چین در حال حاضر به سمتی حرکت می‌کند که بیشتر به یک اقتصاد مبتنی بر خدمات و فن‌آوری پیشرفته تبدیل می‌شود که در آن مصرف انرژی به حداقل می‌رسد. این تغییر و تحولات می‌تواند به کاهش تقاضای بلندمدت نفت در این کشور و همچنین در سطح جهانی منجر شود. به‌علاوه، تلاش‌های چین برای انتقال به انرژی‌های تجدیدپذیر و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، ممکن است تاثیرات بنیادینی بر روی بازارهای انرژی جهانی بگذارد. در واقع، کاهش رشد اقتصادی چین نه‌تنها می‌تواند باعث کاهش نیاز به نفت شود، بلکه این روند ممکن است حاکی از تغییرات بلندمدت در الگوی جهانی تقاضای انرژی نیز باشد. چنین وقایعی قادرند به تغییرات قابل‌توجهی در قیمت نفت و همچنین روندهای بازارهای انرژی جهانی منجر شوند. این مقاله به‌صورت مختصر به تحلیل اصلی‌ترین عوامل موثر بر کندی رشد رشد اقتصادی اژدهای زرد و تبعات آن بر بازار نفت می‌پردازد.
۱- کاهش فعالیت صنعتی
فعالیت‌های صنعتی چین، به عنوان یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان نفت‌خام، به دلیل رکود اقتصادی با کاهش چشمگیری مواجه شده است. تولید کارخانه‌ها به شدت کاهش یافته و این کاهش، تقاضا برای نفت مورد نیاز در فرآیند تولید، به‌ویژه در بخش پتروشیمی، را به میزان بالایی کاهش داده است. این افت در فعالیت‌های صنعتی به‌دلیل نقش چین به عنوان یکی از بزرگترین صادرکنندگان کالا، اثراتی جهانی نیز به همراه دارد. کاهش تولید کالاها، به خصوص کالاهای با ارزش افزوده بالا، به کاهش تقاضا برای نفت‌خام در مراحل تولید منجر می‌شود و این کاهش در نهایت به کاهش مصرف نفت جهانی می‌انجامد.
۲- کاهش تقاضای مصرف‌کنندگان
رکود اقتصادی همچنین به شدت موجب کاهش هزینه‌های مصرف‌کنندگان شده است. با افت درآمد و بی‌ثباتی اقتصادی، مصرف‌کنندگان چینی از خرید کالاها و خدماتی که نیاز به انرژی دارند، نظیر حمل‌ونقل و سفر، صرف‌نظر می‌کنند. این کاهش در فعالیت‌های مصرف‌کننده تاثیر مستقیمی بر تقاضا برای سوخت‌هایی مانند بنزین و گازوئیل دارد و به کاهش مصرف نفت دامن می‌زند. همچنین، افت مصرف کالاهای لوکس و وارداتی و کاهش استفاده از خودروهای شخصی، به‌خصوص در مناطق شهری که رکود اقتصادی بیشتر به چشم می‌خورد، به وضوح قابل مشاهده است.
۳- کاهش فعالیت بخش ساخت‌و‌ساز
صنعت ساخت‌و‌ساز در چین، که یکی دیگر از مصرف‌کنندگان اصلی انرژی است، با رکود بی‌سابقه‌ای روبرو شده است. بسیاری از پروژه‌های بزرگ زیرساختی به‌دلیل مشکلات اقتصادی به تعویق افتاده یا حتی لغو شده‌اند که این امر نیاز به فعالیت‌های انرژی‌بر همچون تولید سیمان و فولاد و همچنین عملیات جابه‌جایی ماشین‌آلات سنگین را کاهش داده است. افت در فعالیت‌های ساخت‌و‌ساز که نقش حیاتی در رشد اقتصادی چین ایفا می‌کند، تنها بر مصرف داخلی انرژی تاثیرگذار نیست بلکه بر تقاضای جهانی برای مواد اولیه نیز اثر مخربی دارد. به همین دلیل، کاهش فعالیت‌های ساختمانی موجب کاهش بیشتر تقاضا برای نفت‌خام شده است.
۴- کاهش واردات نفت
داده‌های هفت ماهه اخیر نشان‌دهنده نزول واردات نفت‌خام چین به پایین‌ترین سطح از زمان قرنطینه‌های COVID-19 در سال 2022 است. این کاهش نه تنها به دلیل افت فعالیت‌های صنعتی و نیاز مصرف‌کنندگان است، بلکه نشان‌دهنده تلاش‌های استراتژیک چین برای بهینه‌سازی ذخایر انرژی خود نیز می‌باشد. واردات نفت‌خام به 10.90 میلیون بشکه در روز در هفت ماه اول سال 2024 کاهش یافته که نسبت به رکورد 11.29 میلیون بشکه در روز در سال 2023، افت معناداری را نشان می‌دهد. این روند ممکن است به این معنا باشد که چین به حداکثر واردات نفت خود رسیده و نیاز به نفت‌خام اضافی را محدود کرده است.
۵- تغییرات ساختاری در تقاضای نفت
تغییر به سمت استفاده از وسایل نقلیه الکتریکی و فناوری‌های انرژی پایدار از جمله عوامل کلیدی در کاهش تقاضا برای نفت‌خام در چین است. فروش خودروهای الکتریکی و هیبریدی در این کشور به طرز بی‌سابقه‌ای افزایش یافته و این موضوع به کاهش نیاز به سوخت‌های فسیلی مثل بنزین و گازوئیل منجر شده است. در ماه ژوئیه 2024، فروش وسایل نقلیه الکتریکی بیش از نیمی از کل فروش خودروها را تشکیل داد که نشاننده تغییرات عمیق در الگوهای مصرف انرژی در چین است. افزون بر این، سیاست‌های دولت چین در حمایت از تولید و مصرف انرژی‌های تجدیدپذیر نیز در کاهش تقاضا برای نفت سهم عمده‌ای دارد.
۶- تاثیر LNG بر تقاضای گازوئیل
موسس به تغییر به استفاده از گاز طبیعی مایع (LNG) در بخش حمل‌ونقل چین نیز تاثیر فراوانی بر کاهش تقاضا برای گازوئیل گذاشته است. انتخاب LNG به عنوان سوخت جایگزین، به ویژه در کامیون‌ها و خودروهای سنگین، به خاطر قیمت کمتر آن نسبت به گازوئیل، با استقبال عمومی مواجه شده است. در سال 2023، حدود 8 درصد از تقاضای جاده‌ای برای گازوئیل توسط LNG تامین شد و به‌نظر می‌رسد این روند با گسترش استفاده از LNG به عنوان سوخت پاک و مقرون به صرفه، ادامه خواهد یافت.
۷- عوامل محدودکننده واردات آینده
چندین عامل ممکن است تعیین‌کننده واردات نفت‌خام چین در آینده باشد. این کشور به اهداف ذخیره‌سازی استراتژیک خود نزدیک شده و نیاز به واردات بیشتر کاهش یافته است؛ همچنین دولت چین با محدود کردن ظرفیت پالایشگاه‌ها و به حداقل رساندن استفاده از ظرفیت‌های موجود، نقش مؤثری ایفا کرده است. علاوه بر این، تولید نفت داخلی چین به میزان جزئی افزایش یافته که این امر نیز به کاهش واردات نفت کمک کرده است. این عوامل ادعا می‌کنند که واردات نفت‌خام چین احتمالاً به حداکثر خود رسیده و در سال‌های آینده با روندی نزولی مواجه خواهد شد.
چنانچه یکی از بزرگترین مصرف‌کنندگان نفت‌خام، کاهش هرگونه واردات نفت از سوی چین می‌تواند به مازاد عرضه در بازار جهانی منجر شده و نتیجتاً به کاهش قیمت نفت بینجامد.
این وضعیت همچنین در پی کاهش تولید اوپک و متحدانش که به رغم کاهش تقاضا، قیمت‌های نفت را بالا نگه داشته‌اند، تشدید می‌شود. تغییرات ساختاری در اقتصاد چین و حرکت به سمت انرژی‌های پایدار نیز می‌تواند به دوره‌های بلندمدت کاهش تقاضا برای نفت و بی‌ثباتی بیشتر در بازارهای جهانی منجر گردد. احتمال تداوم رکود اقتصادی در چین نگرانی‌هایی را درباره کاهش بلندمدت تقاضای جهانی نفت به‌وجود آورده است. در صورت عدم بهبودی سریع اقتصاد چین، تولیدکنندگان نفت ممکن است به کاهش تولید خود پرداخته یا به‌دنبال بازارهای جدید برای حفظ درآمد باشند. این تغییرات در سمت تقاضا جهت انرژی‌های تجدیدپذیر و فناوری‌های پاک در چین نیز می‌تواند موجب تغییراتی پایدار در ساختار بازار جهانی نفت و کاهش وابستگی به نفت‌خام گردد. این تحولات می‌توانند به تغییرات عمده‌ای در الگوهای مصرف انرژی و تجارت جهانی منجر شوند. رکود اقتصادی چین نه‌تنها یک عقبگرد موقت برای بازار جهانی نفت‌خام است، بلکه می‌تواند نمادی از تغییر بنیادین در نحوه مصرف انرژی در جهان باشد.
با ترقی تغییرات ساختاری در اقتصاد چین، نظیر افزایش استفاده از وسایل نقلیه با انرژی جدید و گاز طبیعی مایع، تقاضا برای نفت‌خام به روند کاهشی خود ادامه خواهد داد. این وضعیت عواقب وسیعی برای بازارهای انرژی جهانی خواهد داشت و احتمالاً به دوره‌های طولانی کاهش تقاضا و نوسانات بیشتر قیمت خواهد انجامید. به‌عنوان بزرگترین واردکننده نفت در سطح جهانی، مسیر اقتصادی چین یک عامل کلیدی در شکل‌دهی به آینده بازار جهانی نفت خواهد بود.