در وضعیتی نامناسب هستند و در حال حاضر که فصل زمستان است، گرمای کلاس به قدری کم است که علی رغم وجود بخاری، همچنان سرد احساس می شود.
مدرسه، که به عنوان خانه دوم و محل یادگیری شناخته می شود، باید فضایی شاداب و مناسب برای دانش آموزان فراهم آورد تا آن ها با رضایت و شوق به مطالعه بپردازند، اما درس خواندن در فضایی ناامیدکننده، تنش و اضطراب را به وجود می اورد.
فکری عاجل برای مدارس فرسوده باید اندیشید
یکی از والدین دانش آموزان که خود نیز معلم هست، به می گوید: شرایط روشن است؛ این مدارس برای تحصیل و زندگی محیط مناسبی نیستند.
امرایی همچنین با اشاره به اقداماتی که اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس لرستان در حوزه مدرسه سازی انجام داده، گفت: مدرسه فرزندم فرسوده و غیراستاندارد است و در حال سقوط است و این خطر جان او و سایر دانش آموزان را تهدید می کند.
او بیان داشت: از مسئولان می خواهیم که به فکر جان فرزندان ما در کلاس های درس باشند، زیرا این مدرسه فرسوده و قدیمی نیاز به یک اقدام جدی دارد.
این معلم اضافه می کند: ما از خیرین انتظار داریم که در شهرستان هایی نظیر کوهدشت به شکل جدی وارد عمل شوند و امید به آینده را برای این دانش آموزان زنده کنند، چرا که حتماً باید برای بچه های مردم در این مدارس فرسوده تغییراتی ایجاد شود تا مسئولان به رفع و ترمیم مدارس فکر کنند؟!
بر اساس آمارهای منتشر شده از سوی مسئولان، مدارس بسیاری در لرستان دارای ساختارهای قدیمی و ناایمن هستند که نمی توانند نیازهای آموزشی امروزی را تأمین کنند.
فضای آموزشی ناایمن حس ناامنی را به دانش آموزان القا می کند
در این راستا، سید عیسی سهرابی، مدیرکل آموزش و پرورش لرستان اظهار داشت: بستر یادگیری و تربیت باید شامل فضای آموزشی مناسب و شاداب باشد و در صورتی که این فضا ناامن باشد، حس ناامنی بر دانش آموزان تحمیل خواهد شد.
او ادامه داد: وجود یک فضای آموزشی ناایمن و با ظاهری نامناسب بر روح و روان دانش آموزان تأثیرگذار خواهد بود و حس ناامنی را به آنها منتقل می کند.
سهرابی افزود: علاوه بر این، در برخی از مناطق و شهرستان ها، نظیر مناطق عشایری، اگر بتوانیم فضاهایی متناسب با شرایط زیست بوم آن نواحی طراحی کنیم، می توانیم به نحو چشمگیری به کیفیت آموزشی و پرورشی کمک کنیم.
مدیرکل آموزش و پرورش لرستان به کمک های خیرین در ساخت فضاهای آموزشی اشاره کرد و تأکید کرد: در زمینه نوسازی و بهسازی، اولویت ما با مدارس سنگی و ناامن است.
او با بیان اینکه ۱۹ مدرسه از ۳۳ مدرسه سنگی در مرحله اول با همکاری بنیاد برکت و سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان تأمین اعتبار و ساخته خواهند شد، افزود: نقش ما در این زمینه بیشتر به عنوان مدیر پروژه و ترتیب دهی به کمک ها و مشارکت های مردمی خواهد بود.
این مقام مسئول ادامه داد: همچنین ۱۷۰ مدرسه کانکسی تا پایان سال جاری با همکاری سازمان نوسازی مدارس و خیرین تعیین تکلیف خواهند شد.
سهرابی بیان کرد: فضای آموزشی به طور چشمگیری بر ذهنیت دانش آموزان تأثیرگذار است و بر جنبه های فرهنگی و هویتی نیز اثر دارد، بنابراین لازم است که به این موضوع از جنبه روانشناختی و روحی توجه شود.
مدیرکل آموزش و پرورش لرستان افزود: وجود فضای آموزشی ناایمن و ظاهری نامناسب در روح و روان دانش آموزان تأثیر منفی خواهد داشت و برچیده شدن این وضعیت نیاز به همکاری و مشارکت فعال مردم دارد، در کنار تمام تلاش های دولت و نهادهای مربوطه.
مدارس قدیمی موجب کاهش میزان یادگیری خواهند شد
فتانه فتحی، روانشناس لرستانی، نیز بر سخنان مدیرکل آموزش و پرورش تأکید کرد و بیان داشت: مدارس قدیمی به دانش آموزان احساس ترس القا کرده و در نتیجه میزان یادگیری آنان را کاهش می دهد.
او گفت: در مورد فضای مدرسه، عناصر همچون نور، محیط و رنگ دیوارها تأثیر شگرفی بر وضعیت روحی فرد دارند.
این روانشناس ادامه داد: اگر فرد از نظر روحی و روانی در شرایط خوبی نباشد، این وضعیت بر انگیزه و در نتیجه علاقه او تأثیر خواهد گذاشت و احساس خستگی و دلزدگی ایجاد می کند.
فتحی همچنین توضیح داد: مدرسه قدیمی برای دانش آموزان ایجاد ترس می کند و آنان در این محیط احساس امنیت ندارند و همین ترس موجب کاهش تمرکز مغز در یادگیری می شود.
او افزود: از نظر عصب شناختی، در شرایطی که هورمون های ناشی از ترس ترشح می شوند، تمرکز فرد کاهش می یابد و این کاهش توجه بر یادگیری تأثیر می گذارد.
فتحی با تصریح اینکه یادگیری تنها به نحوه تدریس معلم مربوط نمی شود، تأکید کرد: یادگیری وابسته به محیط، فضا و ابزارهای موجود است و در مکان هایی که احساس آرامش و امنیت وجود ندارد، حتی اگر تدریس معلم هم خوب باشد، بازدهی پایین خواهد بود.
هزینه های بالای بازسازی و بهسازی مدارس فرسوده لرستان به سرمایه گذاری چند هزار میلیاردی نیاز دارد و این امر با توجه به محدودیت منابع مالی در استان و وضعیت کنونی، دشوار است.
یونس بهاروند، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس لرستان، در این باره اظهار داشت: حرکت به سوی توسعه عدالت در فضای آموزشی همواره در دستور کار ما قرار دارد تا با فراهم آوردن فضاهای آموزشی مناسب، دانش آموزان بتوانند به تحصیل ادامه دهند.
۹۰۰ فضای آموزشی در لرستان فرسوده هستند
او اظهار کرد: در حالی که تأمین دسترسی تمامی دانش آموزان به محیط آموزشی مناسب یک ضرورت است، کمبود منابع مالی نوسازی مدارس را با دشواری هایی مواجه کرده است و ما از تمام ظرفیت خیرین مدرسه ساز استفاده کرده ایم. هر سال باید حدود ۲۰ درصد از مدارس را نوسازی کنیم، اما در حال حاضر ۹۰۰ فضای آموزشی در استان فرسوده هستند، که شامل تعدادی مدرسه و خوابگاه نیز می شود و اگر هر سال ۲۰ درصد از این فضاها نوسازی شوند، طی پنج سال آینده به طور کامل بازسازی خواهند گردید.
این مقام مسئول یادآور شد: در کل استان ۱۷۰ مدرسه کانکسی وجود داشت که به منظور ایجاد عدالت آموزشی از این تعداد، ۹۰ مدرسه کانکسی جمع آوری و مدارس جدید جایگزین خواهند شد.
بهاروند ادامه داد: ۸۰ مدرسه دیگر نیز در حال ساخت هستند که پیشرفت فیزیکی آنها بین ۶۰ تا ۷۰ درصد گزارش شده است.
وی تأکید کرد: ما متعهد به این هستیم که تا پایان سال جاری این مدارس را به طور کامل جمع آوری کرده و مدارس جدید تحویل بدهیم تا دانش آموزان این مناطق به فضای استاندارد دسترسی پیدا کنند.
مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس لرستان به وجود ۶۵ مدرسه سنگی در این استان اشاره کرد و گفت: برنامه ریزی شده که این مدارس تا سال آینده برچیده شوند و فضاهای جدید آموزشی بیشتری جایگزین آن ها گردد.
بهاروند همچنین اذعان داشت: ۲۵۰ پروژه مدرسه سازی در حال اجراست که از این تعداد، ۲۰۰ پروژه با مشارکت خیرین در دست ساخت است و ۱۷۰ مورد در مناطق روستایی قرار دارد.
بازسازی و نوسازی مدارس لرستان سبب ارتقاء شرایط فیزیکی و فضاهای آموزشی شده و به دانش آموزان و معلمان این فرصت را می دهد که بهترین امکانات آموزشی را در اختیار داشته باشند.
سید سعید شاهرخی، استاندار لرستان نیز در این زمینه بیان کرد: طرح ملی نهضت عدالت در توسعه فضاهای آموزشی در شهریورماه گذشته به وسیله رئیس جمهوری مطرح شد که هدف از این اقدام، فراهم سازی امکانات آموزشی استاندارد برای تمام دانش آموزان در سراسر کشور است.
او ادامه داد: ما در استان لرستان نیز متعهد به اجرای این برنامه هستیم تا شرایط تحصیل بهتری را برای دانش آموزان فراهم کنیم.
شاهرخی در مورد وضعیت مدارس کانکسی و سنگی استان گفت: در حال حاضر ۱۷۰ مدرسه کانکسی در استان وجود دارد که کار جایگزینی آنها آغاز شده و در حال پیشرفت است. این مدارس باید تا پایان اسفند سال جاری به طور کامل سامان دهی شوند.
دانش آموزان لرستانی باید از امکانات آموزشی یکسان برخوردار شوند
او افزود: شناسایی ۷۰ مدرسه سنگی با ۹۵ کلاس درس در سطح لرستان که نیازمند بازسازی هستند، بر اساس برنامه ریزی های انجام شده، این مدارس نیز تا پایان شهریور ۱۴۰۴ نوسازی و به شرایط استاندارد خواهند رسید.
استاندار لرستان به وضعیت مدارس فرسوده تأکید کرد و گفت: در لرستان، ۹۳۵ مدرسه نیازمند بازسازی و مقاوم سازی وجود دارد و طبق برنامه ریزی انجام شده، هر سال ۲۰ درصد از این مدارس باید مقاوم سازی شوند و این روند باعث می شود تا در سال آینده حدود ۲۰۰ مدرسه در برنامه بازسازی قرار گیرند.
شاهرخی با اشاره به اینکه دانش آموزان لرستان، باید از امکانات آموزشی یکسان بی بهره نباشند، ادامه داد: اجرای این برنامه ها گامی مهم در راستای تحقق عدالت آموزشی در لرستان به شمار می آید و تمامی دستگاه های اجرایی مرتبط باید بدون هرگونه تعلل برای تحقق این اهداف تلاش کنند.
وجود مدارس سنگی و فرسوده در شأن شهرها و روستاهای کشور نیست
اهمیت و ضرورت توجه به نوسازی مدارس فرسوده به حدی است که رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور نیز وجود مدارس سنگی و ناایمن را در شأن شهرها و روستاهای کشور نمی داند.
حمیدرضا خان محمدی، مسیر توسعه هر کشور را از مدارس آن می داند و می افزاید: اگر بخواهیم یک منطقه را آباد نگه داریم ابتدا باید مدارس آن آباد باشند.
رئیس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با تأکید بر اینکه طبق دستور رئیس جمهور، توجه به مدارس فرسوده در اولویت کنونی دولت قرار دارد، تأکید کرد: امیدواریم توانیم تمامی پروژه ها را ظرف مدت یک سال به اتمام برسانیم.
او یادآور شد: ۱۹ درصد از مدارس کشور فرسوده هستند و نیاز به مقاوم سازی و بهسازی دارند و در صورتی که فضایی آموزشی در وضعیت بحرانی قرار داشته باشد، اقدامات لازم برای رفع مشکلات آن باید مورد توجه قرار گیرد.
این مقام مسئول تأکید کرد: اگر در منطقه ای فضای آموزشی در شرایط بحرانی است، باید طبق ضوابط خاصی موقعیت دانش آموزان مورد توجه قرار گیرد و آنان در مکان های دیگری مستقر شوند تا بتوان به مقاوم سازی و بهسازی آن مدرسه پرداخت.
وی همچنین خاطرنشان کرد: نهضت مدرسه سازی بر مبنای مشارکت مردمی طراحی شده و مردمی بودن این طرح یکی از مهم ترین و راهبردی ترین نکات آن است.
این مسئول تأکید کرد: حذف مدارس کانکسی، مدارس سنگی و مدارس فرسوده، همچنین مدارس با تراکم بالای ۳۵ نفر و تکمیل مدارس نیمه کار خیرین و طرح مولدسازی در اولویت دولت قرار دارند.
اگر به مشکل فرسودگی مدارس توجه کافی نشود، می تواند خسارات جانی و مالی و کاهش انگیزه کودکان و نوجوانان برای ادامه تحصیل را به بار آورد.