بر اساس گزارش گروه سیاست خارجی ایرنا، در حالی که تنها پنج روز به برگزاری نشست فصلی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی باقی مانده، اخبار حاکی از عدم تعیین موضع نهایی برخی کشورهای اروپایی در رابطه با استفاده از قطعنامه ضدایرانی در این اجلاس است.
مدتهاست که مباحث رسانهای خارج از ایران به برگزاری نشست آتی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی معطوف شده است. محوریت اخبار اخیر بر وجود اختلافات و شکاف در کشورهای غربی درباره استفاده دوباره از اهرم قطعنامه علیه ایران تمرکز دارد.
بر این اساس، منابع دیپلماتیک نزدیک به تروئیکای اروپایی اعلام کردهاند که در آستانه نشست فصلی آژانس، اختلاف نظرات میان آمریکا و سه کشور اروپایی (انگلستان، فرانسه و آلمان) در خصوص صدور قطعنامه ضدایرانی نمایان شده است.
خبرگزاری انگلیسی رویترز روز جمعه گزارشی منتشر کرد که در آن دیپلماتهای اروپایی ابراز داشتند ایالات متحده و سه متحد اصلی اروپاییاش در مورد اینکه آیا باید در نشست آژانس به دنبال راهحلی برای مقابله با ایران باشند یا خیر، دچار اختلاف نظر هستند.
این خبرگزاری به نقل از یک دیپلمات اروپایی اعلام کرد: «یک قطعنامه نهایی تهیه شده است. دیگران تایید کردهاند که تروئیکای اروپایی پیشنویسی تهیه کرده، اما آن را به اعضای هیئت مدیره ارسال نکرده است. ما باید در این زمینه اقدام کنیم. آمریکاییها مشکلساز هستند و در گفتگوهایمان تلاش میکنیم آنها را متقاعد کنیم.»
به نقل از رویترز، استدلال اصلی مقامات آمریکایی این است که همچون گذشته نباید به ایران فرصتی برای پاسخگویی به فعالیتهای هستهایاش داده شود.
در همین بحبوحه، روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال نیز با اشاره به دیدگاههای متفاوت در دو سوی اقیانوس اطلس نوشت: برخلاف دفعات پیشین، ایالات متحده در حال حاضر تعدادی از کشورهای دیگر را نیز تحت فشار قرار داده تا در این نشست رای ممتنع بدهند. این رسانه میافزاید که انگلیس و فرانسه به واشنگتن از نیت خود برای صدور قطعنامهای تند علیه ایران اطلاع دادهاند. وال استریت ژورنال تاکید کرده است که اگر قطعنامه شورای حکام با شکست مواجه شود، این پیروزی بزرگی برای تهران در عرصه دیپلماسی محسوب میشود و فروپاشی اتحاد غرب برای فشار به ایران را نشان میدهد.
در شرایطی که طبق اذعان رسانهها و مراکز معتبر فکری غرب، ایالات متحده از لحاظ توانایی در برابر دستورکار منطقهای ایران به ویژه پس از عملیات وعده صادق به عقبنشینی پرداخته، کاخ سفید نیز نمیخواهد جبهه جدیدی در موضوع هستهای با ایران باز کند.
از سویی دیگر، وضعیت نامشخص جو بایدن در عرصه انتخاباتی دموکراتها و شرایط بحرانی غرب آسیا که تنشهای اسرائیل به شدت بر سیاستهای خارجی و نظامی ایالات متحده تاثیر گذاشته، موجب شده است واشنگتن به سمت اجتناب از تنش هستهای با ایران گرایش پیدا کند.
این تحولات نشاندهنده وضعیت پیچیده و شبهتراژیکی در قبال تحولات هستهای است؛ چرا که تروئیکای اروپایی که به گمان دولتمردان پیشین ایران قرار بود خلا ایالات متحده در برجام را پس از خروج این کشور پر کند، اکنون نقش معکوس به خود گرفته است و این ایالات متحده است که به ادعای رسانههای غربی در حال مدیریت و کاهش فشار هستهای بر سه کشور اروپایی حاضر در توافق هستهای ۲۰۱۵ میباشد.
از آخرین باری که غرب به صدور قطعنامه علیه ایران اقدام کرد، هجده ماه سپری شده است. این تصمیم برای ایالات متحده، اروپا و به ویژه رافائل ماریانو گروسی و همکارانش در آژانس بینالمللی انرژی اتمی پیامدهای سنگینی به همراه داشت.
صدور دو قطعنامه در خرداد و آبان ماه ۱۴۰۱، با واکنش جدی و اقدامات متقابلی از سوی ایران روبرو شد. پس از قطعنامه نخست، ایران به صورت کامل به همکاریهای فراپادمانی مبتنی بر اعتمادسازی خود خاتمه داد و بیش از ۲۰ دوربین نظارتی آژانس را از تأسیسات هستهای جمعآوری کرد.
همچنین، بعد از قطعنامه شورای حکام در ۲۶ آبان ۱۴۰۱، ایران با اعلام آغاز تولید اورانیوم ۶۰ درصد در مجتمع راهبردی فردو و استفاده از ماشینهای پیشرفته IR-۶ به جای سانتریفیوژهای نسل اول، به تجهیز سالن B فردو با هشت زنجیره جدید و همچنین گازدهی به دو زنجیره جدید ماشینهای پیشرفته در نطنز واکنش مناسبی به اقدام خصمانه غرب نشان داد.
در چنین شرایطی و با توجه به گزارشها مبنی بر اینکه پیشنویس قطعنامه ضدایرانی به طور محدود بین تعدادی از ۳۵ کشور عضو توزیع شده و اختلافات کماکان در حال حاضر برقرار است، خبرهای ایرنا حاکی از آن است که با توجه به تجربیات پیشین از قطعنامهها، اگر در اجلاس هفته آینده شورای حکام قطعنامهای علیه ایران صادر شود، تهران واکنش نشان داده و اقداماتی متقابل را به عمل خواهد آورد. این منابع آگاه بیان کردهاند که صدور قطعنامه به جای اینکه به ضرر ایران باشد، بیشتر به ضرر تهیهکنندگان آن تمام خواهد شد.
تکیه غرب به اهرم فشاری که از کارایی آن کاسته شده، مسیری آزموده شده است که برای سه کشور اروپایی و آمریکا نتیجه مثبتی نداشته است. این مسأله بیش از هر چیز بر همکاریهای آژانس با ایران تاثیر منفی خواهد گذاشت؛ کانالی که مدیرکل آژانس با تلاش بسیار در پی حفظ و زنده نگه داشتن آن بوده و این مسیر به توافق اسفند ۱۴۰۱ (مارس ۲۰۲۳) میان ایران و گروسی ختم شد و مدیرکل بعد از سفر اخیرش به ایران به دنبال احیای آن میباشد. تصمیم غیرعقلانی غربیها ممکن است به این روند آسیب جدی وارد کند.
