درک این نکته که هر یک از اعضای بدن می‌تواند به نوعی شاخص سلامت یا بیماری‌های نهفته درون جسم باشد، از اهمیت بسیاری برخوردار است. پاها به‌عنوان یکی از این اعضا که می‌توانند علائم بیماری‌های جدی نظیر دیابت، مشکلات تیروئید و بیماری‌های قلبی را نمایان کنند، نیازمند توجه بیشتری هستند. بیایید بررسی کنیم که چگونه پاهای ما می‌توانند این بیماری‌ها را قبل از آنکه نیاز به مراجعه به پزشک باشد، فعالانه نشان دهند.
۱- پاهای خشک و پوسته پوسته: نشانه‌ای از اختلال تیروئید
اگر پاهای شما به دلیل خشکی و پوسته پوسته شدن، با مرطوب‌کننده بهبود نیابند، ممکن است نشانه‌ای از مشکل تیروئید باشد. هورمون تیروئید برای تنظیم متابولیسم، فشار خون، رشد بافت و تقویت سیستم عصبی و اسکلتی ضروری است. مارلن رید، متخصص طب پا در شهر ناپرویل ایلینوز، می‌گوید: “وقتی در پاها ترک‌هایی مشاهده می‌شود و رطوبت هم اثری ندارد، معمولاً بیمار را برای آزمایش تیروئید به پزشک ارجاع می‌دهیم تا از سلامت تیروئید او اطمینان حاصل کنیم.” علاوه بر این، شکنندگی ناخن‌های پا نیز ممکن است نشانه‌ای از اختلالات تیروئید باشد.
۲ – انگشتان و پنجه‌ها بدون مو: نشانه بیماری‌های شریانی
به هرگونه تغییر ناگهانی در پاهایتان باید توجه شود و به پزشک متخصص مراجعه کنید. از دست رفتن موهای انگشتان پا می‌تواند نشانه‌ای از جریان خون ضعیف ناشی از بیماری شریان محیطی (PAD) و سایر بیماری‌های شریانی باشد. علائم بیماری PAD شامل کاهش رشد مو در انگشتان و مچ پا، رنگ کبود انگشتان و پوست نازک و براق است. این موارد ممکن است نامحسوس باشند، اما پزشکان می‌توانند سلامت جریان خون را بررسی کنند و در صورتی که در یک عکس اشعه ایکس از پای شکسته، سختی‌هایی در عروق خونی مشاهده شود، ۹۹ درصد احتمال دارد مشابه همین وضعیت در عروق خونی قلب وجود داشته باشد.
۳- ناخن‌های پا با حفره و سوراخ: نشانه پسوریازیس
اگر در ناخن‌های پای خود سوراخ‌های کوچک یا شیارهایی را مشاهده کردید، ممکن است به پسوریازیس مبتلا باشید. هرچند بسیاری از افرادی که پسوریازیس ناخن دارند، دچار پسوریازیس پوست نیز می‌باشند، اما ۵ درصد از مبتلایان به پسوریازیس ناخن، علائم دیگری ندارند. پیچنی می‌گوید: “اگر تا کنون تشخیص پسوریازیس نداشته‌اید و در انگشتان پای خود حفره‌هایی مشاهده می‌کنید، باید آنها را بررسی کنید.” علائم دیگر می‌تواند شامل تکه‌های سفید و خطوط افقی در ناخن‌ها باشد. درمان پسوریازیس ممکن است شامل کرم‌های موضعی یا تزریق استروئید در ناخن باشد.
۴- ناخن‌های قاشقی: کم‌خونی یا لوپوس
آیا در ناخن‌های پا خود فرو رفتگی‌هایی دارید که گویی می‌تواند یک قطره آب را نگه دارد؟ این وضعیت که به کایولونیچیا معروف است می‌تواند به دلیل کمبود آهن یا تولید بیش از حد آن ایجاد شود، و همچنین ممکن است به بیماری رینود یا لوپوس (یک بیماری خودایمنی که سبب حمله به سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها می‌شود) مربوط باشد. بعضاً این تغییرات در ناخن‌ها در نوزادان ظاهر می‌شود و معمولاً در چند سال اول زندگی بهبود می‌یابند. اگر متوجه این شرایط شدید، با پزشک خود مشورت کنید تا آزمایش خون لازم برای شناسایی علت دقیق انجام شود.
۵- وجود خطی مستقیم زیر ناخن پا: نشانه سرطان پوست
یک خط تیره و عمودی در زیر ناخن پا می‌تواند نشان‌دهنده ملانوم آلتراوتیک آکروال یا نوع پنهان سرطان پوست باشد که در بخش‌های نامرئی ظاهر می‌شود. این خط سیاه از پایه تا انتهای ناخن باید توسط متخصص طب سوزنی یا متخصص پوست بررسی شود. شما باید اطمینان حاصل کنید که این وضعیت به علت عفونت قارچی نیست، چرا که معمولاً قارچ‌ها در ناخن‌ها به شکل قهوه‌ای مایل به زرد و پراکنده ظاهر می‌شوند. تنها ۵ درصد از تمامی موارد تشخیص داده شده نوع پنهان است که شایع‌ترین آن در افراد با پوست تیره مشاهده می‌شود.
۶- قوس ناگهانی و بیشتر از حد معمول: نشانه آسیب عصبی
پاها با قوس زیاد ممکن است در معرض اختلالات خاص عصب-عضلانی قرار داشته باشند. اگر قوس پا شما به‌شدت تغییر کند، ممکن است نشانه‌ای از یک بیماری عصبی به نام شارکوت ماری (CMT) باشد که ارثی است و به اعصاب محیطی آسیب می‌زند. CMT ممکن است باعث تغییر در حرکات، بی‌حسی، مشکلات تعادل و از دست دادن عضلات در پا شود و به‌تدریج مشابه این علائم را در بازوها و دست‌ها نیز ایجاد کند. اگر به چنین تغییراتی برخوردید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
۷- زخم‌هایی که بهبود نمی‌یابند: ناشی از دیابت
سطح کنترل نشده گلوکز می‌تواند به اعصاب آسیب رسانده و循血 ضعیف در بدن به وجود آورد، به‌طوری که خون به پاها نرسد. در این حالت، زخم‌های ناشی از کفش‌های نامناسب نمی‌توانند به‌خوبی بهبود یابند. رید می‌گوید: “بسیاری از افرادی که دیابت دارند، اولین بار به خاطر مشکلاتی در پاها تشخیص داده می‌شوند. دیگر نشانه‌های دیابت شامل سوزن سوزن شدن و بی‌حسی در پاهاست؛ در این شرایط، لطفاً درخواست انجام تست سطح قند خون نمایید.”
۸- بزرگ شدن انگشت پا به همراه درد شدید: ناشی از تغذیه نادرست. آیا اخیراً پس از پرخوری مانند مصرف استیک دچار درد شده‌اید؟ این وضعیت می‌تواند نشان‌دهنده نقرس باشد، که نوعی آرتریت است که معمولاً مفصل‌های انگشت پا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برخی داروهای طبیعی برای کاهش درد و تورم وجود دارد. مواد غذایی با پورین بالا، مانند گوشت قرمز، ماهی و الکل، می‌تواند سطوح اسید اوریک را افزایش دهد. این اسید معمولاً از طریق ادرار دفع می‌شود، اما در برخی افراد بیشتر تولید می‌شود یا کمتر دفع می‌شود.
۹- خطوط قرمز زیر ناخن پا: ممکن است نشان دهنده عفونت قلبی باشد
وجود رگ‌های قرمز زیر ناخن‌های پا یا انگشتان دست می‌تواند حاکی از خونریزی‌های شکسته ناشی از پارگی رگ‌های خونی کوچک باشد. این پدیده زمانی به وجود می‌آید که لخته‌های کوچک خون به مویرگ‌های زیر ناخن آسیب می‌زنند. این وضعیت ممکن است به اندوکاردیت، عفونت داخلی پوشش قلب، مرتبط باشد. افرادی که سیستم ایمنی بدنشان به‌طور مرتب تحت فشار است (مانند بیماران مبتلا به سرطان که شیمی‌درمانی دریافت می‌کنند، بیماران اچ‌آی‌وی و بیماران دیابتی) در معرض خطر ابتلا به اندوکاردیت قرار دارند. عفونت در صورت عدم درمان، ممکن است به نارسایی قلبی منجر شود. اگر این‌گونه خونریزی‌ها را بر روی ناخن‌های پا یا دست‌های خود مشاهده کردید و هیچ آسیبی به آنها وارد نشده، حتماً به پزشک مراجعه کنید تا قلب و گردش خون شما بررسی شود.
۱۰- ضخامت و عریض شدن انگشتان پا: نشانه سرطان ریه یا بیماری‌های قلبی.
تغییر دیگری که ممکن است در انگشتان پا و دست‌ها مشاهده شود، کلابینگ یا ضخیم و عریض شدن انگشتان است که اغلب با سرطان ریه، عفونت مزمن ریه، بیماری قلبی یا بیماری‌های روده مرتبط است. سرطان ریه و بیماری‌های قلبی منجر به کاهش مقاومت عروقی می‌شوند، بدین معنی که جریان خون به عروق کوچک در انگشتان پا و دست افزایش می‌یابد. این امر باعث ورم بافت پوست می‌شود و در نتیجه، انگشتان به‌صورت “کلوب” به‌نظر می‌رسند (پهن‌تر و گردتر شدن انگشتان دست و پا).